Anayasa Hukuku
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Nedir?
Tanım
Cumhurbaşkanı tarafından atanan, Cumhurbaşkanına vekalet edebilen ve yürütme görevlerinde yardımcı olan üst düzey yetkililerdir (AY m.106). TBMM üyesi olamazlar.
Sayfa yükleniyor
Cumhurbaşkanı tarafından atanan, Cumhurbaşkanına vekalet edebilen ve yürütme görevlerinde yardımcı olan üst düzey yetkililerdir (AY m.106). TBMM üyesi olamazlar.
Cumhurbaşkanı yardımcılığı, 2017 Anayasa değişikliğiyle Türk anayasa hukukuna giren yeni bir kurumdur. Parlamenter sistemdeki Başbakanlık makamının kaldırılmasıyla birlikte, yürütme organının Cumhurbaşkanının altındaki en üst kademesi olarak Cumhurbaşkanı yardımcılığı ihdas edilmiştir. Cumhurbaşkanı yardımcıları, Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve görevden alınır; sayıları konusunda anayasal bir sınırlama bulunmamaktadır.
Cumhurbaşkanı yardımcıları, Cumhurbaşkanının yürütme alanındaki görevlerinde ona yardımcı olan, gerektiğinde vekâlet eden ve Cumhurbaşkanının verdiği görevleri yerine getiren üst düzey yürütme organlarıdır. Parlamenter sistemdeki Başbakan'dan farklı olarak, Cumhurbaşkanı yardımcıları bağımsız bir siyasi irade değil, Cumhurbaşkanının yürütme yetkisinin kullanımında kendisine yardımcı olan kişilerdir.
Cumhurbaşkanı yardımcılığı kurumu 2017 değişikliğiyle getirilmiş olup henüz bu kuruma özgü kapsamlı bir AYM içtihadı oluşmamıştır. Ancak AYM, Cumhurbaşkanlığı kararnameleri çerçevesinde Cumhurbaşkanı yardımcılarının görev ve yetkilerine ilişkin düzenlemeleri dolaylı olarak denetleme imkânına sahiptir.
Cumhurbaşkanı yardımcılarının cezai sorumluluğu bakımından AY m.105'e yapılan atıf, Yüce Divan yargılamasına ilişkin AYM'nin mevcut içtihadının bu kişiler için de uygulanabilir olmasını sağlamaktadır.
| Özellik | Cumhurbaşkanı Yardımcısı | Başbakan (Eski Sistem) | Bakan |
|---|---|---|---|
| Atama usulü | CB atar | CB atar, TBMM güvenoyu | CB atar |
| Görevden alma | CB alır | Gensoru/güvenoyu | CB alır |
| TBMM onayı | Yok | Güvenoyu gerekli | Yok |
| Vekâlet | CB'ye vekâlet eder | - | CB yardımcısına vekâlet etmez |
| Cezai sorumluluk | AY m.105 usulü | Yüce Divan | AY m.105 usulü |
| Siyasi sorumluluk | CB'ye karşı | TBMM'ye karşı | CB'ye karşı |
| Bağımsız yetki | Sınırlı, CB'ye bağlı | Geniş, hükümet başkanı | Bakanlık alanında |