Anayasa Hukuku
Cumhuriyet Nedir?
Tanım
Egemenliğin millete ait olduğu, devlet başkanının seçimle belirlendiği yönetim biçimidir (AY m.1). Cumhuriyetin nitelikleri AY m.2'de, değiştirilemezliği AY m.4'te düzenlenmiştir.
Sayfa yükleniyor
Egemenliğin millete ait olduğu, devlet başkanının seçimle belirlendiği yönetim biçimidir (AY m.1). Cumhuriyetin nitelikleri AY m.2'de, değiştirilemezliği AY m.4'te düzenlenmiştir.
Değiştirilemez Hükümler
Anayasanın ilk üç maddesindeki Cumhuriyetin niteliği, devletin bütünlüğü ve başkent Ankara hükümleri ile bu maddelerin değiştirilmesinin teklif dahi edilemeyeceğini belirten AY m.4 hükmüdür.
Başkanlık Sistemi (Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi)
2017 Anayasa değişikliğiyle benimsenen, yürütme yetkisinin doğrudan halk tarafından seçilen Cumhurbaşkanında toplandığı hükümet sistemidir. Yasama ve yürütme arasında sert kuvvetler ayrılığı öngörür.
Cumhuriyet, egemenliğin millete ait olduğu ve devlet başkanlığının veraset yoluyla değil, belirli bir süre için seçimle belirlendiği yönetim biçimidir. Cumhuriyet, monarşinin karşıtı olarak devletin şeklini ifade eder. Türkiye Cumhuriyeti'nde Cumhuriyet, AY m.1 ile devletin şekli olarak belirlenmiş ve AY m.4 ile değiştirilemez hükümler kapsamına alınmıştır.
"Türkiye Devleti bir Cumhuriyettir."
Bu hüküm, Türk devletinin şeklini kesin ve tartışmasız biçimde belirler. Cumhuriyet ilanı, 29 Ekim 1923 tarihinde 1921 Anayasası'na eklenen değişiklikle gerçekleştirilmiştir.
AY m.4 uyarınca, "Anayasanın 1 inci maddesindeki Devletin şeklinin Cumhuriyet olduğu hakkındaki hüküm... değiştirilemez ve değiştirilmesi teklif edilemez." Bu düzenleme, Cumhuriyetin yalnızca bir yönetim biçimi tercihini değil, aynı zamanda devletin kuruluş felsefesini ve temel değerlerini koruma altına alır.
Maddi anlamda Cumhuriyet, salt monarşinin reddi değil, aşağıdaki değerleri de içerir:
AY m.2'deki nitelikler (demokratik, laik, sosyal hukuk devleti), Cumhuriyetin içeriğini doldurur. Cumhuriyet bu niteliklerin çerçevesidir: