Yasama yetkisinin Türk Milleti adına TBMM'ye ait olduğu ve bu yetkinin devredilemeyeceği ilkesidir. AY m.7'de düzenlenen bu ilke, yasama tekelini ve demokratik meşruiyeti güvence altına alır.
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi
Cumhurbaşkanının yürütme yetkisine ilişkin konularda çıkardığı düzenleyici işlemdir (AY m.104). Kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda ve temel haklar alanında kararname çıkarılamaz.
Kanun Yapma Yetkisi
TBMM'nin anayasaya uygun olarak kanun koyma, değiştirme ve kaldırma yetkisidir (AY m.7). Yasama yetkisi devredilemez niteliktedir.
Yasama yetkisinin devredilmezliği, TBMM'ye ait olan yasama yetkisinin başka bir organa, kuruma veya kişiye bırakılamaması ilkesidir. AY m.7'de açıkça ifade edilen bu ilke, kuvvetler ayrılığının ve demokratik meşruiyetin temel güvencelerinden birini oluşturur. Yasama yetkisinin devredilmezliği, halkın seçtiği temsilcilerden oluşan parlamentonun kanun koyma tekelini korumayı amaçlar.
Bu ilke, yürütme organına kanun gücünde düzenleme yapma yetkisinin sınırsız biçimde tanınmasını engeller. 2017 Anayasa değişikliği ile kanun hükmünde kararname yetkisi kaldırılmış ve yerine Cumhurbaşkanlığı kararnamesi getirilmiştir. Cumhurbaşkanlığı kararnamesi, kanun gücünde olmayıp yasama yetkisinin devredilmezliği ilkesi çerçevesinde sınırlı bir düzenleme alanına sahiptir.
AY m.104/17'de Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin sınırları çizilerek yasama yetkisinin devredilmezliği ilkesi somutlaştırılmıştır:
Yasama yetkisinin devredilmezliği ilkesinin unsurları:
Devredilmezlik ilkesinin istisnaları (tartışmalı):
Anayasa Mahkemesi bu ilkeye ilişkin zengin bir içtihat geliştirmiştir:
| Özellik | Kanun (TBMM) | Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi | Olağanüstü Hal CBK |
|---|---|---|---|
| Dayanak | AY m.7, 87 | AY m.104/17 | AY m.119 |
| Düzenleme alanı | Genel | Yürütme yetkisine ilişkin | Olağanüstü halin gerektirdiği konular |
| Temel haklar | Düzenleyebilir | Düzenleyemez | Düzenleyebilir (sınırlı) |
| Kanunla çatışma | — | Kanun uygulanır | TBMM onayına tabi |
| Normlar hiyerarşisi | Üst | Alt | Kanun gücünde (geçici) |
| Denetim | AYM (iptal davası) | AYM (iptal davası) | AYM + TBMM onayı |