Yasama Yetkisinin Devredilmezliği nedir?

Yasama yetkisinin devredilmezliği, Anayasa m. 7'de düzenlenen ve TBMM'nin yasama yetkisini başka organa devredemeyeceğini ifade eden anayasal ilkedir. İlke, milli egemenlik ve kuvvetler ayrılığı doktrinlerinden türer; kanun yapma asli yetkisinin seçilmiş meclisin tekelinde kalmasını güvence altına alır. 2017 değişikliğiyle getirilen cumhurbaşkanlığı kararnamesi yürütmenin asli düzenleme yetkisi olduğundan ilkenin istisnası sayılır; alanı yürütmeye özgü konularla sınırlıdır.

Yasama Yetkisinin Devredilmezliği ne demek? Hukuki tanımı

Anayasa Hukuku alanında kullanılan Yasama Yetkisinin Devredilmezliği terimi: Yasama yetkisinin devredilmezliği, Anayasa m. 7'de düzenlenen ve TBMM'nin yasama yetkisini başka organa devredemeyeceğini ifade eden anayasal ilkedir. İlke, milli egemenlik ve kuvvetler ayrılığı doktrinlerinden türer; kanun yapma asli yetkisinin seçilmiş meclisin tekelinde kalmasını güvence altına alır. 2017 değişikliğiyle getirilen cumhurbaşkanlığı kararnamesi yürütmenin asli düzenleme yetkisi olduğundan ilkenin istisnası sayılır; alanı yürütmeye özgü konularla sınırlıdır.

Yasama Yetkisinin Devredilmezliği hangi hukuk dalında kullanılır?

Yasama Yetkisinin Devredilmezliği, Anayasa Hukuku dalında kullanılan bir terimdir. Anayasa Hukuku, Türk hukuk sisteminin temel alanlarından biridir ve bu terimi anlamak ilgili mevzuatı kavramak için önemlidir.

Yasama Yetkisinin Devredilmezliği: AY m.7

Sayfa yükleniyor

Hukuki Niteliği

Yasama yetkisinin devredilmezliği, Anayasa m. 7'de düzenlenen ve TBMM'ye ait kanun yapma yetkisinin başka bir organa, kurula veya kişiye devredilemeyeceğini öngören anayasal ilkedir. İlke, milli egemenlik ve kuvvetler ayrılığı doktrinlerinin yasama alanındaki uygulamasıdır; kanun yapma asli yetkisinin demokratik meşruiyet dayanağı olan seçilmiş Meclis'te kalmasını güvence altına alır.

İlke mutlak olmayıp anayasal istisnaları vardır: 2017 Anayasa değişikliğiyle getirilen cumhurbaşkanlığı kararnamesi yürütmeye asli düzenleme yetkisi verir; ancak bu yetki yürütmeye özgü konularla sınırlıdır. Bu istisna dışında Meclis, yasama yetkisini ne yürütmeye ne de başka bir organa devredebilir.

Anayasal Dayanak

Anayasa m. 7: "Yasama yetkisi Türk Milleti adına Türkiye Büyük Millet Meclisinindir. Bu yetki devredilemez."
Anayasa m. 87: TBMM'nin görev ve yetkileri; kanun yapma, bütçe kanunu, anayasa değişikliği, uluslararası andlaşmaların onaylanması.
Anayasa m. 104/f.17: Cumhurbaşkanlığı kararnamesi — yürütmenin asli düzenleme yetkisi.
Eski Anayasa m. 91 (kaldırıldı): Kanun Hükmünde Kararname (KHK) rejimi; 2017 değişikliğiyle kaldırılmıştır. Olağanüstü hal KHK'ları da olağanüstü hal cumhurbaşkanlığı kararnamesi rejimine dönüştü.

Unsurları

Asli Yasama Yetkisi

Türkiye'de kanun yapma yetkisi kural olarak TBMM'ye aittir.
Bu yetki, milletvekilileri eliyle, demokratik meşruiyete dayanarak kullanılır.
Milli egemenlik ilkesinin somut tezahürüdür.

Devir Yasağı

TBMM, yasama yetkisini başka bir organa, özellikle yürütmeye devredemez.
İstisnaları anayasa açıkça gösterir.
Yetki devrine yol açan kanunlar Anayasa'ya aykırıdır ve AYM tarafından iptal edilebilir.

2017 Değişikliğiyle Değişen Manzara

Kanun Hükmünde Kararname (KHK): Kaldırıldı. TBMM'nin yürütmeye özel süre ve konu sınırıyla kanun hükmünde düzenleme yetkisi verme imkânı son buldu.
Cumhurbaşkanlığı kararnamesi: Yürütmenin asli düzenleme yetkisi olarak getirildi; ancak kanun kademesinde değildir, kanun çatışmasında kanun üstün kabul edilir (Anayasa m. 104/f.17).

İstisnalar ve Sınırlar

Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (Anayasa m. 104/f.17)

Yürütme yetkisine ilişkin konularda Cumhurbaşkanı CBK çıkarabilir.
Temel hak ve özgürlükler (anayasanın ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümündeki haklar) ve siyasi haklar (dördüncü bölüm) CBK ile düzenlenemez.
Kanunla açıkça düzenlenmesi öngörülen konularda CBK çıkarılamaz.
Kanunda açıkça düzenlenen konularda CBK çıkarılamaz; çatışma halinde kanun üstündür.

Olağanüstü Hal Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi

Olağanüstü hal döneminde çıkarılan olağanüstü hal cumhurbaşkanlığı kararnamesi özel rejime tabidir; 3 ay içinde TBMM'de görüşülmez ise hükümsüz olur.

Yürütmenin Düzenleyici İşlemleri

Kanun uygulamasını göstermek için yönetmelik çıkarılabilir; ancak bu ikincil düzenleyici işlem olup kanun yerine geçmez.
Tüm bu işlemler yürütmenin düzenleyici işlemleri başlığı altında toplanır.

Hâkimlik Sınavı Açısından Kritik Noktalar

Anayasa m. 7: "Yasama yetkisi... devredilemez" — ilkenin anayasal dayanağı.
Milli egemenlik + kuvvetler ayrılığı: Teorik temelleri bu iki doktrindir.
Cumhurbaşkanlığı kararnamesi: Yürütmenin asli düzenleme yetkisi; istisna niteliktedir, alan sınırlıdır.
KHK kaldırıldı: 2017 değişikliği ile Kanun Hükmünde Kararname rejimi sona erdi; mevcut KHK'lar ya yasalaştı ya da yürürlüğünü korudu ancak yenisi çıkarılmıyor.
CBK alan sınırı: Temel hak-özgürlükler (birinci-ikinci bölüm) ve siyasi haklar (dördüncü bölüm) CBK ile düzenlenemez; kanunla düzenlenen alanda CBK çıkamaz.
Çatışma halinde: Kanun ile CBK çatışırsa kanun üstündür (Anayasa m. 104/f.17).
Yargı denetimi: Yetki devri içeren kanunlar anayasaya aykırılık itirazı veya iptal davası yoluyla denetlenir.
Bütçe kanunu istisnası: Anayasa m. 161-165, bütçe yetkisi kesinlikle Meclis'e aittir; devredilemez.
Yargı yetkisi paraleli: Yasama gibi yargı yetkisi de başka organa devredilemez (Anayasa m. 9).

Hukuki Niteliği

Anayasal Dayanak

Anayasa m. 7: "Yasama yetkisi Türk Milleti adına Türkiye Büyük Millet Meclisinindir. Bu yetki devredilemez."

Anayasa m. 87: TBMM'nin görev ve yetkileri; kanun yapma, bütçe kanunu, anayasa değişikliği, uluslararası andlaşmaların onaylanması.

Anayasa m. 104/f.17: Cumhurbaşkanlığı kararnamesi — yürütmenin asli düzenleme yetkisi.

Eski Anayasa m. 91 (kaldırıldı): Kanun Hükmünde Kararname (KHK) rejimi; 2017 değişikliğiyle kaldırılmıştır. Olağanüstü hal KHK'ları da olağanüstü hal cumhurbaşkanlığı kararnamesi rejimine dönüştü.

Unsurları

Asli Yasama Yetkisi

Türkiye'de kanun yapma yetkisi kural olarak TBMM'ye aittir.

Bu yetki, milletvekilileri eliyle, demokratik meşruiyete dayanarak kullanılır.

Milli egemenlik ilkesinin somut tezahürüdür.

Devir Yasağı

TBMM, yasama yetkisini başka bir organa, özellikle yürütmeye devredemez.

İstisnaları anayasa açıkça gösterir.

Yetki devrine yol açan kanunlar Anayasa'ya aykırıdır ve AYM tarafından iptal edilebilir.

2017 Değişikliğiyle Değişen Manzara

Kanun Hükmünde Kararname (KHK): Kaldırıldı. TBMM'nin yürütmeye özel süre ve konu sınırıyla kanun hükmünde düzenleme yetkisi verme imkânı son buldu.

Cumhurbaşkanlığı kararnamesi: Yürütmenin asli düzenleme yetkisi olarak getirildi; ancak kanun kademesinde değildir, kanun çatışmasında kanun üstün kabul edilir (Anayasa m. 104/f.17).

İstisnalar ve Sınırlar

Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (Anayasa m. 104/f.17)

Yürütme yetkisine ilişkin konularda Cumhurbaşkanı CBK çıkarabilir.

Temel hak ve özgürlükler (anayasanın ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümündeki haklar) ve siyasi haklar (dördüncü bölüm) CBK ile düzenlenemez.

Kanunla açıkça düzenlenmesi öngörülen konularda CBK çıkarılamaz.

Kanunda açıkça düzenlenen konularda CBK çıkarılamaz; çatışma halinde kanun üstündür.

Olağanüstü hal döneminde çıkarılan olağanüstü hal cumhurbaşkanlığı kararnamesi özel rejime tabidir; 3 ay içinde TBMM'de görüşülmez ise hükümsüz olur.

Kanun uygulamasını göstermek için yönetmelik çıkarılabilir; ancak bu ikincil düzenleyici işlem olup kanun yerine geçmez.

Tüm bu işlemler yürütmenin düzenleyici işlemleri başlığı altında toplanır.

Hâkimlik Sınavı Açısından Kritik Noktalar

Anayasa m. 7: "Yasama yetkisi... devredilemez" — ilkenin anayasal dayanağı.

Milli egemenlik + kuvvetler ayrılığı: Teorik temelleri bu iki doktrindir.

Cumhurbaşkanlığı kararnamesi: Yürütmenin asli düzenleme yetkisi; istisna niteliktedir, alan sınırlıdır.

KHK kaldırıldı: 2017 değişikliği ile Kanun Hükmünde Kararname rejimi sona erdi; mevcut KHK'lar ya yasalaştı ya da yürürlüğünü korudu ancak yenisi çıkarılmıyor.

CBK alan sınırı: Temel hak-özgürlükler (birinci-ikinci bölüm) ve siyasi haklar (dördüncü bölüm) CBK ile düzenlenemez; kanunla düzenlenen alanda CBK çıkamaz.

Çatışma halinde: Kanun ile CBK çatışırsa kanun üstündür (Anayasa m. 104/f.17).

Yargı denetimi: Yetki devri içeren kanunlar anayasaya aykırılık itirazı veya iptal davası yoluyla denetlenir.

Bütçe kanunu istisnası: Anayasa m. 161-165, bütçe yetkisi kesinlikle Meclis'e aittir; devredilemez.

Yargı yetkisi paraleli: Yasama gibi yargı yetkisi de başka organa devredilemez (Anayasa m. 9).

Yasama Yetkisinin Devredilmezliği Nedir?

Tanım

Detaylı Açıklama

Kaynaklar

İlgili İçerikler

Yasama Yetkisinin Devredilmezliği Nedir?

Tanım

Detaylı Açıklama

Hukuki Niteliği

Anayasal Dayanak

Unsurları

Asli Yasama Yetkisi

Devir Yasağı

2017 Değişikliğiyle Değişen Manzara

İstisnalar ve Sınırlar

Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (Anayasa m. 104/f.17)

Olağanüstü Hal Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi

Yürütmenin Düzenleyici İşlemleri

Hâkimlik Sınavı Açısından Kritik Noktalar

Kaynaklar

İlgili İçerikler

Hukuki Niteliği

Anayasal Dayanak

Unsurları

Asli Yasama Yetkisi

Devir Yasağı

2017 Değişikliğiyle Değişen Manzara

İstisnalar ve Sınırlar

Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (Anayasa m. 104/f.17)

Olağanüstü Hal Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi

Yürütmenin Düzenleyici İşlemleri

Hâkimlik Sınavı Açısından Kritik Noktalar

Tanım

Detaylı Açıklama

Kaynaklar

İlgili Terimler

İlgili İçerikler

Tanım

Detaylı Açıklama

Hukuki Niteliği

Anayasal Dayanak

Unsurları

Asli Yasama Yetkisi

Devir Yasağı

2017 Değişikliğiyle Değişen Manzara

İstisnalar ve Sınırlar

Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (Anayasa m. 104/f.17)

Olağanüstü Hal Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi

Yürütmenin Düzenleyici İşlemleri

Hâkimlik Sınavı Açısından Kritik Noktalar

Kaynaklar

İlgili Terimler

İlgili İçerikler

Hukuki Niteliği

Anayasal Dayanak

Unsurları

Asli Yasama Yetkisi

Devir Yasağı

2017 Değişikliğiyle Değişen Manzara

İstisnalar ve Sınırlar

Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (Anayasa m. 104/f.17)

Olağanüstü Hal Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi

Yürütmenin Düzenleyici İşlemleri

Hâkimlik Sınavı Açısından Kritik Noktalar