Anayasa Hukuku
Yargı Yetkisi Nedir?
Tanım
Türk milleti adına bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılan, uyuşmazlıkları çözme ve hukuku uygulama yetkisidir (AY m.9). Hiçbir organ veya makam yargı yetkisini kullanamaz.
Sayfa yükleniyor
Türk milleti adına bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılan, uyuşmazlıkları çözme ve hukuku uygulama yetkisidir (AY m.9). Hiçbir organ veya makam yargı yetkisini kullanamaz.
Yargı Bağımsızlığı
Mahkemelerin ve hakimlerin karar verme sürecinde yasama ve yürütme organları dahil hiçbir makamdan emir ve talimat almaması ilkesidir (AY m.138). Hukuk devletinin vazgeçilmez unsurudur.
Kuvvetler Ayrılığı
Yasama, yürütme ve yargı yetkilerinin farklı devlet organlarına verilmesi ilkesidir. AY m.7-9 arasında düzenlenmiş olup demokratik devlet düzeninin temel güvencesidir.
Yargı yetkisi, uyuşmazlıkları hukuki kurallara göre kesin olarak çözme ve karara bağlama gücüdür. Bu yetki, devletin egemenlik haklarından biri olup Türk Milleti adına bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılır. Yargı yetkisi, kuvvetler ayrılığı ilkesi gereğince yasama ve yürütme yetkilerinden ayrı ve bağımsız bir devlet fonksiyonu olarak kabul edilir.
Yargı yetkisinin temel amacı, bireyler arasındaki veya bireyler ile devlet arasındaki uyuşmazlıkları hukuka uygun biçimde çözmek, hakları korumak ve adaleti tesis etmektir. Bu yetki, yalnızca mahkemelere ait olup başka hiçbir organ tarafından kullanılamaz. Yargı yetkisinin bu münhasır niteliği, hukuk devleti ilkesinin temel gereklerinden biridir.
Yargı yetkisinin anayasal dayanakları şunlardır:
| Özellik | Yargı Yetkisi | Yasama Yetkisi | Yürütme Yetkisi |
|---|---|---|---|
| Kullanıcı organ | Mahkemeler | TBMM | Cumhurbaşkanı |
| Anayasal dayanak | AY m.9 | AY m.7 | AY m.8 |
| Temel işlev | Uyuşmazlık çözümü | Kanun yapma | Kanunları uygulama |
| Devredilirlik | Devredilemez | Devredilemez | Kısmen devredilebilir |
| Denetim | AYM (norm denetimi) | - | Yargısal denetim |