Anayasa Hukuku
Egemenlik Nedir?
Tanım
Devletin iç ve dış ilişkilerde en üstün iktidar gücüne sahip olmasıdır. AY m.6 uyarınca egemenlik kayıtsız şartsız milletindir ve yetkili organlar eliyle kullanılır.
Sayfa yükleniyor
Devletin iç ve dış ilişkilerde en üstün iktidar gücüne sahip olmasıdır. AY m.6 uyarınca egemenlik kayıtsız şartsız milletindir ve yetkili organlar eliyle kullanılır.
Egemenlik, bir devletin iç işlerinde en üstün, dış ilişkilerinde bağımsız karar alma yetkisidir. Devletin kurucu unsurlarından biri olan egemenlik, siyasi iktidarın hukuki niteliğini ve meşruiyet kaynağını belirler. Türk anayasa hukukunda egemenlik, AY m.6'da düzenlenmiştir: "Egemenlik, kayıtsız şartsız Milletindir." Bu ilke, Cumhuriyet'in kuruluş felsefesinin temel taşıdır.
AY m.6 üç fıkradan oluşur:
Egemenliğin kaynağının Tanrı olduğunu savunan teori. Teokratik devletlerde hükümdar, ilahi iradeyi temsil eder. Modern anayasal devletlerde bu teori terk edilmiştir.
Egemenliğin, bireylerin toplamından farklı bir soyut varlık olan "millet"e ait olduğu teorisi. Milletin iradesi, temsilciler aracılığıyla kullanılır. Temsili demokrasi anlayışını doğurur. Temsilciler seçmenlerinin değil, milletin temsilcisidir (emredici vekalet yasağı).
Egemenliğin her bir vatandaşa bölünerek ait olduğu teori. Genel irade (volonté générale) kavramına dayanır. Yarı doğrudan demokrasi araçlarını (referandum, halk girişimi) gerektirir.
1982 Anayasası, milli egemenlik ilkesini benimsemiştir. AY m.6/1'deki "kayıtsız şartsız Millete ait" ifadesi milli egemenliği, m.6/2'deki "yetkili organları eliyle kullanır" ifadesi ise temsili sistemi yansıtır. Ancak referandum mekanizması (AY m.175) halk egemenliği unsurlarını da barındırır.
AY m.6/2 uyarınca millet, egemenliğini doğrudan değil, yetkili organlar eliyle kullanır:
AY m.6/3'teki "hiçbir kimse veya organ kaynağını Anayasadan almayan bir Devlet yetkisi kullanamaz" hükmü, egemenliğin kullanımının anayasal çerçeveyle sınırlı olduğunu vurgular.