Tüzük Nedir?
Tanım
2017 Anayasa değişikliğiyle kaldırılan, kanunların uygulanmasını göstermek amacıyla Bakanlar Kurulu tarafından çıkarılan düzenleyici işlemdir. Mevcut tüzükler yürürlükten kaldırılıncaya kadar geçerliliğini korur.
2017 Anayasa değişikliğiyle kaldırılan, kanunların uygulanmasını göstermek amacıyla Bakanlar Kurulu tarafından çıkarılan düzenleyici işlemdir. Mevcut tüzükler yürürlükten kaldırılıncaya kadar geçerliliğini korur.
Tüzük, 2017 Anayasa değişikliğinden önce Türk hukuk sisteminde yer alan ve Bakanlar Kurulu tarafından çıkarılan düzenleyici işlem türüdür. Kanunların uygulanmasını göstermek veya emrettiği işleri belirtmek amacıyla hazırlanan tüzükler, Danıştay'ın incelemesinden geçirildikten sonra Cumhurbaşkanı tarafından imzalanır ve Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girerdi. 2017 değişikliğiyle birlikte Bakanlar Kurulu kaldırıldığından, tüzük çıkarma yetkisi de ortadan kalkmıştır.
Tüzükler, Osmanlı döneminden itibaren Türk idare hukukunun önemli düzenleyici işlemlerinden biriydi. 1924, 1961 ve 1982 Anayasalarında tüzüklere ilişkin düzenlemeler yer almaktaydı. Normlar hiyerarşisinde kanunun altında, yönetmeliğin üstünde konumlandırılan tüzükler, özellikle kanunların ayrıntılı uygulanmasında kritik bir rol üstleniyordu.
Tüzükler, Bakanlar Kurulu tarafından çıkarılırdı. Ancak çıkarılma sürecinde önemli bir usul şartı bulunmaktaydı: tüzük tasarısının Danıştay'ın incelemesinden geçmesi zorunluydu. Bu zorunluluk, tüzüğün hukuka uygunluğunun ön denetimini sağlamaktaydı. Danıştay incelemesi yapılmadan çıkarılan tüzük, şekil yönünden hukuka aykırı sayılırdı. Danıştay'ın görüşü bağlayıcı olmamakla birlikte, inceleme sürecinin tamamlanması zorunluydu.
Tüzükler, normlar hiyerarşisinde kanunların altında ve yönetmeliklerin üstünde yer alırdı. Bu konumu nedeniyle tüzükler, kanunlara aykırı hükümler içeremez; ancak yönetmelikler tüzüklere aykırı düzenleme yapamazdı. Tüzüğün kanuna aykırılığı halinde iptal davası yoluyla ortadan kaldırılması mümkündü.
Tüzüklerin Resmi Gazete'de yayımlanması anayasal bir zorunluluktu. Yayımlanmayan tüzük yürürlüğe giremezdi. Bu kural, hukuki güvenlik ve belirlilik ilkelerinin gereğiydi.
16 Nisan 2017 tarihli halkoylamasıyla kabul edilen Anayasa değişikliğiyle Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine geçilmiş, Bakanlar Kurulu ve Başbakanlık kurumları kaldırılmıştır. Tüzük çıkarma yetkisi Bakanlar Kuruluna ait olduğundan, bu kurumun kaldırılmasıyla birlikte tüzük kavramı da Anayasa'dan çıkarılmıştır.
Bu değişiklikle birlikte tüzüklerin normlar hiyerarşisindeki işlevi, büyük ölçüde Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ve yönetmelikler tarafından üstlenilmiştir. Mevcut tüzükler ise geçici madde hükümleri uyarınca, değiştirilene veya kaldırılana kadar yürürlükte kalmaya devam etmektedir.
2017 değişikliği öncesinde çıkarılmış olan tüzükler, Anayasa'nın geçici hükümleri gereğince yürürlüklerini sürdürmektedir. Bu tüzükler, yeni düzenlemelerle değiştirilene veya ilga edilene kadar uygulanmaya devam eder. Ancak yeni tüzük çıkarılması artık mümkün değildir.