İdari makamların kendi teşkilatlarına yönelik olarak iç işleyişi düzenlemek amacıyla çıkardıkları, hukuki bağlayıcılığı sınırlı olan yönetsel işlemlerdir. Normlar hiyerarşisinde en alt sırada yer alır.
Yönetmelik
Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere çıkardıkları düzenleyici işlemdir (AY m.124).
Yürütmenin Düzenleyici İşlemleri
Yürütme organının genel ve soyut kural koyma yetkisini kullanarak yaptığı işlemlerdir. Cumhurbaşkanlığı kararnamesi, yönetmelik ve genelge bu işlemler arasında yer alır.
Genelge, idarenin iç düzen işlemlerinden biri olup üst makamların astlarına yönelik olarak çıkardığı genel nitelikli yazılı emirlerdir. Kamu yönetiminde mevzuatın uygulanmasında birlik ve bütünlüğü sağlamak amacıyla kullanılan genelgeler, hiyerarşik yetki kullanılarak çıkarılır. Bu işlemler, idarenin kendi iç işleyişini düzenlemek için başvurduğu araçlardan biri olması sebebiyle, doğrudan vatandaşları bağlayıcı nitelik taşımaz.
Genelgeler, Anayasa'nın düzenleyici işlemler hiyerarşisinde yer almaz. Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, yönetmelikler gibi normatif düzenleyici işlemlerden farklı olarak, genelgeler yalnızca idare teşkilatı içinde geçerlidir. Bu nedenle normlar hiyerarşisinde bağımsız bir kademe oluşturmazlar; ancak idarenin işleyişinde fiilen büyük öneme sahiptirler.
Genelgenin en temel özelliği, hiyerarşik güç ilişkisine dayanmasıdır. Üst makam, astlarına görevlerini nasıl yerine getireceklerini, kanun ve yönetmelikleri nasıl uygulayacaklarını genelge ile bildirir. Bu yönüyle genelge bir yorum ve uygulama rehberi niteliği taşır.
Genelgeler, idarenin iç işleyişine yönelik olduğu için sadece idari personeli bağlar. Kural olarak genelgeler ilgililer bakımından yeni bir hukuki durum yaratmaz; mevcut kanun ve yönetmeliklerin nasıl uygulanacağını açıklar. Bu nedenle genelgeler, düzenleyici işlem değil iç düzen işlemi olarak kabul edilir.
Danıştay içtihadına göre, genelgeler kural olarak iptal davasına konu edilemez. Bunun temel gerekçesi, genelgelerin bireylerin hukuki durumlarını doğrudan etkilememesi ve idarenin iç işleyişiyle sınırlı kalmasıdır. Ancak bir genelge, mevzuatta yer almayan yeni kurallar koyuyor veya bireylerin haklarını doğrudan etkileyen düzenlemeler içeriyorsa, bu durumda düzenleyici işlem niteliği kazanır ve iptal davasına konu olabilir. Danıştay, bu tür genelgeleri "düzenleyici işlem niteliğinde genelge" olarak değerlendirmektedir.
İdarenin iç düzen işlemleri arasında genelge dışında sirküler, tebliğ ve yönerge gibi işlemler de bulunur. Genelge, genel nitelikli ve sürekli uygulamaya yönelik olması bakımından diğer iç düzen işlemlerinden ayrılır. Sirküler tek bir konuyu ele alırken, genelge daha kapsamlı bir düzenleme amacı güder.
Kamu yönetiminde genelgeler, mevzuatın yeknesak uygulanmasını sağlamak açısından kritik bir araçtır. Özellikle birden fazla birimi olan bakanlıklar ve kamu kurumlarında, farklı uygulamaların önüne geçmek için genelge yoluna sıklıkla başvurulur. 2017 Anayasa değişikliği sonrasında Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine geçişle birlikte, Cumhurbaşkanlığı genelgeleri de önem kazanmıştır.
Genelgelerin Resmi Gazete'de yayımlanma zorunluluğu bulunmamakla birlikte, uygulamada bazı genelgeler kamuoyunu bilgilendirmek amacıyla Resmi Gazete'de yayımlanmaktadır.