Herkesin özel hayatına ve aile hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkıdır (AY m.20). Özel hayatın gizliliğine dokunulamaz; milli güvenlik ve kamu düzeni gibi nedenlerle hakim kararıyla sınırlanabilir.
Konut Dokunulmazlığı
Kimsenin konutuna dokunulamayacağı, milli güvenlik, kamu düzeni gibi nedenler dışında ve hakim kararı olmaksızın konuta girilemeyeceği, arama yapılamayacağı güvencesidir (AY m.21).
Haberleşme Hürriyeti
Herkesin haberleşme hürriyetine sahip olduğu ve haberleşmenin gizliliğinin esas olduğu haktır (AY m.22). Milli güvenlik ve kamu düzeni gibi nedenlerle hakim kararıyla sınırlanabilir.
Kişisel Verileri Koruma Kurumu
Kişisel verilerin işlenmesinde temel hak ve özgürlüklerin korunması amacıyla kurulmuş bağımsız düzenleyici ve denetleyici kurumdur. 6698 sayılı KVKK çerçevesinde faaliyet gösterir.
Özel hayatın gizliliği, bireyin kişisel alanının, özel yaşamının ve kişisel verilerinin korunmasını güvence altına alan kapsamlı bir temel haktır. Bu hak, kişinin başkaları tarafından bilinmesini istemediği bilgilerin gizliliğini ve kendi yaşamı hakkında karar verme özerkliğini korur.
Özel hayat kavramı geniş yorumlanmakta olup şu alanları kapsar:
AY m.20/1: "Herkes, özel hayatına ve aile hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına sahiptir. Özel hayatın ve aile hayatının gizliliğine dokunulamaz."
AY m.20/2: Özel hayatın gizliliğine müdahale yalnızca şu koşullarda mümkündür:
AY m.20/3 (2010 değişikliği): "Herkes, kendisiyle ilgili kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına sahiptır." Bu fıkra ile kişisel verilerin korunması anayasal güvence altına alınmıştır. Kişisel verilerin işlenmesi ancak kanunda öngörülen hallerde veya kişinin açık rızasıyla mümkündür.
2010 Anayasa değişikliği ve ardından 2016 yılında yürürlüğe giren 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) ile bu alanda kapsamlı bir düzenleme getirilmiştir.
| KVKK Temel İlkeleri | Açıklama |
|---|---|
| Hukuka ve dürüstlük kurallarına uygunluk | Verilerin hukuka uygun şekilde işlenmesi |
| Doğruluk ve güncellik | Verilerin doğru ve güncel tutulması |
| Belirli, açık ve meşru amaçla işleme | Amacın önceden belirlenmesi |
| Amaçla bağlantılı ve ölçülü olma | Gerekenden fazla veri toplanmaması |
| Gerektiği kadar süre saklama | Amacın gerektirdiği süre sonunda silme/imha |
Özel nitelikli kişisel veriler (ırk, etnik köken, siyasi düşünce, din, sağlık, cinsel yaşam, biyometrik veri) daha güçlü korumaya tabidir ve kural olarak açık rıza olmadan işlenemez.
AİHS m.8 kapsamında AİHM'in özel hayat hakkına ilişkin zengin bir içtihadı bulunmaktadır: