Son güncelleme:
Vasiyetname İptali Davası: Vasiyetname iptali davası, TMK m.557-559 hükümlerinde düzenlenen ve ehliyetsizlik, irade sakatlığı, içerik aykırılığı veya şekil noksanlığı sebeplerinden birine dayanılarak vasiyetnamenin geçersizliğinin tespiti için açılan eda davasıdır. Davanın 1 yıl/10 yıl/20 yıl hak düşürücü süreleri vardır; resen dikkate alınır ve yetkili mahkeme mirasbırakanın son yerleşim yeri asliye hukuk mahkemesidir.
T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi
T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi
Vasiyetname iptali davası, Türk Medeni Kanunu m.557-559 hükümlerinde düzenlenen ve vasiyetnamenin hukuken geçersizliğinin mahkeme kararıyla tespitini sağlayan inşaî (yenilik doğuran) davadır. Dava, vasiyetin iptalinin maddi şartlarını (ehliyet, irade, içerik, şekil) usul yönünden işleten süreçtir.
TMK m.559 — "İptal davası açma hakkı, davacının tasarrufu, iptal sebebini ve kendisinin hak sahibi olduğunu öğrendiği tarihten başlayarak bir yıl ve her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinin, diğer tasarruflarda mirasın geçmesi tarihinin üzerinden, iyiniyetli davalılara karşı on yıl, iyiniyetli olmayan davalılara karşı yirmi yıl geçmekle düşer."
Vasiyetname iptali davası, inşai (yenilik doğuran) bir davadır. Mahkeme kararıyla vasiyetname geriye yürürlü olarak hükümsüz kılınır. Tespit davasından farkı: iptal kararı vasiyeti ortadan kaldırır, sadece geçersizliği belirlemez.
İptal davasını açma hakkı, iptalden hukuken yararlanan kişilere tanınmıştır:
Davalı sıfatını taşıyan kişiler vasiyetten lehine tasarruf yapılan taraflardır:
İptal davası iki katmanlı süre rejimine tabidir:
| Süre | Başlangıç | Açıklama |
|---|---|---|
| 1 yıl | İptal sebebi ve yararlananın öğrenildiği tarih | Subjektif başlangıç |
| 10 yıl | Vasiyetnamenin açıldığı tarih | Objektif azami süre |
| 20 yıl | Vasiyetnamenin açıldığı tarih | Davalı kötü niyetliyse |
Davacı, dayandığı iptal sebebini somut delillerle ispat etmek zorundadır:
| Sebep | Tipik Deliller |
|---|---|
| Ehliyetsizlik | Tıbbi rapor, hasta dosyası, bilirkişi |
| İrade sakatlığı | Tanık beyanları, adli kayıt, yazışma |
| Hukuka aykırılık | Vasiyetnamenin metni, koşul/yükleme analizi |
| Şekil noksanlığı | Vasiyetnamenin orijinali, tanık beyanları |
İptal kararı kesinleştiğinde:
| Dava | Konu | Sonuç |
|---|---|---|
| İptal davası (m.557-559) | Vasiyetnamenin geçersizliği | Vasiyet hükümsüz |
| Tenkis davası (m.560-571) | Saklı pay tecavüzü | Tasarruf indirgenir |
| Geri alma (m.542) | Mirasbırakanın iradesi | Vasiyetin kendisi geri alır |
| Yokluk tespiti | Mutlak butlan | Vasiyet baştan yok sayılır |
Soru: M'nin 2020'de açılmış vasiyetnamesinde tüm malları üvey kardeşi K'ya bırakılmıştır. M'nin biyolojik kızı B, vasiyetnameden 2024 Mart'ta haberdar olmuş ve M'nin vasiyet sırasında ileri demans hastası olduğunu öğrenmiştir. K, M'nin sağlığını gizleyerek vasiyeti hazırlatmıştır. B ne zamana kadar dava açabilir?
Cevap: TMK m.559 çift kademeli süre rejimi uygulanır. 1 yıllık subjektif süre B'nin iptal sebebini öğrendiği Mart 2024'ten itibaren işler; Mart 2025'e kadar dava açabilir. Objektif süre ise davalı K'nin kötü niyetli olması (sağlık durumunu gizleme) nedeniyle 10 yıl değil 20 yıllık süreye uzar; vasiyetnamenin açıldığı 2020'den itibaren 2040'a kadar süre vardır. B her iki süre içinde dava açabildiği için; ispat olarak tıbbi raporlar, demans tanı belgeleri ve K'nin gizleme kanıtlarını kullanır. Ehliyetsizlik (TMK m.557/1) ispatlanırsa vasiyet geriye yürürlü hükümsüz kılınır; B yasal mirasçılık sıfatıyla payını alır.
Vasiyetname, Vasiyetin İptali, Vasiyetnamede Şekil Noksanlığı, Vasiyetnamede Ehliyetsizlik, Vasiyette İrade Sakatlığı, Tenkis Davası, Yasal Mirasçılık, Atanmış Mirasçı, Veraset İlamı.