Son güncelleme:
Ölüm Tutanağı Tashihi: Ölüm tutanağı tashihi, nüfus sicilinde kayıtlı ölüm bilgilerinin (ölüm tarihi, yeri, sebebi) hatalı veya eksik kayıtlarının mahkeme kararıyla düzeltilmesidir. TMK m.32-36 ile 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m.31 hükümleri uyarınca düzenlenen tashih, mirasın açılması anının belirlenmesi açısından kritik öneme sahiptir; ölüm karinesi tescili veya gaiplik kararının iptali sonrası da gündeme gelir.
Ölüm Tutanağı Tashihi, TMK m.32-36 ile 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m.31 hükümleri uyarınca nüfus sicilindeki ölüm kaydının düzeltilmesidir.
Ölüm anı, mirasın açılmasının hukukî başlangıcıdır (TMK m.575). Saat ve tarih hatası mirasçılık sıralaması, babalık karinesi süreleri (TMK m.302/2 — 300 gün), nafaka yükümlülükleri gibi sonuçları etkiler. Bu nedenle ölüm tutanağı tashihi pratik olarak kritik bir süreçtir.
| Boyut | İdari (5490 m.38) | Adlî (asliye hukuk) |
|---|---|---|
| Konu | Maddi hata, yazım | Esaslı düzeltme, tarih değişikliği |
| Yetkili | Nüfus müdürlüğü | Asliye hukuk mahkemesi |
| Süreç | İdari işlem | Çekişmesiz yargı |
Davalı: Nüfus müdürlüğü + Cumhuriyet savcılığı Görevli mahkeme: Asliye hukuk Yetkili mahkeme: Mirasbırakanın son yerleşim yeri (mirasla ilişki nedeniyle) veya davacının yerleşim yeri Yargılama: Çekişmesiz yargı (HMK m.382) Delil: Adli tıp raporu, hastane kaydı, gömü belgesi, tanık
Yargıtay 18. HD yerleşik içtihadı, ölüm tarihi tashihinde adli tıp raporunun birinci derece delil olduğunu, ancak hastane kaydı + gömü belgesi + tanık delili ile birlikte değerlendirildiğinde tashih kararının sağlam temellere oturduğunu belirtir.
Resmi Gazete
Resmi Gazete
Kişilik Hakkı İhlali Davaları
Kişilik hakkı ihlali davaları, TMK m.24-25'te düzenlenen ve kişilik haklarına haksız saldırılara karşı önleme, durdurma, tespit, tazminat (maddi-manevi) ve düzeltme/yayım talepleri içeren davalardır. Saldırının hukuka aykırı olması yeterlidir; kusurun varlığı yalnızca tazminat için aranır. Hâkim olayın özelliklerine göre tedbir kararı verebilir; gerekirse acil tedbir uygulanır.
Manevi Bütünlük (Kişilik Hakkı)
Manevi bütünlük, kişinin manevi varlığının korunmasına ilişkin temel kişilik hakkıdır. TMK m.24 hükmü uyarınca düzenlenen bu hak, şeref, haysiyet, itibar, özel hayat, görüntü ve sesin korunmasını kapsar; Maddi Bütünlük ile birlikte kişilik haklarının iki ana eksenini oluşturur ve ihlal halinde tazminat ve dava hakları doğurur.
Hısımlık
Hısımlık, kişiler arasındaki kan veya evlilik kaynaklı hukukî ilişkidir; kan hısımlığı (TMK m.17), sıhri hısımlık (TMK m.18) ve evlat edinme hısımlığı (TMK m.282) olarak üçe ayrılır. Hısımlık derecesi soybağındaki kuşak sayısına göre hesaplanır; üst-alt soy ve yan soy ayrımıyla mirasçılığı, evlilik engellerini, vesayet ve aile içi görev-yükümlülükleri belirler.
Ölüm Karinesi
Ölüm Karinesi, ölümüne kesin gözle bakılan bir tehlikenin içinde kaybolan kişinin cesedi bulunmasa bile ölmüş sayılmasıdır; TMK m.31 hükmüne dayanır. Gaiplik Kararından farklı olarak mahkeme kararına gerek yoktur; karine otomatik olarak işler ve nüfus kaydında ölüm gösterilir. Ancak kişinin sağ olduğu sonradan ortaya çıkarsa karine çürütülebilir.
Soybağı
Soybağı, bir kişi ile biyolojik veya hukuki anne-babası arasındaki hukuki bağı ifade eden mutlak kişisel hal. Türk Medeni Kanunu m.282-363 arasında düzenlenir; ana-çocuk arası soybağı doğumla kendiliğinden kurulur (ipso iure), baba-çocuk arasında ise evlilik karinesi, tanıma veya hükümle kurulma olmak üzere üç yol bulunur. Çocuk üstün yararı ilkesine göre çözülmesi gereken aile hukuku kurumudur.
Kişiliğin Sona Ermesi
Kişiliğin sona ermesi, gerçek kişinin ölüm veya gaiplik kararı ile hukuk düzeninde varlık sıfatını yitirmesidir (TMK m.28/1, m.32). Ölüm tıbbi olarak biyolojik ölümle gerçekleşir; gaiplikte uzun süre kayıp ya da yakın ölüm tehlikesi karinesi mahkeme kararı ile tespit edilir. Ölüm ile miras açılır, kişilik hakları sona erer ancak bazıları mirasçılara geçer.
Gaiplik Kararı
Gaiplik Kararı, ölüm tehlikesi içinde kaybolan veya kendisinden uzun süredir haber alınamayan kişinin mahkeme kararıyla ölmüş sayılmasıdır; TMK m.32-35 hükümleri kararın şartlarını ve sonuçlarını düzenler. Karar, mirasçı, eş ve alacaklıların hak ileri sürmesini sağlar; ancak gaibin sağ olarak ortaya çıkması hâlinde geri alınabilir. Ölüm Karinesi ile birlikte ölüm hukukunun temel kurumudur.
Mirasın Açılması
Mirasın açılması, mirasbırakanın ölümü ile terekenin mirasçılara intikal edebilir hâle gelmesidir (TMK m.575). Açılma, mirasbırakanın son yerleşim yerinde ve ölüm anında gerçekleşir; mirasçılık sıfatı, paylar, saklı pay oranları ve uygulanacak hukuk açılma anına göre belirlenir. Açılma yetkili mahkemenin tespiti, vasiyetnamenin teslimi ve ret süresinin başlaması için temel referanstır.