Son güncelleme:
Vakıf Mütevelli Heyeti: Vakıf mütevelli heyeti, vakıf yönetim ve temsil yetkisini kullanan, vakıf senedinde belirlenen kişi veya kişilerden oluşan organdır. TMK m.109 ile 5737 sayılı Vakıflar Kanunu m.10 hükümleri uyarınca düzenlenen mütevelli heyeti, vakıf gelirinin amaca uygun harcanmasını, mali kararların alınmasını ve vakıf senedi hükümlerinin uygulanmasını sağlar; vakıf yönetim organının kurucu çekirdeğidir.
Vakıf Mütevelli Heyeti, TMK m.109 ile 5737 sayılı Vakıflar Kanunu m.10 hükümleri uyarınca düzenlenen vakıfın asıl yönetim ve temsil organıdır.
Vakıf yönetim organı ile mütevelli heyeti farklı kavramlardır:
Tüzel kişi organları sisteminin vakıf-özel uygulaması; mütevelli kurucu çekirdektir.
Vakıf senedinin belirlediği usulle:
Cumhuriyet öncesi vakıflarda mütevelli genelde kurucu sülalesi. Mazbut vakıfta mütevelli yoktur — Vakıflar Genel Müdürlüğü bu rolü üstlenir.
5737 SK sonrası kurulan modern vakıflarda:
Aile vakıflarında veya kurucu aile mütevellisi olan vakıflarda sülale tükendiğinde:
Resmi Gazete
Resmi Gazete
Mazbut Vakıf
Mazbut vakıf, Cumhuriyet öncesi dönemde kurulmuş; mütevelli heyeti kalmamış veya devam etmeyen ve yönetimi günümüzde tamamen Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından üstlenilen tarihî vakıfları ifade eder. 5737 sayılı Vakıflar Kanunu kapsamında düzenlenen bu vakıflar, mali ve idari yönetimi Devlet kurumuna ait olan, vakıf senedindeki amaçlara uygun şekilde Vakıflar GM eliyle yaşatılan özel statüde tüzel kişilerdir.
Yeni Vakıf
Yeni vakıf, 5737 sayılı Vakıflar Kanunu sonrası (2008 sonrası) kurulan vakıfları ifade eden, eski Türk hukukundaki Mazbut ve Mülhak vakıflardan ayrı olarak değerlendirilen modern vakıf kategorisidir. TMK m.101-117 ile 5737 SK hükümleri uyarınca düzenlenen bu vakıflar, gerçek veya tüzel kişiler tarafından serbestçe kurulur ve tahsisli bir mal varlığını belirli bir amaca hasreder; Vakıflar Genel Müdürlüğü denetimine tabidir.
Mülhak Vakıf
Mülhak vakıf, Cumhuriyet öncesi dönemde kurulmuş ve mütevelli heyetleri tarafından yönetilmeye devam eden tarihi vakıfları ifade eder. 5737 sayılı Vakıflar Kanunu uyarınca düzenlenen bu vakıflar, mazbut vakıflardan farklı olarak özgün mütevelli ailesi (genellikle kurucu sülale) tarafından idare edilir; ancak Vakıflar Genel Müdürlüğü denetimine ve TMK m.111 hesap sorumluluğuna tabidir.
Vakıf Senedi
Vakıf senedi, vakfedenin vakfı kuruş iradesini, amacını, mal varlığını, yönetim organlarını ve işleyişini düzenleyen resmi belgedir (TMK m.106). Resmi şekilde noter veya mahkeme önünde düzenlenir; vakıf senedinin geçerliliği ile vakıf tüzel kişilik kazanır. Senet sonradan değiştirilebilir ancak amacın özüne dokunamaz; mahkeme onayı bazı değişikliklerde zorunludur.
Vakıf
Vakıf, TMK m.101 uyarınca gerçek veya tüzel kişilerin yeterli mal ve hakları belirli ve sürekli bir amaca özgülemesiyle kurulan tüzel kişiliktir. Üye değil malvarlığı esaslıdır; vakıf, vakfedenin iradesine uygun biçimde yönetilir. Mahkeme kararı ile tüzel kişilik kazanır; Vakıflar Genel Müdürlüğü denetimine tabidir. 5737 sayılı Vakıflar Kanunu ayrıntıyı düzenler. Amaç değişikliği dar şartlara bağlıdır (TMK m.113 — cy près ilkesi).
Vakıf Yönetim Organı
Vakıf yönetim organı, vakıf senedinde belirlenen; vakfın amacına uygun yönetilmesini, malvarlığının korunmasını ve vakfı temsil etmeyi sağlayan zorunlu organıdır. TMK m.109'da düzenlenmiştir; senet aksini öngörmedikçe kararlar çoğunlukla alınır. Yönetim organının atanma usulü, görev süresi ve sorumluluk rejimi vakıf senedinde belirlenir; senette boşluk varsa kanunî tamamlayıcı hükümler uygulanır.
Tüzel Kişi Organları
Tüzel kişi organları, tüzel kişiliğin iradesini oluşturan, açıklayan ve dış dünyada onu temsil eden, kanun ve kuruluş belgesiyle yetkilendirilmiş kurumsal yapılardır (TMK m.48-50). Organ teorisine göre organın hukuki işlemleri ve haksız fiilleri doğrudan tüzel kişinin işlem ve fiili sayılır; bu nedenle tüzel kişi, organlarının fiillerinden kişisel olarak sorumludur. Yönetim, denetim ve karar organları olmak üzere türleri vardır.
Vakıfta Denetim
Vakıfta denetim, vakıf faaliyetlerinin kanun, vakıf senedi ve tahsis amacına uygun yürütülüp yürütülmediğinin denetlenmesini ifade eder. TMK m.111 ve 5737 sayılı Vakıflar Kanunu kapsamında düzenlenen denetim, Vakıflar Genel Müdürlüğü (idari/mali), asliye hukuk mahkemesi (hukuki) ve eşik üstü vakıflarda KGK lisanslı bağımsız denetçi (mali raporlama) tarafından üçlü sistem hâlinde yürütülür.