Tereke borçları, Türk Medeni Kanunu m.599 ve m.641 hükümlerinde düzenlenen ve terekenin pasif kısmını oluşturan tüm yükümlülüklerdir. Mirasın açılmasıyla kül halefiyet ilkesi gereği borçlar da mirasçılara geçer; ödeme aktif tereke kaynaklarından yapılır.
Tereke Borçlarının Türleri
1. Mirasbırakanın Şahsi Borçları (En Yaygın)
Mirasbırakanın hayattayken üstlendiği her türlü hukuki yükümlülük:
- Banka kredi borçları, ipotekli konut kredileri
- Tüketici borçları, kredi kartı borçları
- Satış sözleşmesinden doğan ödenmemiş bedeller
- Tazminat borçları (haksız fiil, akdi sorumluluk)
- Mehir, iştirak nafakası, yoksulluk nafakası
2. Tereke Yönetim Borçları
Mirasın açılmasıyla tereke yönetimi sürecinde doğan yeni masraflar:
- Defin masrafları, mezar yapımı, ölü taşıma
- Mirasbırakanın son hastalık masrafları (faturalar, ilaç)
- Tereke mahkemesi ücretleri, defter tutma giderleri
- Bilirkişi ücretleri, tasfiye memuru harçları
- Veraset ve intikal vergileri
3. Mirasçıların Kabul Ettiği Yükümlülükler
Mirasçıların vasiyetname veya sözleşme kapsamında üstlendiği borçlar:
- Vasiyet alacaklılarına karşı borçlar
- Yükleme (mükellefiyet) yerine getirme yükümlülükleri
- Mirasta denkleştirme yükümlülükleri
- Mirasta iade borçları
Aktif ve Pasif Tereke
| Aktif Tereke | Pasif Tereke (Tereke Borçları) |
|---|
| Mirasbırakanın malvarlığı | Mirasbırakanın borçları |
| Alacak hakları | Vasiyet borçları |
| Taşınmazlar, taşınırlar | Yönetim masrafları |
| Hisseler, kıymetli evrak | Vergiler |
Net tereke = Aktif tereke − Pasif tereke. Net tereke negatifse miras borçtan ağır sayılır; mirasçılar mirasın reddini düşünmelidir.
Sorumluluk Rejimi
Paylaşmadan Önce
Mirasçılar tereke borçlarından iştirak hâlinde mülkiyet rejimi içinde müteselsilen sorumludur. Tereke aktifi yetersizse resmi tasfiye gündeme gelir.
Paylaşmadan Sonra
Mirasçıların müteselsil sorumluluğu 5 yıl boyunca devam eder (TMK m.641). Sürenin sonunda her mirasçı kendi payı oranında sorumlu olur.
Mirasbırakanın Şahsa Bağlı Borçları
Bazı borçlar mirasbırakanın şahsiyetine bağlı olduğundan teerkeye dahil olmaz:
- Yoksulluk/iştirak nafakası mirasbırakan ölünce kural olarak son bulur
- Bekleyen mehir borcu istisnaî kalır
- Şahsiyetiyle bağlantılı tazminat (manevi tazminat ileri sürme hakkı kişiye bağlıdır)
- İş sözleşmesinden doğan bazı yükümlülükler
Tereke Borçlarının Ödeme Sırası
Resmi tasfiye kapsamında borçlar kanunî sıraya göre ödenir:
- Tereke yönetim ve tasfiye masrafları
- Defin masrafları, son hastalık giderleri
- Rehinli alacaklar
- Vergi borçları
- Sıradan alacaklılar
- Vasiyet alacaklıları
- Mirasçıların payları (kalan kısım)
Hâkimlik Sınavı İçin Kritik Noktalar
- Tereke borçları üç türde: şahsi, yönetim, kabul edilen — sınıflandırma sınav favorisi.
- Mirasbırakanın şahsa bağlı borçları (nafaka, manevi tazminat ileri sürme hakkı) terekeyi etkilemez.
- Aktif < Pasif olduğunda mirasın reddi hâli mantıklıdır.
- Paylaşmadan sonra 5 yıl müteselsil (m.641); sonra payı oranında.
- Vasiyet borçları mirasçılar tarafından kabul edilmesi koşuluyla tereke borcuna dönüşür.
- Resmi tasfiyede kanunî ödeme sırası vardır — vasiyet alacaklıları en sonlarda yer alır.
İlişkili Kavramlar
Tereke, Mirasın Açılması, Mirasın Kazanılması, Mirasın Reddi, Resmi Tasfiye, Mirasçıların Müteselsil Sorumluluğu, Yasal Mirasçılık, Vasiyet Alacaklısı ve Mirasta Denkleştirme tereke borçları kavramının yapısal bağlamını oluşturur.