Tanım ve Hukuki Dayanak
Tasfiye Alacağının Faizi, TMK m.239 hükmü ile düzenlenen, Katılma Alacağının geç ödenmesi durumunda uygulanan faizdir.
TMK m.239: "Katılma alacağı ve değer artış payı, mal rejiminin sona ermesi tarihinden itibaren faiz ile birlikte ödenir."
Faizin Başlangıç Tarihi
TMK m.239 açıktır: faiz mal rejiminin sona erme tarihinden itibaren işlemeye başlar.
Mal rejiminin sona erme tarihleri:
- Boşanma: Boşanma davasının açıldığı tarih (TMK m.225)
- Ölüm: Ölüm tarihi
- Mal rejimi değişikliği: Yeni rejimin başlama tarihi
- Olağanüstü mal rejimine geçiş: Mahkeme kararı tarihi
Faiz Oranı
- Kanuni faiz: TBK m.88 uyarınca yıllık % belirlenmiş faiz
- Temerrüt faizi: TBK m.120 uyarınca daha yüksek
- Mahkeme takdiri: Somut olaya göre değişebilir
- Taraflar arası anlaşma: Sözleşme veya protokol ile farklı oran kararlaştırılabilir
Hangi Alacaklara Uygulanır?
TMK m.239 hükmü iki türe açıkça uygulanır:
Diğer mal rejimi alacakları için (Eklenecek Değerler, Denkleştirilecek Değerler) genel TBK hükümleri uygulanır.
Faiz Hesaplama
Hesaplama formülü:
- Anapara × yıllık faiz oranı × süre (yıl) = faiz tutarı
Örnek:
- Katılma alacağı 500.000 TL
- Mal rejiminin sona erme tarihi: 2024
- Ödeme tarihi: 2026 (2 yıl gecikme)
- Yıllık kanuni faiz: %12 (örnek)
- Faiz: 500.000 × %12 × 2 = 120.000 TL
Geç Ödeme Halleri
Faizin uygulanma sebepleri:
- Borçlu eşin ödememesi
- Tasfiye davasının uzun sürmesi
- Mal varlığı tespit zorlukları
- Geciktirme stratejisi
Süre Hesabı
Faiz işleyiş süresi:
- Başlangıç: Mal rejiminin sona erme tarihi
- Bitiş: Ödemenin yapıldığı tarih
- Durma/kesilme: TBK m.154-156 hükümleri kıyasen
- Mahkeme takdiri: Adil olmayan durumlarda
Mahkeme Hükmü
Tasfiye davasında mahkeme:
- Anaparayı belirler
- Faiz başlangıç tarihini belirler
- Faiz oranını belirler
- Hesaplama bilirkişi ile yapılabilir
- Kesinleşen karar icra konusu olur
İcra ve Tahsilat
Karar kesinleştikten sonra:
- İcra takibi başlatılır
- Borçlu eşin malvarlığı haciz konusu
- Maaş haczi de uygulanabilir
- Faiz ödeme tarihine kadar işlemeye devam eder
Kritik Noktalar
- Tasfiye alacağının faizi TMK m.239 dayanaklı; Katılma Alacağı ve Değer Artış Payının geç ödenmesi durumunda uygulanır.
- Faiz mal rejiminin sona erme tarihinden başlar (boşanmada dava açıldığı tarih); ödeme tarihine kadar işler.
- Kanuni veya yargı kararıyla belirlenen oranlar uygulanır; taraflar arası anlaşma da mümkündür.
- Diğer mal rejimi alacakları için (Eklenecek Değerler, Denkleştirilecek Değerler) genel TBK hükümleri uygulanır.
- Geciktirme stratejisini caydırma amacı taşır; tasfiye sürecinin uzaması alacaklı eş aleyhine olmaz.