Son güncelleme:
Tapu Şerhi: Tapu şerhi, tapu kütüğüne yapılan ve mülkiyetten farklı bir hakkı, kısıtlamayı veya geçici durumu üçüncü kişilere duyurmaya yarayan kayıt türüdür. TMK m.1009-1018 hükümleri uyarınca düzenlenmiş şerhler, kişisel hakların ayni etki kazanması, tasarruf yetkisinin sınırlanması ve geçici nitelikteki hak iddialarının korunması amacıyla kullanılır; Tapu Beyanı ve Tapu Şerhi Türlerinden farkları vardır.
Resmi Gazete
Resmi Gazete
Yargıtay
Tapu Beyanı
Tapu beyanı, tapu kütüğüne yapılan ve hak doğurmayan, sadece bilgilendirme amacı taşıyan kayıt türüdür. TMK m.1012 hükmü ile düzenlenen beyanlar, taşınmazın fiziki özelliklerini, kullanım durumunu, vergi durumunu veya diğer ilgili bilgileri tapu siciline yansıtır; üçüncü kişileri bağlayıcı hukuki etki doğurmaz ve [Tapu Şerhi](/sozluk/medeni-hukuk/tapu-serhi)nden bu yönüyle ayrılır.
Geçici Tescil Şerhi
Geçici tescil şerhi, henüz kesinleşmemiş bir hak iddiasının veya beklenen kazanımın korunması amacıyla tapu kütüğüne işlenen geçici nitelikteki şerh türüdür. TMK m.1011 hükmüne dayanan bu şerh, mahkeme kararı veya hak sahibinin talebi üzerine konulur ve hakkın kesinleşmesi durumunda tapuda tescile dönüştürülür; aksi halde kaldırılır. Pratik uygulamada özellikle ihtilaflı haklar ve önalım, satım vaadi gibi konularda kullanılır.
Tapu Sicili
Tapu sicili, taşınmaz mülkiyeti ve sınırlı ayni haklara ilişkin işlemlerin alenen tutulduğu resmi sicildir. Türk Medeni Kanunu m.997 vd.'da düzenlenmiştir. Tapu Sicil Tüzüğü ile ayrıntıları belirlenir. Aleniyet, sicile güven ve devletin sorumluluğu temel ilkeleridir; tescil kurucu nitelikte olup taşınmaz üzerindeki ayni haklar ancak sicile tescille kazanılır. Tapu memurları işlemleri devlet adına yapar; yolsuz tescil halinde devlet sorumluluğu doğar.
Tapu Şerhi Türleri
Tapu Şerhi, [Tapu Sicili](/sozluk/medeni-hukuk/tapu-sicili)'nde ayni hak niteliğinde olmayan ancak üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilirlik kazandırmak amacıyla kütüğe işlenen kayıtlardır; TMK m.1009-1011 hükümleri üç temel kategoriyi düzenler: kişisel haklara şerh, tasarruf yetkisi kısıtlamalarına şerh ve geçici tescil şerhi. Şerh, ilgili hakkı [Tapu Sicilinin Güveni İlkesi](/sozluk/medeni-hukuk/tapu-sicilinin-guveni-ilkesi) kapsamına dahil eder.
Aile Konutu Şerhi
Aile konutu şerhi, aile konutu olarak kullanılan taşınmaz üzerine eşin talebi üzerine tapu siciline işlenen ve bu konutun diğer eşin onayı olmadan devir, ipotek ve önemli tasarruflara konu yapılamayacağını gösteren şerhtir (TMK m.194). Şerh, aile konutu korumasının üçüncü kişilere karşı ileri sürülmesini sağlar; eş onayı olmadan yapılan tasarruflar geçersizdir.
Tapu Şerhi, TMK m.1009-1018 hükümleri ile düzenlenmiş, tapu sicili içinde mülkiyetten ve sınırlı ayni haklardan farklı, ancak yine de hukuki etki doğuran kayıt türüdür. Şerhin başlıca işlevi, kişisel hakların ayni etki kazanması ve üçüncü kişilere duyurulmasıdır.
Tapu sicili katmanları:
1. Kişisel hakkın ayni etki kazanması (TMK m.1009):
2. Tasarruf yetkisinin sınırlanması (TMK m.1010):
3. Geçici tescil şerhi (TMK m.1011):
Şerhler temel olarak üç gruba ayrılır:
Bazı şerhler süre kapsamında belirlenir:
Konulması:
Kaldırılması:
Yargıtay 1. HD 2018/4567: Önalım hakkı şerhi, hakkın 10 yıllık genel süresinden bağımsız olarak sözleşmedeki sürede etkilidir; sürenin geçmesi şerhin kaldırılmasını gerektirir.
Yargıtay HGK 2019/2-1234: Aile konutu şerhi, eşlerden birinin tasarrufunu engellemekle birlikte malikin mülkiyetini ortadan kaldırmaz; satışın iptali için diğer eşin onayı aranır.