Son güncelleme:
Su Mülkiyeti: Su mülkiyeti, doğal sular ile özel sular ayrımına dayanan ve büyük ölçüde Devletin hüküm ve tasarrufu altında olan tabii servet niteliğindeki suların hukuki rejimini düzenleyen kavramdır. Anayasa m.168 ve TMK m.715 ile m.756 hükümleri uyarınca akarsular, göller, yer altı suları ve kaynaklar Devlete aittir; ancak özel mülk üzerindeki suçaklar ve özel kaynaklar belirli koşullarda özel mülkiyete konu olabilir.
Su Mülkiyeti, Anayasa m.168 ("Tabii servetler ve kaynaklar Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır.") ve TMK m.715 dayanaklı, sular üzerindeki hak rejimini ifade eden bir kategoridir. Türk hukukunda sular kural olarak Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır; özel mülkiyet istisnai ve sınırlıdır.
Temel kanuni düzenlemeler:
1. Genel sular (Devletin hüküm ve tasarrufunda):
Bu sular özel mülkiyete konu olamaz; tahsis ve kullanım izinli işlemlerdir.
2. Özel sular (kişi mülkiyetinde):
TMK m.756 hükmü kaynak suları için özel düzenleme getirir:
Yer altı suları özel rejime tabidir:
Komşuluk hukuku açısından sular önemli bir konudur:
Komşunun su kullanımına haksız müdahale müdahalenin meni davası konusu olur.
Suyun bir taşınmazdan diğerine geçirilmesi için mecra hakkı kurulabilir. TMK m.744 uyarınca su kanalları, suyolu hatları, kanalizasyon irtifak hakkı niteliğinde mecra hakkı oluşturur.
Resmi Gazete
Resmi Gazete
Komşuluk Hukuku
Komşuluk Hukuku, Taşınmaz Mülkiyeti sahibinin yetkilerinin komşu taşınmaz sahipleri lehine sınırlandığı ve karşılıklı katlanma yükümlülüklerinin doğduğu hukuk dalıdır; TMK m.737-750 hükümleri taşkınlık (immissio), su mecrası, taşkın yapı, geçit hakları gibi ilişkileri düzenler. Mülkiyet Hakkının Kapsamının komşuluk yararına en güçlü yasal sınırı bu hukuktur.
Mecra Hakkı
Mecra Hakkı, bir taşınmazın su, gaz, elektrik, telefon gibi tesisat hizmetlerinden yararlanabilmesi için komşu taşınmazdan boru, kablo, hat geçirme yetkisi veren özel İrtifak Hakkıdır; TMK m.744 hükmüne dayanır. Hâkim mecra zorunluluğunu ve geçirilecek yeri belirlerken komşu yararı ile yararlanan taşınmazın gereksinimini dengeler. Komşuluk Hukuku çerçevesinde olumlu yükümlülük doğuran tipik kurumdur.
Kaynak Hakkı
Kaynak hakkı, sahibine başkasına ait taşınmaz üzerindeki kaynaktan su alma ve akıtma yetkisi veren irtifak hakkıdır. Türk Medeni Kanunu m.837'de düzenlenmiştir. Kaynak suyunun toplanması, kullanılması ve mecra ile başka bir taşınmaza akıtılması bu hakkın kapsamındadır. Eşyaya bağlı veya şahsi irtifak olarak kurulabilir; bağımsız ve sürekli kurulduğunda ayrı tapu kütüğü açılır. Tescil ile kurulur ve tapu sicilinin korumasından yararlanır.
Geçit Hakkı
Geçit hakkı, sahibine başkasına ait taşınmazdan yaya, araç veya hayvanla geçme yetkisi veren irtifak hakkıdır. Türk Medeni Kanunu zorunlu geçit hakkını m.747'de, sözleşme ile kurulan geçit irtifakını ise m.838-839'da düzenler. Çevresine ulaşımı bulunmayan veya yetersiz olan taşınmazın maliki, komşu taşınmazlardan zorunlu geçit talep edebilir; bedel ödenmesi şarttır. Eşyaya bağlı veya şahsi olarak kurulabilir; tapu siciline tescil ile kazanılır.
Resmi Gazete