Tanım ve Hukuki Dayanak
Sıhri Hısımlık (Kayın Hısımlığı), TMK m.18 hükmü ile düzenlenen evlilik yoluyla kurulan akrabalık ilişkisidir.
TMK m.18: "Eşlerden biri ile diğerinin kan hısımları, aynı tür ve dereceden sıhri hısım olur."
Sıhri Hısımlığın Civilist Yapısı
Hısımlık ilişkisinin iki temel türünden biridir; diğeri kan hısımlığı. Kan hısımlığı doğumla, sıhri hısımlık ise evlilikle kurulur. Türkçe halk dilinde "kayın hısımlığı" olarak da bilinir.
Sıhri Hısımlık Örnekleri
- Eşin annesi-babası (kayınvalide, kayınbaba) — 1. derece
- Eşin kardeşleri (baldız, kayınbirader, görümce) — 2. derece
- Eşin yeğenleri — 3. derece
- Eşin amca/teyzesi — 3. derece
- Üvey çocuk-üvey ebeveyn
Kan Hısımlığı ile Karşılaştırma
| Boyut | Kan Hısımlığı | Sıhri Hısımlık |
|---|
| Sebep | Ortak ata, doğum | Evlilik |
| Mirasla ilgili haklar | Var (zümre sistemine göre) | Yok (kural) |
| Evlenme engeli | Geniş | Sınırlı (TMK m.129/4) |
| Devamlılık | Sürekli | Evlilik sona erse de sürer (TMK m.18/2) |
| Nafaka yükümlülüğü | Üstsoy-altsoy + kardeşler | Yok |
| Vesayet sıralaması | Öncelikli | Yan rolde |
TMK m.18/1 hükmü uyarınca sıhri hısımlığın türü ve derecesi kan hısımlığı ile aynıdır:
- Eşin annesi (eşinin 1. derece kan hısmı) → 1. derece sıhri hısım
- Eşin kardeşi (eşinin 2. derece kan hısmı) → 2. derece sıhri hısım
- Eşin yeğeni (eşinin 3. derece kan hısmı) → 3. derece sıhri hısım
Hukuki Sonuçları
1. Mirasla ilgili haklar: Yoktur (kural). Yalnızca kan hısımları ve eş mirasçıdır. Sıhri hısım vasiyet veya miras sözleşmesi ile mirasçı atanabilir, ama yasal mirasçı sayılmaz.
2. Evlenme engeli (TMK m.129/4): Eşin altsoyu ve üstsoyu ile evlenme yasaktır; eşin kardeşi ile evlilik (boşanma sonrası) yasak değildir.
3. Tanıklıktan kaçınma (HMK m.247-248): Sıhri hısım da tanıklıktan kaçınma hakkına sahiptir; kayınvalide veya görümce davalı/davacı eşin lehine/aleyhine tanıklık yapmak zorunda değildir.
4. Hâkim çekilme (HMK m.34): Hâkim taraflardan biriyle sıhri hısımlık varsa davadan çekilmek zorundadır.
5. Vesayet sıralaması: Vesayet makamı atamasında sıhri hısım kan hısımlarından sonra gelir; ama yakın aile çevresinde kanunî temsilci olarak atanabilir.
Boşanma veya Eşin Ölümü Sonrası
Sıhri hısımlık evlilik sona erse de devam eder (TMK m.18/2). Boşanma veya eşin ölümü sıhri hısımlığı sona erdirmez:
- Eski kayınvalide ile sıhri hısımlık devam eder
- Boşanan eşin baldızı ile evlenme yine sınırlı kuralla bakılır
- Tanıklıktan kaçınma hakkı korunur
Hâkimlik Sınavı Açısından Kritik Noktalar
- Sıhri hısımlık TMK m.18 dayanaklı; evlilik yoluyla kurulur.
- Tür ve derece kan hısımlığı ile aynıdır (TMK m.18/1).
- Kan Hısımlığı ile temel farkı: mirasla ilgili haklar yok, evlenme engeli sınırlı.
- Evlilik sona erse bile sıhri hısımlık devam eder (TMK m.18/2) — sınavda klasik soru.
- Hâkim çekilmesi (HMK m.34) sıhri hısımlık için de uygulanır.