Son güncelleme:
Şahsa Bağlı Hak: Şahsa bağlı hak, yalnız hak sahibinin kişiliğine bağlanmış olan, devredilemeyen, mirasla intikal etmeyen ve haczedilemeyen hak türüdür. Kişilik hakları, henüz doğmamış manevi tazminat hakları, nafaka talep hakkı, evlenme rızası, vasiyet düzenleme yetkisi başlıca örnekleridir. Hak sahibinin ölümüyle kural olarak son bulur; ancak doğmuş malvarlığı yansımaları mirasçılara geçebilir.
T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi
T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi
Şahsa bağlı hak, yalnız hak sahibinin kişiliğine bağlanmış olan, devredilemeyen, mirasla intikal etmeyen ve haczedilemeyen hak türüdür. Hak sahibinin şahsiyetiyle kopmaz biçimde bağlanmıştır; başka bir kişi tarafından kullanılamaz, devredilemez.
| Özellik | Açıklama |
|---|---|
| Devredilemezlik | Temlik, satış, hibe yoluyla başkasına geçmez |
| Mirasla intikal etmemesi | Hak sahibinin ölümüyle son bulur |
| Haczedilemezlik | Alacaklılar bu hak üzerine haciz koyamaz |
| Şahsi kullanım | Yalnız hak sahibi kullanabilir |
| Kişiliğe bağlılık | Kopması mümkün değil |
Kişilik hakkı en güçlü şahsa bağlı hak kategorisidir:
| Nafaka Türü | Şahsa Bağlılık |
|---|---|
| Yoksulluk nafakası talep hakkı | Şahsa bağlı |
| İştirak nafakası talep hakkı | Şahsa bağlı (çocuk için kanunî temsilci kullanır) |
| Birikmiş nafaka alacağı | Doğmuş alacak — devredilebilir |
Henüz doğmamış nafaka talebi şahsa bağlı; doğmuş ve birikmiş nafaka alacak hakkı niteliği kazanır.
| Boyut | Şahsa Bağlı | Devredilebilir |
|---|---|---|
| Devir | Yok | Var (TBK m.183) |
| Mirasla geçiş | Yok | Var (kül halefiyet) |
| Haciz | Yok | Var |
| Vekâleten kullanım | Yok | Var (kanunî temsil saklı) |
Bazen karıştırılan kavramlar:
İki kavram örtüşür ama tam aynı değildir.
Şahsa bağlı hak bizzat kullanılmalıdır:
| Durum | Sonuç |
|---|---|
| Hak hiç doğmamış (örn. boşanma davası) | Tamamen son bulur |
| Doğmuş malvarlığı yansıması | Mirasçılara geçebilir |
| Devam eden dava | Mirasçılar dava takibi yapamayabilir |
| Cezai ehliyet | Sona erer |
Örnek: Boşanma davası açan eş ölünce dava düşer; ancak maddi/manevi tazminat alacağı doğmuşsa mirasçılara geçer.
Kişilik Hakkı (TMK), Mutlak/Nispi Hak Ayrımı, Malvarlığı Hakkı, Yenilik Doğuran Hak, Kazanılmış Hak, Mirasın Reddi, Hak Ehliyeti, Olumsuz Miras Sözleşmesi ve Manevi Tazminat (Boşanma) şahsa bağlı hak kavramının uygulama bağlamını oluşturur.