Son güncelleme:
Resmi Vasiyetname: Resmi vasiyetname, mirasbırakanın iki tanık huzurunda sulh hâkimi, noter veya yetkili memur önünde düzenlediği vasiyet türüdür (TMK m.532-537). En güçlü ispat gücüne sahip vasiyet şeklidir; iki türlü düzenlenebilir: okuyarak imzalayarak veya okumaksızın imzalamaksızın. Tanıklar 18 yaşını doldurmuş, ehliyetli, vasiyetname içeriğinden yararlanmayan kişiler olmalıdır.
T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi
Sözlü Vasiyetname
Sözlü vasiyetname, yakın ölüm tehlikesi, ulaşım kesintisi, salgın hastalık ve savaş gibi olağanüstü hâllerde diğer vasiyet şekillerinin imkânsız olması durumunda mirasbırakanın iki tanığa sözlü beyanı ile düzenlediği istisnaî vasiyettir (TMK m.539-541). Tanıklar beyanı yazılı tutanağa geçirip sulh hâkimine teslim eder. Olağanüstü hâlin sona ermesinden 1 ay sonra geçerliliğini kaybeder.
Ayırt Etme Gücü
Ayırt etme gücü (temyiz kudreti), TMK m.13 uyarınca kişinin yaptığı fiilin anlam ve sonuçlarını kavrayabilme ve iradesine göre hareket edebilme yeteneğidir. Fiil ehliyetinin üç temel unsurundan biridir; yaşın küçüklüğü, akıl hastalığı, akıl zayıflığı, sarhoşluk veya benzer sebeplerle bu güçten yoksun olan kişilerin yaptığı işlemler kanunî istisnalar dışında kesin hükümsüzdür (TMK m.15). Ayırt etme gücü olayın özelliğine göre her durum için ayrı ayrı değerlendirilir.
Vasiyet Yöneticisi
Vasiyet yöneticisi, mirasbırakanın TMK m.550-552 uyarınca vasiyetnamesinde atadığı ve vasiyet hükümlerinin uygulanmasını denetleyen kişidir. Tereke yönetimini, vasiyet alacaklılarına ödeme, mirasçılar arasında paylaştırma ve hesap tutma yükümlülüklerini yerine getirir; mirasçıların yetkisi yöneticinin yetkisinin sona ermesine kadar sınırlıdır. Mahkeme denetimi altında çalışır ve mirasçılara hesap verir.
Fiil Ehliyeti
Fiil ehliyeti, TMK m.9 uyarınca kişinin hukukî işlemleri kendi fiili ile yapabilme ve sonuçlarını üstlenebilme yeteneğidir. Fiil ehliyeti üç unsurun birleşmesiyle doğar: ayırt etme gücü (TMK m.13), erginlik (TMK m.11) ve kısıtlılık altında olmama. Bu unsurların bir kısmının eksikliği hâlinde kişi ya tam ehliyetsiz, ya sınırlı ehliyetsiz ya da sınırlı ehliyetli sayılır; her sınıfın yapabileceği işlemler ve yasal temsil sistemi farklıdır.
Vasiyetin İptali
Vasiyetin iptali, TMK m.557-559'da düzenlenen ve şekil eksikliği, ehliyetsizlik, irade sakatlığı veya hukuka aykırı içerik sebepleriyle vasiyetnamenin geçersizliğinin mahkeme kararı ile tespit edilmesini sağlayan davadır. İptal davası, sebebin öğrenildiği tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde mirasbırakanın ölümünden itibaren on yıl içinde açılır; süre hak düşürücüdür ve resen dikkate alınır.
Vasiyetin Şekilleri
Vasiyetin şekilleri TMK m.531-544'te düzenlenen ve hukukî güvenlik amacıyla sınırlı sayıda öngörülen üç şekildir: resmi vasiyetname (m.532-537), el yazılı vasiyetname (m.538) ve sözlü vasiyetname (m.539-541). Her şekil farklı geçerlilik koşullarına ve ispat gücüne sahiptir; sözlü vasiyetname olağanüstü hâllerle sınırlıdır ve sıkı koşullara tâbidir. Şekle uymama vasiyeti geçersiz kılar.
El Yazılı Vasiyetname
El yazılı vasiyetname, mirasbırakanın bizzat baştan sona kendi el yazısıyla yazıp tarih ve imza eklediği vasiyettir (TMK m.538). Tanık ve memur gerektirmeyen tek vasiyet türüdür; gizlilik avantajı sunar ancak kaybolma, tahrip ve sahtecilik riskleri yüksektir. Daktilo, bilgisayar veya başkasının yazısı ile düzenlenmiş vasiyet geçersizdir; tarih ve imza eksikse hükümsüz sayılır.
Vasiyetname
Vasiyetname, mirasbırakanın ölümünden sonra hüküm doğurmak üzere tek taraflı olarak yaptığı, kişisel ve ölüme bağlı tasarruf niteliğindeki şekle tâbi irade beyanıdır (TMK m.531-548). Resmi, el yazılı ve sözlü olmak üzere üç şekilde yapılabilir; her zaman geri alınabilir nitelikte olup mirasçı ataması, vasiyet alacaklısı belirleme ve mirastan iskat gibi tasarruflara aracılık eder. Geçerlilik için tam ehliyet aranır.
Resmi vasiyetname, Türk Medeni Kanunu m.532-537 hükümlerinde düzenlenen ve mirasbırakanın iki tanık huzurunda sulh hâkimi, noter veya yetkili memur önünde düzenlediği vasiyet şeklidir. Üç vasiyet türü içinde en güçlü ispat gücüne sahip olan biçimdir; uygulamada en yaygın tercih edilen yöntemdir.
TMK iki düzenleme şekli öngörür:
Standart resmi vasiyet düzenleme şekli:
Mirasbırakanın okuma-yazma bilmemesi, kör veya sağır olması veya imza atamayacak durumda olması hâlinde uygulanır:
Resmi vasiyetnamede tanıkların özel nitelikleri vardır:
Tanık olamayacak kişiler:
Bu kuralın amacı, tanıkların tarafsızlığını ve vasiyetnamenin özgür iradeyle düzenlendiğinin güvencesini sağlamaktır. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin yerleşik içtihadı, lehte tasarruflu tanığın bulunduğu vasiyetnamenin kısmen veya tamamen iptal edilmesi sonucunu doğurabilir.
Resmi vasiyetnameyi düzenleyebilecek kişiler:
| Memur | Yetki Kapsamı |
|---|---|
| Sulh hukuk hâkimi | Mirasbırakanın yerleşim yeri sulh mahkemesi |
| Noter | Tüm Türkiye, en yaygın seçim |
| Konsolosluk memuru | Yurt dışındaki Türk vatandaşları için |
| Yetkili kıyaklı memur | Köy ihtiyar heyeti vb. (TMK m.532/2) |
Resmi vasiyetnamenin diğer türlere göre üstünlükleri:
| Özellik | Resmi | El Yazılı | Sözlü |
|---|---|---|---|
| Tanık | 2 (zorunlu) | Yok | 2 |
| Memur | Zorunlu | Yok | Yok (sonradan) |
| Gizlilik | Düşük | Yüksek | Orta |
| İspat gücü | En yüksek | Orta | Düşük |
| Olağanüstü hâl | Yok | Yok | Var |
Resmi vasiyetname şu hâllerde iptal edilebilir:
Resmi vasiyetname, HMGS Medeni Hukuk sınavlarında vasiyet şekilleri sorularında en sık ele alınır. Tipik konular:
Vasiyetname, Vasiyetin Şekilleri, El Yazılı Vasiyetname, Sözlü Vasiyetname, Vasiyetin İptali, Ayırt Etme Gücü ve Fiil Ehliyeti resmi vasiyetnamenin uygulanma çerçevesini oluşturur.