Resmi sicil, modern hukuk düzeninin temel ispat altyapısıdır. TMK m.7 hükmü, devletin tuttuğu kayıtların doğruluk karinesini koyarak hukuk düzeninin güvenliğini sağlar. Bu hüküm hem Tapu Sicili hem nüfus kütüğü hem ticaret sicili gibi sistemlerin yasal temelini oluşturur.
TMK m.7 — Yasal Dayanak
TMK m.7 hükmü "Resmi sicil ve senetler, belgeledikleri olguların doğruluğuna kanıt oluşturur. Bunların içeriğinin doğru olmadığının ispatı, kanunlarda başka bir hüküm bulunmadıkça, herhangi bir şekle bağlı değildir." şeklindedir.
Hüküm iki temel kural koyar:
- Resmi sicil ve senetler doğruluk karinesi yaratır
- Karşı ispat şekli serbestttir (kanun aksini öngörmedikçe)
Resmi Sicil Türleri
Tasınmaz Mülkiyeti, sınırlı ayni haklar, Tapu Şerhi Türleri bu sicile kaydedilir. Tescil İlkeleri tutulma kurallarını belirler.
Nüfus Kütüğü
Doğum, evlenme, boşanma, ölüm, mirasçılık gibi medeni hâl olayları:
- Nüfus müdürlüklerince tutulur
- 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu çerçevesinde
- Aile kütüğü, kişisel sicil, evlilik kütüğü alt türleri
Ticaret Sicili
Ticari işletmelerin tescili:
- Ticaret odaları bünyesinde
- TTK ve Ticaret Sicil Yönetmeliği çerçevesinde
- Şirket kuruluşu, organ değişiklikleri, infisah kayıtları
Gemi Sicili
Türk Bayraklı gemilerin kayıtları (TTK ve Gemi Sicili Tüzüğü).
Diğer Resmi Siciller
- Marka, patent, faydalı model sicilleri (sınai mülkiyet)
- Vakıflar Genel Müdürlüğü kayıtları
- Sendikalar ve dernekler kayıtları
- Motorlu taşıt sicili (trafik tescili)
Doğruluk Karinesi
Karinenin Niteliği
Resmi sicil karinesi adi karinedir; aksi ispatla çürütülebilir. Ancak ispat eşiği çoğu durumda yüksektir; salt iddia yetmez.
İspat Şekli (TMK m.7/2)
"İçeriğinin doğru olmadığının ispatı, kanunlarda başka bir hüküm bulunmadıkça, herhangi bir şekle bağlı değildir." Yani:
- Kural: Serbest ispat (tanık, belge, bilirkişi)
- İstisna: Kanun şekil koymuşsa o şekil
İstisnai Şekil Hâlleri
Bazı sicillerin doğruluğunu çürütmek için özel dava türleri:
- Tapu Sicili için Yolsuz Tescilin Düzeltilmesi (TMK m.1025)
- Nüfus kütüğü için nüfus düzeltme davası
- Babalık iddiası için babalık davası
İki karine birlikte çalışır:
- Resmi sicil = içerik doğru sayılır
- İyiniyet karinesi = sicile dayanan kişi iyiniyetli sayılır
- Tapu Sicilinin Güveni İlkesi (TMK m.1023) bu birleşimden doğar
Resmi Senetler (TMK m.7 İkinci Boyut)
Madde sicillerin yanı sıra resmi senetleri de kapsar:
Resmi Senet Türleri
- Mahkeme ilamları (kesinleşmişler)
- Noter senetleri
- Tapu senetleri (akit tablosu)
- Resmi belgeler (nüfus cüzdanı, kimlik kartı)
Senet ile Sicil Farkı
- Sicil: Sürekli tutulan kayıt sistemi
- Senet: Belirli bir olguyu belgeleyen tek belge
İkisinin de doğruluk karinesi vardır.
Sicilin Aleniyet Boyutu
Tapu Sicilinin Aleniyet İlkesi (TMK m.1020) gibi bazı resmi siciller kamuya açıktır; diğerleri (örn. nüfus kayıtları) sınırlı erişimlidir. Aleniyet ile gizlilik dengesi her sicilin özel hükümlerinde düzenlenir.
Sicilden Yararlanma Hakkı
İlgililer:
- Sicil suretini alabilir (örn. tapu kaydı)
- Hatalı kayıt için düzeltme talep edebilir
- Re'sen düzeltme yapılan hâllerde bilgilendirilme hakları vardır
- Tutulma usul ve esaslarını ihlal eden işlemlere karşı idari yargı yolu açıktır
Devletin Sorumluluğu
Resmi sicilin tutulmasında hata varsa:
- Devletin Tapu Sicili Sorumluluğu (TMK m.1007 — tapu sicili özel hâli)
- Diğer siciller için Anayasa m.40/son ve TMK m.1007 kıyasen
- Hatalı Tescil Sorumluluğu çerçevesi
Hâkimlik Sınavı Açısından Kritik Noktalar
- TMK m.7 doğruluk karinesi: Resmi sicil ve senet içerikleri kanıt oluşturur.
- Karine adi: Aksi ispatla çürütülebilir; kesin değil.
- İspat şekli serbest: Kanun aksini öngörmedikçe; istisnai dava türleri kanunla düzenlenmiştir.
- Sicil + senet: Hüküm her ikisini de kapsar.
- İyiniyet Karinesi ile kombinasyon: Sicilin doğruluğu + sicile dayanmanın iyiniyeti birlikte çalışır.
- Devletin sorumluluğu: Sicil hatasından doğan zararlardan TMK m.1007 ve genel hükümler.