Son güncelleme:
Paylaşmalı Mal Ayrılığı: Paylaşmalı mal ayrılığı, mal ayrılığı rejiminin temel ilkesini koruyarak evlilik içinde edinilen ve aileye özgülenmiş malların tasfiyede paylaşıldığı seçimlik mal rejimidir (TMK m.244-255). Aile konutu, ev eşyası ve ortak yaşam için kullanılan mallar paylaşıma tâbidir; diğer mallar her eşin kişisel mülkiyetinde kalır. Mali bağımsızlık ile aile dayanışması arasında orta yol sağlar.
T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi
Boşanmanın Mali Sonuçları
Boşanmanın mali sonuçları, Türk Medeni Kanunu m.174-178 arasında düzenlenen ve boşanma kararıyla birlikte eşler arasında doğan parasal yükümlülükleri ifade eder. Dört ana başlıkta toplanır: maddi tazminat (m.174/1), manevi tazminat (m.174/2), yoksulluk nafakası (m.175) ve mal rejimi tasfiyesi (m.202 vd). Ayrıca tedbir nafakası ve iştirak nafakası boşanma sürecinde gündeme gelir. Zamanaşımı TMK m.178 uyarınca boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren bir yıldır.
Mal Ortaklığı Rejimi
Mal ortaklığı rejimi, eşlerin malvarlıklarını ortak mülkiyet halinde birleştirmesine dayanan ve mal rejimi sözleşmesi ile seçilebilen mal rejimidir (TMK m.256-281). Genel mal ortaklığı, edinilmiş mal ortaklığı ve sınırlı mal ortaklığı türleri vardır. Eşler ortak mallar üzerinde elbirliği mülkiyet konumundadır; tasarruf işlemleri kural olarak oybirliği gerektirir.
Mal Ayrılığı Rejimi
Mal ayrılığı rejimi, eşlerin evlilik birliği içinde edindikleri malları kendi kişisel mülkiyetlerinde tutmasına dayanan ve mal rejimi sözleşmesi ile seçilebilen seçimlik bir mal rejimidir (TMK m.242-243). Her eş kendi malları üzerinde tek başına mülkiyet, kullanım ve tasarruf hakkına sahiptir; eşler arası katılma alacağı doğmaz. Edinilmiş mallara katılma rejiminden farkı, evlilik birliği gelirlerinin paylaşılmamasıdır.
Aile Konutu
Aile konutu, Türk Medeni Kanunu m.194 hükmü ile özel koruma altına alınmış, eşlerin evlilik birliğinin merkezi olarak birlikte kullandıkları ve aile hayatının sürdürüldüğü konuttur. Eşlerden biri, diğerinin açık rızası olmaksızın aile konutu ile ilgili kira sözleşmesini feshedemez, konutu devredemez veya üzerindeki hakları sınırlayamaz. Mülkiyet veya kira hakkı hangi eşte olursa olsun koruma geçerlidir; tapu siciline aile konutu şerhi işlenerek üçüncü kişilere karşı etkinleştirilir.
Kanuni Mal Rejimi (TMK m.218)
Kanuni Mal Rejimi, eşler arasında yasa tarafından öngörülen ve [Mal Rejimi Sözleşmesi](/sozluk/medeni-hukuk/mal-rejimi-sozlesmesi) yapılmamışsa uygulanan rejimdir; 4721 sayılı TMK m.218 ile [Edinilmiş Mallara Katılma](/sozluk/medeni-hukuk/edinilmis-mallara-katilma) yasal mal rejimi olarak belirlenmiştir. 1 Ocak 2002'den önce evlenenler için eski [Mal Ayrılığı Rejimi](/sozluk/medeni-hukuk/mal-ayriligi-rejimi) uygulanmaktaydı; 4721 sayılı TMK ile sistem dönüşmüştür.
Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi
Edinilmiş mallara katılma rejimi, Türk hukukunda 2002 sonrası yasal mal rejimi olarak uygulanan ve evlilik içinde edinilen malların tasfiyede yarı-yarı paylaşıldığı sistemdir (TMK m.218-241). Eşler kendi mallarına sahiptir; ancak rejim sona erdiğinde her eşin edinilmiş malları üzerinden katılma alacağı doğar. Kişisel mallar paylaşıma girmez; karma yapı evlilik içi dayanışmayı yansıtır.
Mal Rejimi Sözleşmesi
Mal rejimi sözleşmesi, Türk Medeni Kanunu m.203-205 hükümleri uyarınca eşlerin yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma yerine mal ayrılığı, paylaşmalı mal ayrılığı veya mal ortaklığı rejimlerinden birini seçmek amacıyla yaptıkları şekle bağlı sözleşmedir. Noter önünde düzenleme veya onaylama şeklinde yapılması zorunludur; evlenme başvurusu sırasında memura yazılı bildirim de yeterlidir. Evlenme öncesi veya evlilik süresince her zaman yapılabilir ve değiştirilebilir.
Katılma Alacağı
Katılma alacağı, edinilmiş mallara katılma rejimi tasfiyesinde her eşin diğer eşin edinilmiş mallarının yarısı üzerinde kazandığı alacak hakkıdır (TMK m.236). Mal rejiminin sona ermesi (boşanma, ölüm, mahkeme kararı) ile doğar; nakit olarak ödenir. Kişisel mallar ve borçlar düşüldükten sonra hesaplanır; eşler birbirinden net edinilmiş malın yarısı kadar talep eder.
Eşler Arası Mal Rejimi
Eşler arası mal rejimi, Türk Medeni Kanunu m.202-281 arasında düzenlenen ve eşlerin evlilik süresince mal varlıkları üzerindeki hak ve yükümlülüklerini, evliliğin sona ermesi halinde bu malların tasfiyesini düzenleyen sistemdir. Yasal rejim edinilmiş mallara katılmadır (TMK m.218). Eşler sözleşmeyle mal ayrılığı, paylaşmalı mal ayrılığı veya mal ortaklığı rejimlerini seçebilir. Her rejim mal tasnifi, yönetim, sorumluluk ve tasfiye kurallarını ayrı biçimde düzenler.
Paylaşmalı mal ayrılığı, Türk Medeni Kanunu m.244-255 hükümlerinde düzenlenen ve mal ayrılığı rejiminin temel ilkesini koruyarak evlilik içinde edinilen ve aileye özgülenmiş malların tasfiyede paylaşılmasını sağlayan seçimlik mal rejimidir. Mal ayrılığı ile edinilmiş mallara katılma arasında orta yol sunar.
Paylaşmalı mal ayrılığının temel özellikleri:
Şu mallar tasfiyede paylaşılır:
Şu mallar her eşin kişisel mülkiyetinde kalır:
Paylaşma rejimi sona erdiğinde:
| Özellik | Paylaşmalı Mal Ayrılığı | Mal Ayrılığı | Edinilmiş Mallara Katılma |
|---|---|---|---|
| Bireysel mülkiyet | Var | Var | Var |
| Aile mal paylaşımı | Var | Yok | Yok (tüm edinilmiş mal) |
| Tasfiye karmaşıklığı | Orta | Düşük | Yüksek |
| Yasal/seçimlik | Seçimlik | Seçimlik | Yasal |
| Tipik kullanım | Aileye değer veren | Mali bağımsızlık | Çoğu çift |
Boşanma sürecinde:
Eşin ölümünde:
Paylaşmalı mal ayrılığı, HMGS Medeni Hukuk sınavlarında mal rejimi karşılaştırma sorularında ele alınır. Tipik konular:
Eşler Arası Mal Rejimi, Mal Rejimi Sözleşmesi, Mal Ayrılığı Rejimi, Edinilmiş Mallara Katılma, Mal Ortaklığı Rejimi, Aile Konutu, Değer Artış Payı ve Boşanmanın Mali Sonuçları bu rejimin uygulama bağlamını oluşturur.