Son güncelleme:
Nispi Hak: Nispi hak, yalnız belirli bir kişiye veya belirli kişilere karşı ileri sürülebilen ve kişisel ilişkiye bağlı olan haktır. Borç ilişkisinden doğan alacak hakkı, kira ve kullanım hakları nispi haktır. Mutlak hakların aksine erga omnes etki taşımaz; sadece pasif süje olarak belirlenmiş kişiyi yükümlü kılar. Tapuya şerh edilebilen bazı nispi haklar aynileşerek mutlak etki kazanabilir.
T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi
T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi
Nispi hak, yalnız belirli bir kişiye veya belirli kişilere karşı ileri sürülebilen ve kişisel ilişkiye bağlı olan haktır. Mutlak hakların aksine herkese karşı değil; inter partes etki taşır. Mutlak/nispi hak ayrımının bir tarafıdır.
Nispi hak iki temel öğeye dayanır:
Hakkın yöneldiği kişi belirlidir. Bu kişi:
Hak, somut bir hukuki ilişki çerçevesinde işler:
Borç ilişkisinden doğan ve borçluya karşı edim talep etme hakkı:
Belirli kişiyle ilişki çerçevesinde tanınan kullanım/yararlanma hakları:
Aslen nispi olan ama tapuya şerh edilince mutlak etki kazanan haklar:
Kural olarak korunma yoktur: Üçüncü kişi hakkı ihlâl etse bile borçluya yönelmek gerekir. İstisnalar:
| Sebep | Açıklama |
|---|---|
| İfa | Borç yerine getirilir |
| İbra | Alacaklı affı |
| Takas | Karşılıklı borçlar mahsup edilir |
| İfa imkansızlığı | Kusursuzsa hak son bulur |
| Zamanaşımı | TBK m.146 vd. |
| Birleşme | Alacaklı ve borçlu aynı kişi olursa |
| Özellik | Nispi Hak | Mutlak Hak |
|---|---|---|
| Pasif süje | Belirli | Herkes |
| Etki | Inter partes | Erga omnes |
| Koruma | Borçluya karşı | Herkese karşı |
| Devir | Genel olarak temlik (TBK m.183) | Devir kuralları farklı |
| İhlâl | Borçluya yönelir | Üçüncü kişilere de |
Mutlak/Nispi Hak Ayrımı, Mutlak Haklar, Kişisel Hak, Ayni Haklar, Hak Ehliyeti, İfa İmkansızlığı, Borçlu Temerrüdü Medeni, Mirasta İade Yükümlülüğü ve Müteselsil Borç Medeni nispi hak kavramının ekosistemini oluşturur.