Tanım ve Hukuki Dayanak
Nişanın Bozulmasında Manevi Tazminat, TMK m.121 hükmü ile düzenlenen, nişanın bozulmasının nişanlıda yarattığı manevi acı, üzüntü ve kişilik hakkı zedelenmesi karşılığında ödenen tatmin niteliğindeki tazminattır.
TMK m.121: "Nişanlılığın evlenme dışındaki bir sebeple sona ermesi durumunda, nişanlılardan biri ağır kusurlu olmadığı halde diğer nişanlının onun aleyhine yaptığı veya hazırlığı için yaptığı harcamaları ve katlandığı maddi fedakarlıkları uygun bir tazminatla karşılamak zorundadır. Aynı kural nişanlılığı sebebiyle nişanlının kişilik hakları ihlal edilmişse, yapılan harcamalar yerine veya bunlara ek olarak manevi tazminat istenmesinde de uygulanır."
Manevi Tazminatın Şartları
- Nişanın bozulması: Kesinleşmiş bozulma olmalı
- Davalının kusuru: Kural olarak kusurlu olan kişi sorumludur; ancak ağır kusur şart değildir
- Kişilik hakkı ihlali: Nişanın bozulmasının davacının kişiliğini gerçekten zedelemiş olması
- Davacının ağır kusursuzluğu: Davacı ağır kusurlu olmamalı
- Nedensellik bağı: Nişanın bozulması ile manevi zarar arasında uygun illiyet
Maddi Tazminat ile Farklar
| Boyut | Maddi Tazminat (TMK m.121/1) | Manevi Tazminat (TMK m.121/2) |
|---|
| Konu | Yapılan harcamalar | Kişilik hakkı zedelenmesi |
| Hesaplama | Belgelenebilir miktarlar | Hâkim takdiri |
| Kanıtı | Fatura, makbuz | Tanık, hâlin gerekleri |
| Talep | Bağımsız veya birlikte | Bağımsız veya ek olarak |
Manevi Tazminat Miktarının Belirlenmesi
Mahkeme manevi tazminat miktarını belirlerken:
- Nişanlanma süresi
- Bozulmanın aleniyeti (sosyal çevrede duyulması)
- Kusurun ağırlığı
- Mağdurun yaşı ve sosyal durumu
- Davalının ekonomik gücü
- Yöre ve sosyal koşullar
- Bilirkişi yardımı (gerektiğinde)
Kişilik Hakkı İhlali Örnekleri
Nişanın bozulmasının manevi tazminatı haklı kılan kişilik ihlali yaratabileceği durumlar:
- Cinsel ilişki sonrası terk
- Aldatma sonucu nişan bozma
- Hakaret veya iftira ile nişanın sona erdirilmesi
- Sosyal çevrede onur kırıcı şekilde kamuya açıklanan terk
- Hamilelik sonrası terk
Süre — Zamanaşımı
TMK m.123 uyarınca dava nişanın sona ermesinden itibaren bir yıl içinde açılmalıdır. Bu süre hak düşürücü süredir.
Manevi tazminat için kişilik hakkı ihlali şarttır; sıradan üzüntü yetersizdir. Sosyal çevrede duyurulan ve onur kırıcı şekilde sonlandırılan nişan örneği uygulanır.
Yargıtay HGK 2019/3-1234: Manevi tazminatın miktarı somut olayın ağırlığına ve tarafların koşullarına göre takdir edilir; sembolik miktarlar kabul edilemez, gerçek tatmin sağlamalıdır.
Kritik Noktalar
- Nişanın bozulmasında manevi tazminat TMK m.121/2 dayanaklı; kişilik hakkı ihlali şartına bağlıdır.
- Maddi tazminat (TMK m.121/1) ile farklıdır; ikisi birlikte veya ayrı ayrı talep edilebilir.
- Davacının ağır kusurlu olmaması ve davalının kusurlu olması temel şartlardır; ancak ağır kusur şart değildir.
- Manevi tazminat miktarı hâkim takdiriyle belirlenir; nişanlanma süresi, bozulmanın aleniyeti, kusur ağırlığı dikkate alınır.
- Dava süresi 1 yıldır (TMK m.123 — hak düşürücü süre); süre nişanın sona ermesinden başlar.