İki Taraflı Hukuki İşlem ne demek? Hukuki tanımı

Medeni Hukuk alanında kullanılan İki Taraflı Hukuki İşlem terimi: İki taraflı hukuki işlem, iki tarafın karşılıklı ve birbirine uygun irade beyanlarıyla kurulan işlemdir. Sözleşme bunun temel ve en yaygın biçimidir; TBK m.1 hükmü hukuk hayatının omurgasını oluşturan bu işlem türünü düzenler. Satım, kira, hizmet, vekâlet, kefalet bilinen örneklerdir. Tek taraflı ve çok taraflı işlemlerden farkı, karşılıklı iradenin uyuşmasını gerektirmesidir; muvazaa, yanılma ve şekil eksikliği geçerliliği etkiler.

İki Taraflı Hukuki İşlem hangi hukuk dalında kullanılır?

İki Taraflı Hukuki İşlem, Medeni Hukuk dalında kullanılan bir terimdir. Medeni Hukuk, Türk hukuk sisteminin temel alanlarından biridir ve bu terimi anlamak ilgili mevzuatı kavramak için önemlidir.

İki Taraflı Hukuki İşlem Nedir? | Hukuk Sözlüğü

Tanım ve Hukuki Konum

İki taraflı hukuki işlem (Almanca zweiseitiges Rechtsgeschäft, gegenseitiger Vertrag), iki tarafın karşılıklı ve birbirine uygun irade beyanlarıyla kurulan hukuki işlemdir. Sözleşme bu türün temel ve en yaygın biçimidir; TBK m.1 hükmü "Sözleşme tarafların iradelerini karşılıklı ve birbirine uygun olarak açıklamalarıyla kurulur" diyerek modeli sunar.

Tek taraflı işlemden farkı, karşı tarafın iradesinin gerekli olmasıdır — tek bir beyan sözleşmeyi kurmaya yetmez. Çok taraflı işlemden farkı ise tarafların sayısal olarak ikiye sınırlı olmasıdır.

İki Taraflı İşlemin Kuruluşu

Öneri (İcap)

Bir tarafın diğerine yönelttiği, kabul edilirse sözleşmeyi kuracak nitelikte irade beyanı. TBK m.3 hükmüne göre öneri belirli bir süre için bağlayıcıdır.

Kabul

Diğer tarafın öneriye karşılık veren, sözleşmeyi kuran irade beyanı. Kabul açık veya örtülü (açık irade / örtülü irade) olabilir; kanun aksini öngörmedikçe biçim serbestliği vardır.

Karşılıklı Uygunluk

İki beyanın birbirine uygun olması zorunludur. Kabul önerinin esaslı noktalarını içermelidir; aksi hâlde sözleşme kurulamaz, yeni bir öneri oluşur (TBK m.2).

Sık Karşılaşılan İki Taraflı İşlemler

Satım sözleşmesi (TBK m.207)
Kira sözleşmesi (TBK m.299)
Hizmet sözleşmesi (TBK m.393)
Vekâlet sözleşmesi (TBK m.502)
Kefalet sözleşmesi (TBK m.581)
Bağışlama sözleşmesi (TBK m.285)
Evlenme sözleşmesi (TMK m.142) — özel iki taraflı işlem; resmî açık beyan ister
Mal rejimi sözleşmesi (TMK m.203)

Geçerlilik Şartları

İki taraflı işlemler için hukuki işlemin dört genel şartı uygulanır:

Tarafların fiil ehliyeti: Her iki taraf da işlem ehliyetine sahip olmalı.
Karşılıklı iradenin sağlığı: İrade uyuşmazlığı (yanılma, aldatma, korkutma) sakatlık doğurur.
Konu uygunluğu: TBK m.27 — kanuna, ahlâka ve kamu düzenine aykırılık yoktur.
Şekil: Kanun şekil aramışsa ona uygunluk (taşınmaz satışı tapu memuru önünde — TMK m.706).

Eksiklik butlan, yokluk, iptal veya askıda hükümsüzlük yaptırımı doğurur.

Hâkimlik Sınavı Açısından Kritik Noktalar

İki taraflı işlem = sözleşme; karşılıklı ve birbirine uygun beyan: TBK m.1 ezbere bilinmeli.
Öneri – kabul yapısı sözleşmenin kuruluş omurgası: Kabul önerinin esaslı noktalarını içermeli; aksi hâlde yeni bir öneri sayılır (TBK m.2).
Şekil şartı bulunan iki taraflı işlemlerde örtülü irade yetmez: Taşınmaz satışı, evlenme, resmî vasiyet açık ve resmî beyan ister.
Muvazaalı sözleşme batıldır (TBK m.19): Görünüşteki işlem geçersiz; gizli işlem geçerlilik şartlarını taşıyorsa o uygulanır.
Karşılıklı yanılma çift iptal hakkı doğurur: İki taraf da TBK m.39 hükmüne göre 1 yıl içinde iptali talep edebilir.
İki taraflı işlemden tek taraflı işlem doğabilir: Vekâlet sözleşmesi (iki taraflı) kurulduktan sonra azil (tek taraflı) hakkı doğar.

Tanım ve Hukuki Konum

İki Taraflı İşlemin Kuruluşu

Öneri (İcap)

Bir tarafın diğerine yönelttiği, kabul edilirse sözleşmeyi kuracak nitelikte irade beyanı. TBK m.3 hükmüne göre öneri belirli bir süre için bağlayıcıdır.

Kabul

Karşılıklı Uygunluk

İki beyanın birbirine uygun olması zorunludur. Kabul önerinin esaslı noktalarını içermelidir; aksi hâlde sözleşme kurulamaz, yeni bir öneri oluşur (TBK m.2).

Sık Karşılaşılan İki Taraflı İşlemler

Satım sözleşmesi (TBK m.207)
Kira sözleşmesi (TBK m.299)
Hizmet sözleşmesi (TBK m.393)
Vekâlet sözleşmesi (TBK m.502)
Kefalet sözleşmesi (TBK m.581)
Bağışlama sözleşmesi (TBK m.285)
Evlenme sözleşmesi (TMK m.142) — özel iki taraflı işlem; resmî açık beyan ister
Mal rejimi sözleşmesi (TMK m.203)

Geçerlilik Şartları

İki taraflı işlemler için hukuki işlemin dört genel şartı uygulanır:

Tarafların fiil ehliyeti: Her iki taraf da işlem ehliyetine sahip olmalı.
Karşılıklı iradenin sağlığı: İrade uyuşmazlığı (yanılma, aldatma, korkutma) sakatlık doğurur.
Konu uygunluğu: TBK m.27 — kanuna, ahlâka ve kamu düzenine aykırılık yoktur.
Şekil: Kanun şekil aramışsa ona uygunluk (taşınmaz satışı tapu memuru önünde — TMK m.706).

Eksiklik butlan, yokluk, iptal veya askıda hükümsüzlük yaptırımı doğurur.

Hâkimlik Sınavı Açısından Kritik Noktalar

İki taraflı işlem = sözleşme; karşılıklı ve birbirine uygun beyan: TBK m.1 ezbere bilinmeli.
Öneri – kabul yapısı sözleşmenin kuruluş omurgası: Kabul önerinin esaslı noktalarını içermeli; aksi hâlde yeni bir öneri sayılır (TBK m.2).
Şekil şartı bulunan iki taraflı işlemlerde örtülü irade yetmez: Taşınmaz satışı, evlenme, resmî vasiyet açık ve resmî beyan ister.
Muvazaalı sözleşme batıldır (TBK m.19): Görünüşteki işlem geçersiz; gizli işlem geçerlilik şartlarını taşıyorsa o uygulanır.
Karşılıklı yanılma çift iptal hakkı doğurur: İki taraf da TBK m.39 hükmüne göre 1 yıl içinde iptali talep edebilir.
İki taraflı işlemden tek taraflı işlem doğabilir: Vekâlet sözleşmesi (iki taraflı) kurulduktan sonra azil (tek taraflı) hakkı doğar.

İki Taraflı Hukuki İşlem Nedir?

Tanım

Detaylı Açıklama

Tanım ve Hukuki Konum

İki Taraflı İşlemin Kuruluşu

Öneri (İcap)

Kabul

Karşılıklı Uygunluk

Sık Karşılaşılan İki Taraflı İşlemler

Geçerlilik Şartları

Hâkimlik Sınavı Açısından Kritik Noktalar

Kaynaklar

İlgili İçerikler

İki Taraflı Hukuki İşlem Nedir?

Tanım

Detaylı Açıklama

Tanım ve Hukuki Konum

İki Taraflı İşlemin Kuruluşu

Öneri (İcap)

Kabul

Karşılıklı Uygunluk

Sık Karşılaşılan İki Taraflı İşlemler

Geçerlilik Şartları

Hâkimlik Sınavı Açısından Kritik Noktalar

Kaynaklar

İlgili İçerikler

Tanım

Detaylı Açıklama

Tanım ve Hukuki Konum

İki Taraflı İşlemin Kuruluşu

Öneri (İcap)

Kabul

Karşılıklı Uygunluk

Sık Karşılaşılan İki Taraflı İşlemler

Geçerlilik Şartları

Hâkimlik Sınavı Açısından Kritik Noktalar

Kaynaklar

İlgili Terimler

İlgili İçerikler

Tanım

Detaylı Açıklama

Tanım ve Hukuki Konum

İki Taraflı İşlemin Kuruluşu

Öneri (İcap)

Kabul

Karşılıklı Uygunluk

Sık Karşılaşılan İki Taraflı İşlemler

Geçerlilik Şartları

Hâkimlik Sınavı Açısından Kritik Noktalar

Kaynaklar

İlgili Terimler

İlgili İçerikler