Son güncelleme:
Hukuki Semere: Hukuki semere, bir eşyadan hukuki bir işlem (kira, faiz, intifa bedeli vb.) aracılığıyla elde edilen ürün veya gelirlerdir. Daireden alınan kira, paradan elde edilen faiz, hisse senedinden alınan temettü hukuki semere örnekleridir. TMK m.685 hükmü kapsamında değerlendirilen hukuki semere, den farklı olarak hukuki işlem sonucu doğar ve sözleşmesel haklar çerçevesinde hak sahibinin belirlenmesi gerekir.
Hukuki Semere, TMK m.685 hükmü kapsamında değerlendirilen, bir eşyadan hukuki işlem aracılığıyla elde edilen ürün veya gelirlerdir. Roma hukukunun "fructus civiles" kavramının Türk hukukuna yansımasıdır.
Doğal Semere ile temel fark: hukuki semere doğal süreç değil, hukuki işlem (sözleşme, sicil işlemi vb.) sonucu doğar.
Hukuki semereyi kim kazanır?
Hukuki semere genellikle dönemsel olarak doğar (aylık kira, yıllık faiz). Bu nedenle:
Hukuki semere genelde vergisel olarak gelir niteliğindedir:
| Boyut | Hukuki Semere | Doğal Semere |
|---|---|---|
| Doğum sebebi | Hukuki işlem | Doğal süreç |
| Örnek | Kira, faiz | Meyve, süt |
| Vergi | Genelde stopaj | Sınırlı stopaj |
| Süre | Dönemsel | Mevsimsel/sürekli |
| Hak sahibi | Sözleşme tarafı | Malik/zilyet |
İntifa sahibi (TMK m.794-796) hem doğal hem hukuki semereye hak sahibidir:
İyi niyetli zilyet (TMK m.993):
Kötü niyetli zilyet (TMK m.995):
Resmi Gazete
Resmi Gazete
İntifa Hakkı
İntifa hakkı, sahibine başkasına ait bir eşyadan tam yararlanma yetkisi veren şahsi irtifak hakkıdır. Türk Medeni Kanunu m.794 vd.'da düzenlenen intifa; taşınır, taşınmaz, hak veya bütün bir malvarlığı üzerinde kurulabilir. Sahibi eşyayı kullanma ve semerelerini elde etme hakkına sahiptir; ancak eşyanın özünü koruma ve devir yasağı yükümlülüğü altındadır. Aksi kararlaştırılmadıkça mirasçılara geçmez ve hak sahibinin ölümü ile sona erer.
Aslî Zilyet
Aslî zilyet, bir eşya üzerinde malik sıfatıyla veya malike ait ayni bir hak dayanarak fiilî hâkimiyet kuran zilyet türüdür (TMK m.974). Fer'î zilyete kıyasla hukuki statüsü üstündür; iktisap karinesi (m.985), zilyetlik davalarında geniş dava ehliyeti ve birlikte mülkiyet hallerinde birden fazla aslî zilyedin varlığı gibi özgün sonuçları vardır. Zilyetliğin devrinde aslî-fer'î dönüşüm sık rastlanan bir pratiktir.
Mülkiyet
Mülkiyet, TMK m.683'te düzenlenen en geniş ayni haktır; maliki eşyasını hukuk düzeninin sınırları içinde kullanma, yararlanma ve tasarruf (usus, fructus, abusus) yetkileriyle donatan, herkese karşı ileri sürülebilen mutlak haktır. Taşınır-taşınmaz, tek-birlikte, özel-kamu türlerinde farklılaşır; kaynağını Anayasa m.35 temel hak güvencesinden alır ve kamulaştırma ile sınırlandırma hükümlerine tabidir.
Yargıtay