Son güncelleme:
Hazine Adına Tescil: Hazine adına tescil, sahibi tespit edilemeyen veya kanun gereği özel mülkiyete konu olamayan taşınmazların Hazine adına tapuya kaydedilmesi işlemidir. TMK m.715 ve m.997 uyarınca düzenlenmiş bu kurum, Anayasa m.43 ve m.169 dayanaklı kamu mülkiyeti ilkesinin tescil sicili boyutunu oluşturur; sahipsiz, terkin edilmiş ve devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yer kategorilerinde uygulanır.
Hazine Adına Tescil, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.715 ve m.997 uyarınca, malik bulunmayan veya özel mülkiyete uygun olmayan taşınmazların Devlet adına tapuya kaydedilmesi işlemidir. Anayasa m.43 (kıyılar), m.168 (tabii servetler) ve m.169 (orman) hükümleriyle desteklenen bu kurum, kamu mülkiyetinin tescil sistemine yansıması niteliğindedir.
TMK m.715/1 hükmü açıktır: "Sahipsiz yerler ile yararı kamuya ait mallar, devletin hüküm ve tasarrufu altındadır."
Sahipsiz taşınmazlar (TMK m.997): Maliki bulunmayan taşınmazlar Hazine'ye geçer.
Mirassız ölüm (TMK m.501): Yasal mirasçı bulunmayan ve vasiyetname ile atanmış mirasçısı da olmayan kişinin terekesi Devlet'e geçer.
Mirasın reddi sonucu (TMK m.612): Tüm mirasçılar mirası reddederse, tereke sulh hukuk mahkemesince tasfiye edilir; artan mal Hazine'ye intikal eder.
Kadastro tespiti dışında kalan yerler: Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerler — Mera, Yaylak ve Kışlak, Orman gibi.
Olağanüstü Zamanaşımı (Mülkiyet) hükümleri (TMK m.713) gereği, tapu kaydı bulunmayan veya kayda göre malik olduğu anlaşılamayan taşınmazları 20 yıl davasız ve nizasız zilyet bulunduran kişi, tapu sicilinde adına tescil davası açabilir. Hazine taşınmazları için bu yol özel önem taşır; ancak Mera, Orman gibi özel rejim altındaki yerler için zamanaşımı uygulanmaz.
Devletin Hüküm ve Tasarrufu Altındaki Yerler
Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerler, özel mülkiyete konu olmayan, kamu yararına tahsis edilmiş ve Devletin denetim ve idare yetkisi altında bulunan taşınmazlardır. TMK m.715/1 dayanaklı bu kategori, Anayasa m.43 (kıyılar), m.168 (tabii servetler), m.169 (ormanlar) hükümleriyle desteklenir; mera, yaylak, kışlak, orman, deniz ve göl alanları, kıyı şeridi gibi alanları kapsar.
Külli Halefiyet
Külli halefiyet, mirasbırakanın ölümüyle terekedeki tüm aktif ve pasiflerin kendiliğinden ve bir bütün hâlinde mirasçılara geçmesidir (TMK m.599). Cüz'i halefiyetten farklı olarak mirasçı her bir mal için ayrı devre ihtiyaç duymaksızın mirasbırakanın hukukî durumunu yüklenir; borçlardan kişisel malvarlığıyla da sorumlu hale gelir. Mirasın reddi, resmi tasfiye ve mirastan yoksunluk külli halefiyetin sınırlarını çizer.
Orman Mülkiyeti
Orman mülkiyeti, Anayasa m.169 ve 6831 sayılı Orman Kanunu uyarınca özel rejime tabi tutulmuş, kural olarak Devletin mülkiyetinde olan veya Devletin denetiminde bulunan ormanlık alanların mülkiyet rejimini ifade eder. Devlet ormanları daraltılamaz, orman vasfı kanunla korunur; özel orman ve özel mülkiyetli orman istisnai kategorilerdir ve sıkı denetime tabidir. Olağanüstü zamanaşımı orman alanlarında uygulanmaz.
Taşınmazda Olağanüstü Kazandırıcı Zamanaşımı
Taşınmazda olağanüstü kazandırıcı zamanaşımı, tapuda kayıtlı olmayan veya kayıt sahibi tespit edilemeyen taşınmazları 20 yıl davasız ve nizasız ve fasılasız zilyet bulunduran kişinin mülkiyet hakkı kazanmasını sağlayan TMK m.713 dayanaklı kurumdur. İyi niyet aranmaması ve uzun süre öngörülmesi yönüyle olağan zamanaşımından farklıdır;
Mera
Mera, hayvanların otlatılması amacıyla geleneksel olarak veya kadastral tespitle ayrılmış, Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki kamu malı niteliğinde taşınmaz kategorisidir. 4342 sayılı Mera Kanunu ile özel rejime tabi tutulmuş olan meralar, özel mülkiyete konu olamaz, satılamaz ve olağanüstü kazandırıcı zamanaşımı ile kazanılamaz; vasıf değişikliği özel usule bağlıdır.
Resmi Gazete