Son güncelleme:
Eşler Arası Tasarruf Yasağı: Eşler Arası Tasarruf Yasağı, evlilik birliğini koruma sürecinde mahkeme kararıyla bir eşin belirli mal varlığı işlemleri üzerine konulan kısıtlamadır; TMK m.199 hükmüne dayanır. Yasak, eşin diğer eşin haklarını veya birliğin mali güvenliğini tehdit eden işlemler yapmasını önlemeye yöneliktir. Sicile yansıtılan yasaklar üçüncü kişiler için de bağlayıcılık kazanır.
Eşlerin Temsil Yetkisi
Eşlerin Temsil Yetkisi, evlilik birliği boyunca eşlerin birliğin günlük gereksinimleri için diğerini temsil etme ve birliği bağlayan işlemler yapma yetkisidir; TMK m.188-191 hükümlerine dayanır. Olağan ihtiyaçlar için her iki eş tek başına temsil yetkilidir; olağanüstü işlemler ise diğer eşin onayını gerektirir. Birlik temsilinin sınırları aşıldığında üçüncü kişilerin korunması özel düzenlemelere bağlanmıştır.
Tapu Sicili
Tapu sicili, taşınmaz mülkiyeti ve sınırlı ayni haklara ilişkin işlemlerin alenen tutulduğu resmi sicildir. Türk Medeni Kanunu m.997 vd.'da düzenlenmiştir. Tapu Sicil Tüzüğü ile ayrıntıları belirlenir. Aleniyet, sicile güven ve devletin sorumluluğu temel ilkeleridir; tescil kurucu nitelikte olup taşınmaz üzerindeki ayni haklar ancak sicile tescille kazanılır. Tapu memurları işlemleri devlet adına yapar; yolsuz tescil halinde devlet sorumluluğu doğar.
Mal Rejimi Tasfiyesi Davası
Mal rejimi tasfiyesi davası, eşler arası mal rejiminin sona ermesi ile katılma alacağı, değer artış payı ve diğer mali alacakların tespit edilip ödenmesi için açılan davadır (TMK m.225-241). Boşanma davası ile birlikte veya ayrı olarak aile mahkemesinde açılır; bilirkişi raporu ve mali deliller incelenir. Boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren 10 yıllık zamanaşımına tâbidir.
Tapu Şerhi Türleri
Tapu Şerhi, [Tapu Sicili](/sozluk/medeni-hukuk/tapu-sicili)'nde ayni hak niteliğinde olmayan ancak üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilirlik kazandırmak amacıyla kütüğe işlenen kayıtlardır; TMK m.1009-1011 hükümleri üç temel kategoriyi düzenler: kişisel haklara şerh, tasarruf yetkisi kısıtlamalarına şerh ve geçici tescil şerhi. Şerh, ilgili hakkı [Tapu Sicilinin Güveni İlkesi](/sozluk/medeni-hukuk/tapu-sicilinin-guveni-ilkesi) kapsamına dahil eder.
Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi
Edinilmiş mallara katılma rejimi, Türk hukukunda 2002 sonrası yasal mal rejimi olarak uygulanan ve evlilik içinde edinilen malların tasfiyede yarı-yarı paylaşıldığı sistemdir (TMK m.218-241). Eşler kendi mallarına sahiptir; ancak rejim sona erdiğinde her eşin edinilmiş malları üzerinden katılma alacağı doğar. Kişisel mallar paylaşıma girmez; karma yapı evlilik içi dayanışmayı yansıtır.
İyiniyet Karinesi
İyiniyet Karinesi, [İyiniyet](/sozluk/medeni-hukuk/iyiniyet)in mevcut sayılmasının yasal varsayımıdır; TMK m.3 hükmü "Asıl olan iyiniyetin varlığıdır" formülasyonuyla bu karineyi koyar. Karine, [Kötüniyet](/sozluk/medeni-hukuk/kotumiyet) iddia eden tarafın ispat yükünü doğurur. [Tapu Sicilinin Güveni İlkesi](/sozluk/medeni-hukuk/tapu-sicilinin-guveni-ilkesi) ve [Olağan Zamanaşımı](/sozluk/medeni-hukuk/olagan-zamanasimi) gibi alanlarda doğrudan uygulanır.
Evlilik Birliğini Koruma Tedbiri
Evlilik Birliğini Koruma Tedbiri, eşlerden birinin diğerinin yükümlülüklerini yerine getirmemesi veya birliğin tehlikeye girmesi hâlinde [Aile Mahkemesi](/sozluk/medeni-hukuk/aile-mahkemesi) tarafından alınan geçici tedbirlerdir; TMK m.195-199 hükümlerine dayanır. Birliğin yönetiminden kazanç paylaşımına, eşlerin temsilinden konut tahsisine kadar geniş yelpazede tedbir alınabilir; boşanmadan farklı olarak evlilik korunur.
Eşler arası tasarruf yasağı, Evlilik Birliğini Koruma Tedbiri sistematiğinin somut bir aracıdır. TMK m.199 hükmü, eşlerden birinin diğerinin haklarını tehlikeye atan tasarruf işlemleri yapmasını önlemek için mahkeme kararıyla tasarruf yasağı konulabileceğini öngörür. Bu yasak hem evlilik içi hem boşanma sırasında uygulanabilir.
TMK m.199/1 hükmü "Eşler veya bunlardan biri, mal rejimi tasfiyesi sırasında diğerinin haklarını tehlikeye düşürebilecek nitelikte olmamak üzere belirli mal varlığı değerleriyle sınırlı olarak diğerinin tasarruf yetkisini kısıtlayabilir." formülasyonu ile yasağın temel kuralını koyar.
Bir eşin işlemi diğer eşin haklarını tehdit etmeli:
Yasak otomatik değildir; Aile Mahkemesi kararıyla konulur.
Yasak genel değil, belirli mal varlığı değerleri ile sınırlı:
Yasak diğer eşin haklarını orantısız sınırlandırmamalı:
Taşınmazlar üzerindeki yasaklar:
İhlal hâlinde:
Tasarruf yasağı tasfiye sürecinin korunmasına yöneliktir:
Yasak şu hâllerde kalkar: