Son güncelleme:
Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi: Edinilmiş mallara katılma rejimi, Türk hukukunda 2002 sonrası yasal mal rejimi olarak uygulanan ve evlilik içinde edinilen malların tasfiyede yarı-yarı paylaşıldığı sistemdir (TMK m.218-241). Eşler kendi mallarına sahiptir; ancak rejim sona erdiğinde her eşin edinilmiş malları üzerinden katılma alacağı doğar. Kişisel mallar paylaşıma girmez; karma yapı evlilik içi dayanışmayı yansıtır.
T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi
Mal Ortaklığı Rejimi
Mal ortaklığı rejimi, eşlerin malvarlıklarını ortak mülkiyet halinde birleştirmesine dayanan ve mal rejimi sözleşmesi ile seçilebilen mal rejimidir (TMK m.256-281). Genel mal ortaklığı, edinilmiş mal ortaklığı ve sınırlı mal ortaklığı türleri vardır. Eşler ortak mallar üzerinde elbirliği mülkiyet konumundadır; tasarruf işlemleri kural olarak oybirliği gerektirir.
Mal Ayrılığı Rejimi
Mal ayrılığı rejimi, eşlerin evlilik birliği içinde edindikleri malları kendi kişisel mülkiyetlerinde tutmasına dayanan ve mal rejimi sözleşmesi ile seçilebilen seçimlik bir mal rejimidir (TMK m.242-243). Her eş kendi malları üzerinde tek başına mülkiyet, kullanım ve tasarruf hakkına sahiptir; eşler arası katılma alacağı doğmaz. Edinilmiş mallara katılma rejiminden farkı, evlilik birliği gelirlerinin paylaşılmamasıdır.
Edinilmiş Mal
Edinilmiş mal, eşin evlilik birliği içinde karşılığı verilerek edindiği ve edinilmiş mallara katılma rejimi tasfiyesinde paylaşıma giren mallardır (TMK m.219). Çalışma karşılığı kazançlar, sosyal güvenlik gelirleri, edinilmiş malların ürünleri, maddi tazminat ve edinilmiş mallarla satın alınan mallar bu kategoriye girer. Tasfiyede her eş diğer eşin edinilmiş mallarının yarısı üzerinde katılma alacağı kazanır.
Kişisel Mal
Kişisel mal, edinilmiş mallara katılma rejimi içinde tasfiyede paylaşıma girmeyen ve eşin tek başına mülkiyetinde kalan mallardır (TMK m.220). Evlilik öncesi sahip olunan mallar, karşılıksız kazandırmalar (bağışlama, miras), manevi tazminat ve kişisel kullanım eşyaları kişisel mal kategorisindedir. Eş kişisel mallar üzerinde tam tasarruf yetkisine sahiptir; katılma alacağı doğmaz.
Eşler Arası Tasarruf Yasağı
Eşler Arası Tasarruf Yasağı, evlilik birliğini koruma sürecinde mahkeme kararıyla bir eşin belirli mal varlığı işlemleri üzerine konulan kısıtlamadır; TMK m.199 hükmüne dayanır. Yasak, eşin diğer eşin haklarını veya birliğin mali güvenliğini tehdit eden işlemler yapmasını önlemeye yöneliktir. Sicile yansıtılan yasaklar üçüncü kişiler için de bağlayıcılık kazanır.
Kanuni Mal Rejimi (TMK m.218)
Kanuni Mal Rejimi, eşler arasında yasa tarafından öngörülen ve [Mal Rejimi Sözleşmesi](/sozluk/medeni-hukuk/mal-rejimi-sozlesmesi) yapılmamışsa uygulanan rejimdir; 4721 sayılı TMK m.218 ile [Edinilmiş Mallara Katılma](/sozluk/medeni-hukuk/edinilmis-mallara-katilma) yasal mal rejimi olarak belirlenmiştir. 1 Ocak 2002'den önce evlenenler için eski [Mal Ayrılığı Rejimi](/sozluk/medeni-hukuk/mal-ayriligi-rejimi) uygulanmaktaydı; 4721 sayılı TMK ile sistem dönüşmüştür.
Mal Rejimi Sözleşmesi
Mal rejimi sözleşmesi, Türk Medeni Kanunu m.203-205 hükümleri uyarınca eşlerin yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma yerine mal ayrılığı, paylaşmalı mal ayrılığı veya mal ortaklığı rejimlerinden birini seçmek amacıyla yaptıkları şekle bağlı sözleşmedir. Noter önünde düzenleme veya onaylama şeklinde yapılması zorunludur; evlenme başvurusu sırasında memura yazılı bildirim de yeterlidir. Evlenme öncesi veya evlilik süresince her zaman yapılabilir ve değiştirilebilir.
Paylaşmalı Mal Ayrılığı
Paylaşmalı mal ayrılığı, mal ayrılığı rejiminin temel ilkesini koruyarak evlilik içinde edinilen ve aileye özgülenmiş malların tasfiyede paylaşıldığı seçimlik mal rejimidir (TMK m.244-255). Aile konutu, ev eşyası ve ortak yaşam için kullanılan mallar paylaşıma tâbidir; diğer mallar her eşin kişisel mülkiyetinde kalır. Mali bağımsızlık ile aile dayanışması arasında orta yol sağlar.
Katılma Alacağı
Katılma alacağı, edinilmiş mallara katılma rejimi tasfiyesinde her eşin diğer eşin edinilmiş mallarının yarısı üzerinde kazandığı alacak hakkıdır (TMK m.236). Mal rejiminin sona ermesi (boşanma, ölüm, mahkeme kararı) ile doğar; nakit olarak ödenir. Kişisel mallar ve borçlar düşüldükten sonra hesaplanır; eşler birbirinden net edinilmiş malın yarısı kadar talep eder.
Değer Artış Payı
Değer artış payı, eşlerden birinin diğerinin kişisel malına çalışma, para veya emek katkısı yapması durumunda katkı oranında talep ettiği alacak hakkıdır (TMK m.227). Mal rejiminin sona erdiği tarihteki rayic değere göre hesaplanır; katılma alacağından bağımsız doğar. Aynen iade veya bedel ödeme seçimi davalı eşe aittir; kişisel malın niteliği değişmez.
Eşler Arası Mal Rejimi
Eşler arası mal rejimi, Türk Medeni Kanunu m.202-281 arasında düzenlenen ve eşlerin evlilik süresince mal varlıkları üzerindeki hak ve yükümlülüklerini, evliliğin sona ermesi halinde bu malların tasfiyesini düzenleyen sistemdir. Yasal rejim edinilmiş mallara katılmadır (TMK m.218). Eşler sözleşmeyle mal ayrılığı, paylaşmalı mal ayrılığı veya mal ortaklığı rejimlerini seçebilir. Her rejim mal tasnifi, yönetim, sorumluluk ve tasfiye kurallarını ayrı biçimde düzenler.
Eşin Miras Payı
Eşin miras payı, sağ kalan eşin yasal mirasçı sıfatıyla terekeden alacağı kademeli paydır (TMK m.499). Eş hiçbir zümreye dahil olmamakla birlikte birlikte mirasçı olduğu zümreye göre değişen pay alır: altsoyla ¼, ana-baba zümresiyle ½, büyükana-büyükbaba zümresiyle ¾, hiçbir zümre yoksa terekenin tamamı. Eşin miras payı, mal rejimi tasfiyesinden ayrı ve bağımsız doğan bir haktır.
Edinilmiş mallara katılma rejimi, Türk Medeni Kanunu m.218-241 hükümlerinde düzenlenen ve 2002 sonrası Türk hukukunda yasal mal rejimi olarak uygulanan karma rejimdir. Eşler arası mal rejimi sözleşmesi yapılmamışsa veya farklı bir rejim seçilmemişse otomatik olarak bu rejim uygulanır.
Edinilmiş mallara katılma rejiminin temel özellikleri:
Evlilik içinde karşılığı verilerek edinilen mallar:
Tasfiyede paylaşım dışı kalan mallar:
Mal rejimi sona erdiğinde (boşanma, ölüm, mahkeme kararı) tasfiye yapılır:
Her eşin malları edinilmiş ve kişisel olarak ayrılır:
Eşin artık değeri hesaplanır:
Bir eş diğer eşin kişisel malına katkı yapmışsa:
| Sebep | Tarihi |
|---|---|
| Boşanma | Boşanma davasının açıldığı tarih |
| Ölüm | Ölüm tarihi |
| Mal rejimi sözleşmesi ile değişiklik | Sözleşme tarihi |
| Mahkeme kararı | Karar tarihi (TMK m.206 mal ayrılığına geçiş) |
| Eş gaipliği | Gaiplik kararı tarihi |
| Özellik | Edinilmiş Mallara Katılma | Mal Ayrılığı | Mal Ortaklığı |
|---|---|---|---|
| Yasal/seçimlik | Yasal | Seçimlik | Seçimlik |
| Mal sahipliği | Bireysel + paylaşım | Bireysel | Ortak |
| Tasfiyede paylaşım | Yarı yarı (edinilmiş) | Yok | Karma |
| Karmaşıklık | Orta | Düşük | Yüksek |
| Tipik kullanım | Çoğu çift | Mali bağımsızlık | Aile şirketleri |
Eşin ölümünde:
Edinilmiş mallara katılma rejimi, HMGS Medeni Hukuk sınavlarında en sık test edilen mal rejimidir. Tipik konular:
Eşler Arası Mal Rejimi, Mal Rejimi Sözleşmesi, Edinilmiş Mal, Kişisel Mal, Katılma Alacağı, Değer Artış Payı, Mal Ayrılığı Rejimi ve Eşin Miras Payı bu rejimin uygulama çerçevesini oluşturur.