Son güncelleme:
Boşanmada Bekleme Süresi: Boşanmada bekleme süresi (iddet süresi), boşanma kararı kesinleşen kadın için yeniden evlenebilmesi öncesi geçmesi gereken üç yüz günlük süredir (TMK m.132). Bekleme süresinin amacı, doğacak çocuğun soybağı belirsizliğini önlemektir; mahkeme tıbbi raporla kadının hamile olmadığı ya da eski eşten gebelik olmadığı tespit edilirse süre kaldırılır. Erkek için bekleme süresi yoktur.
T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi
Boşanmanın Mali Sonuçları
Boşanmanın mali sonuçları, Türk Medeni Kanunu m.174-178 arasında düzenlenen ve boşanma kararıyla birlikte eşler arasında doğan parasal yükümlülükleri ifade eder. Dört ana başlıkta toplanır: maddi tazminat (m.174/1), manevi tazminat (m.174/2), yoksulluk nafakası (m.175) ve mal rejimi tasfiyesi (m.202 vd). Ayrıca tedbir nafakası ve iştirak nafakası boşanma sürecinde gündeme gelir. Zamanaşımı TMK m.178 uyarınca boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren bir yıldır.
Boşanmada Yargılama Usulü
Boşanmada yargılama usulü, aile mahkemesinde yürütülen ve TMK m.184'te düzenlenen özel yargılama kurallarına tâbi davadır. Hâkim taraf iddiaları ile bağlı değildir; resen delil toplayabilir, basit yargılama usulü uygulanır. Çekişmeli boşanmada deliller hâkim önünde sözlü incelenir; anlaşmalı boşanmada eşlerin protokol ve duruşmadaki beyanları esas alınır. Yargılama gizli yapılır.
Boşanma
Boşanma, hâkim kararıyla evlilik birliğinin sona ermesi olup Türk Medeni Kanunu m.161-184 arasında düzenlenen aile hukuku kurumudur. Özel sebepler (zina, hayata kast, suç işleme, terk, akıl hastalığı) ve genel sebep (evlilik birliğinin temelinden sarsılması) olmak üzere sınırlı sayıdaki sebeplere dayanır. Dava aile mahkemesinde açılır; sonuç olarak kişisel hükümlerin yanı sıra velayet, nafaka, maddi-manevi tazminat ve mal rejimi tasfiyesi gibi mali etkiler doğurur.
Soybağının Reddi Davası
Soybağının reddi davası, evlilik karinesine dayanan baba-çocuk soybağını çürütmek için açılan yenilik doğurucu bir dava türüdür. Türk Medeni Kanunu m.286-291 arasında düzenlenir; davacı olarak koca, çocuk ve istisnai hallerde Cumhuriyet savcısı bulunur. Koca için 1 yıllık nisbi ve 5 yıllık mutlak hak düşürücü süre öngörülmüş; çocuk için süre erginliğe ulaşılana kadar askıdadır.
Evlenme Engelleri
Evlenme engelleri, TMK m.129-134 arasında düzenlenen ve belirli hâllerde evlenmeyi yasaklayan ya da erteleyen hukuki sebeplerdir. Kesin engeller: üstsoy-altsoy, kardeş, amca-teyze-hala-dayı ile yeğen hısımlığı; kayın hısımlığı; evlatlık ilişkisi; mevcut evlilik (tek eşlilik) ve ağır bulaşıcı hastalık. Kesin olmayan engeller: kadının 300 günlük bekleme süresi ve akıl hastalığı sağlık raporu koşulu. Kesin engellere rağmen yapılan evlenme mutlak butlanla geçersizdir.
Soybağı
Soybağı, bir kişi ile biyolojik veya hukuki anne-babası arasındaki hukuki bağı ifade eden mutlak kişisel hal. Türk Medeni Kanunu m.282-363 arasında düzenlenir; ana-çocuk arası soybağı doğumla kendiliğinden kurulur (ipso iure), baba-çocuk arasında ise evlilik karinesi, tanıma veya hükümle kurulma olmak üzere üç yol bulunur. Çocuk üstün yararı ilkesine göre çözülmesi gereken aile hukuku kurumudur.
Evlenme
Evlenme, bir erkek ile bir kadının evlenme iradelerini yetkili evlendirme memuru önünde karşılıklı açıklamasıyla kurulan ve TMK m.124-160 arasında düzenlenen aile hukuku sözleşmesidir. Ehliyet, evlenme engellerinin bulunmaması, yetkili memur önünde resmî tören ve iki tanığın hazır bulunması zorunlu unsurlarıdır. Evlenme eşler arasında sadakat, destek, ortak konut yükümlülükleri; çocuklar ile soybağı; mal rejimi, miras hakları ve evlilik birliğinin temsil yetkisi doğurur.
Boşanmada bekleme süresi (iddet süresi), Türk Medeni Kanunu m.132 hükmünde düzenlenen ve boşanma kararı kesinleşen kadın için yeniden evlenebilmesi öncesi geçmesi gereken üç yüz günlük (300 gün) süredir. Klasik İslam-Osmanlı hukukundaki "iddet" kavramının Türk medeni hukukundaki uyarlamasıdır.
Bekleme süresinin temel amacı soybağı belirsizliğini önlemektir:
| Süre | Uygulama |
|---|---|
| 300 gün | Standart bekleme süresi (TMK m.132/1) |
| Tıbbi rapor sonrası | Süre kaldırılabilir (m.132/2) |
| Erkek için | Bekleme süresi yoktur |
| Mahkeme kararı ile | Hâkim takdirde süre azaltılabilir |
Mahkeme tıbbi raporla bekleme süresini kaldırabilir:
Bekleme süresi içinde yapılan evlilik:
TMK soybağı düzenlemesinde önemli karine:
Hâkim somut hâllerde:
Boşanmada bekleme süresi, HMGS Medeni Hukuk sınavlarında boşanma sonuçları sorularında ele alınır. Tipik konular:
Boşanma, Boşanmanın Mali Sonuçları, Soybağı, Soybağının Reddi Davası, Babalık Davası, Boşanma Yargılama Usulü, Evlenme ve Evlenme Engelleri bekleme süresinin uygulama bağlamını oluşturur.