Bona Fides (İyi Niyet) nedir?

Bona fides (Latince "iyi niyet"), Roma hukukunun temel etik ve hukuki maksimlerinden biri olup, kişinin hakkını dürüstlükle, başkalarına zarar vermeden ve hukukun amacına uygun kullanmasını ifade eder. Türk medeni hukukunda TMK m.3 (iyiniyet karinesi) ve TMK m.2 (dürüstlük kuralı) bu maksimi yansıtır; sübjektif iyi niyet (bilmemek) ile objektif iyi niyet (dürüst davranış) ayrımı modern doktrinin temel ekseni olarak işler.

Bona Fides (İyi Niyet) ne demek? Hukuki tanımı

Medeni Hukuk alanında kullanılan Bona Fides (İyi Niyet) terimi: Bona fides (Latince "iyi niyet"), Roma hukukunun temel etik ve hukuki maksimlerinden biri olup, kişinin hakkını dürüstlükle, başkalarına zarar vermeden ve hukukun amacına uygun kullanmasını ifade eder. Türk medeni hukukunda TMK m.3 (iyiniyet karinesi) ve TMK m.2 (dürüstlük kuralı) bu maksimi yansıtır; sübjektif iyi niyet (bilmemek) ile objektif iyi niyet (dürüst davranış) ayrımı modern doktrinin temel ekseni olarak işler.

Bona Fides (İyi Niyet) ne anlama gelir?

Bona fides (Latince "iyi niyet", Almanca guter Glaube), Roma hukukunun temel etik ve hukuki maksimlerinden biridir. Modern medeni hukukun temel taşı olarak iki anlama sahiptir: Sübjektif iyi niyet (guter Glaube): Kişinin bir hakkın varlığı veya yokluğu konusunda gerçeği bilmemesi. Objektif iyi niyet (Treu und Glauben): Dürüstlük kuralına uygun davranma yükümlülüğü.

Bona Fides (İyi Niyet) hangi hukuk dalında kullanılır?

Bona Fides (İyi Niyet), Medeni Hukuk dalında kullanılan bir terimdir. Medeni Hukuk, Türk hukuk sisteminin temel alanlarından biridir ve bu terimi anlamak ilgili mevzuatı kavramak için önemlidir.

Bona Fides: İyi Niyet ve TMK m.2-3 — hâkimlik

Tanım ve Hukuki Konum

Bona fides (Latince "iyi niyet", Almanca guter Glaube), Roma hukukunun temel etik ve hukuki maksimlerinden biridir. Modern medeni hukukun temel taşı olarak iki anlama sahiptir:

Sübjektif iyi niyet (guter Glaube): Kişinin bir hakkın varlığı veya yokluğu konusunda gerçeği bilmemesi.
Objektif iyi niyet (Treu und Glauben): Dürüstlük kuralına uygun davranma yükümlülüğü.

Türk hukukunda iki ayrı hüküm bu ayrımı yansıtır: TMK m.3 sübjektif iyi niyeti (iyiniyet karinesi), TMK m.2 ise objektif iyi niyeti (dürüstlük kuralı) düzenler.

Sübjektif İyi Niyet (TMK m.3)

Bir kişinin hak veya hukuki durum hakkında yanılgısının kusur olmaması hâlinde iyi niyet kabul edilir. Bilmemek + bilebilecek durumda olmamak iki şart aranır.

İyiniyet karinesi — TMK m.3 hükmü iyi niyetin asli olduğunu, aksini iddia eden tarafın ispat yükü altında olduğunu belirler.

Tipik uygulama alanları:

Tapu siciline güven (TMK m.1023) — iyi niyetli üçüncü kişi yolsuz tescile rağmen mülkiyet edinebilir.
Taşınır mülkiyeti iyi niyetli iktisap (TMK m.988-989).
Olağan kazandırıcı zamanaşımı (TMK m.712) — iyi niyet 10 yıllık zilyetlik için şarttır.

Objektif İyi Niyet (TMK m.2)

Dürüstlük kuralı hak kullanımının dürüstlükle, hakkın amacına uygun, başkalarına makul zarar vermeden gerçekleştirilmesini ister. TMK m.2/2 hükmü hakkın açıkça kötüye kullanılmasının hukuk düzeni tarafından korunmayacağını belirler (hakkın kötüye kullanılması).

Objektif iyi niyetin uygulamaları:

Sözleşme yorumu (TBK m.18 — güven teorisi).
Borç ifası — borçlunun ifa biçiminde özen.
Hak kullanımı — yenilik doğuran hakkın amaca uygun kullanımı.

Mala Fides ile Karşıtlık

Mala fides (kötü niyet) bona fides'in karşıtıdır. Sübjektif anlamda bilme veya bilebilme; objektif anlamda dürüstlük kuralına aykırı davranıştır. Kötümiyet Türk hukuk doktrininde mala fides'in karşılığıdır ve hukuki korumadan yoksun bırakır.

Hâkimlik Sınavı Açısından Kritik Noktalar

Bona fides = iyi niyet: İki anlamı var — sübjektif (bilmemek) ve objektif (dürüst davranma).
TMK m.3 sübjektif iyi niyet karinesi: Asıl iyi niyettir; aksini iddia eden ispat eder.
TMK m.2 objektif iyi niyet (dürüstlük kuralı): Hak kullanımının dürüstlüğe uygunluğu.
Tapu siciline güven iyi niyet üzerine kurulu: Yolsuz tescile güvenen iyi niyetli kişi korunur.
Olağan kazandırıcı zamanaşımı iyi niyet ister: TMK m.712 hükmü iyi niyetin sürekliliğini arar.
İyi niyet aksini ispat eden taraftadır: İyiniyet karinesi ispat yükünü kötü niyetin iddia edenine yükler.

Tanım ve Hukuki Konum

Bona fides (Latince "iyi niyet", Almanca guter Glaube), Roma hukukunun temel etik ve hukuki maksimlerinden biridir. Modern medeni hukukun temel taşı olarak iki anlama sahiptir:

Sübjektif iyi niyet (guter Glaube): Kişinin bir hakkın varlığı veya yokluğu konusunda gerçeği bilmemesi.
Objektif iyi niyet (Treu und Glauben): Dürüstlük kuralına uygun davranma yükümlülüğü.

Türk hukukunda iki ayrı hüküm bu ayrımı yansıtır: TMK m.3 sübjektif iyi niyeti (iyiniyet karinesi), TMK m.2 ise objektif iyi niyeti (dürüstlük kuralı) düzenler.

Sübjektif İyi Niyet (TMK m.3)

Bir kişinin hak veya hukuki durum hakkında yanılgısının kusur olmaması hâlinde iyi niyet kabul edilir. Bilmemek + bilebilecek durumda olmamak iki şart aranır.

İyiniyet karinesi — TMK m.3 hükmü iyi niyetin asli olduğunu, aksini iddia eden tarafın ispat yükü altında olduğunu belirler.

Tipik uygulama alanları:

Tapu siciline güven (TMK m.1023) — iyi niyetli üçüncü kişi yolsuz tescile rağmen mülkiyet edinebilir.
Taşınır mülkiyeti iyi niyetli iktisap (TMK m.988-989).
Olağan kazandırıcı zamanaşımı (TMK m.712) — iyi niyet 10 yıllık zilyetlik için şarttır.

Objektif İyi Niyet (TMK m.2)

Objektif iyi niyetin uygulamaları:

Sözleşme yorumu (TBK m.18 — güven teorisi).
Borç ifası — borçlunun ifa biçiminde özen.
Hak kullanımı — yenilik doğuran hakkın amaca uygun kullanımı.

Mala Fides ile Karşıtlık

Hâkimlik Sınavı Açısından Kritik Noktalar

Bona fides = iyi niyet: İki anlamı var — sübjektif (bilmemek) ve objektif (dürüst davranma).
TMK m.3 sübjektif iyi niyet karinesi: Asıl iyi niyettir; aksini iddia eden ispat eder.
TMK m.2 objektif iyi niyet (dürüstlük kuralı): Hak kullanımının dürüstlüğe uygunluğu.
Tapu siciline güven iyi niyet üzerine kurulu: Yolsuz tescile güvenen iyi niyetli kişi korunur.
Olağan kazandırıcı zamanaşımı iyi niyet ister: TMK m.712 hükmü iyi niyetin sürekliliğini arar.
İyi niyet aksini ispat eden taraftadır: İyiniyet karinesi ispat yükünü kötü niyetin iddia edenine yükler.

Bona Fides (İyi Niyet) Nedir?

Tanım

Detaylı Açıklama

Tanım ve Hukuki Konum

Sübjektif İyi Niyet (TMK m.3)

Objektif İyi Niyet (TMK m.2)

Mala Fides ile Karşıtlık

Hâkimlik Sınavı Açısından Kritik Noktalar

Kaynaklar

İlgili İçerikler

Bona Fides (İyi Niyet) Nedir?

Tanım

Detaylı Açıklama

Tanım ve Hukuki Konum

Sübjektif İyi Niyet (TMK m.3)

Objektif İyi Niyet (TMK m.2)

Mala Fides ile Karşıtlık

Hâkimlik Sınavı Açısından Kritik Noktalar

Kaynaklar

İlgili İçerikler

Tanım

Detaylı Açıklama

Tanım ve Hukuki Konum

Sübjektif İyi Niyet (TMK m.3)

Objektif İyi Niyet (TMK m.2)

Mala Fides ile Karşıtlık

Hâkimlik Sınavı Açısından Kritik Noktalar

Kaynaklar

İlgili Terimler

İlgili İçerikler

Tanım

Detaylı Açıklama

Tanım ve Hukuki Konum

Sübjektif İyi Niyet (TMK m.3)

Objektif İyi Niyet (TMK m.2)

Mala Fides ile Karşıtlık

Hâkimlik Sınavı Açısından Kritik Noktalar

Kaynaklar

İlgili Terimler

İlgili İçerikler