Son güncelleme:
Birlikte Yaşamaya Ara Verme: Birlikte yaşamaya ara verme, eşlerin boşanma davası açmaksızın ayrı yaşamaya başlamaları ve bu durumun aile mahkemesi tarafından düzenlenmesidir (TMK m.197). Hâkim, talep üzerine bekleme süresi, tedbir nafakası, aile konutu kullanımı ve velayet düzenlemelerini yapar. Aile birliği hukuken devam eder; sadakat yükümlülüğü sürer. Yaklaşık üç yıl sürerse bu durum boşanma sebebi olabilir.
T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi
Velayet
Velayet, Türk Medeni Kanunu m.335-351 arasında düzenlenen ve ana-babanın küçük veya kısıtlı çocuğu üzerindeki bakım, gözetim, eğitim, temsil ve mal yönetim hak ve yükümlülükleri bütünüdür. Evlilik içinde ana-baba tarafından birlikte kullanılır; boşanmada TMK m.182 uyarınca hâkim velayeti eşlerden birine verir. Kaldırma (m.348) ve değiştirme (m.349) çocuğun üstün yararına bağlıdır; anayasal dayanağı AY m.41 aile ve çocuk korumasıdır.
Tedbir Nafakası
Tedbir nafakası, Türk Medeni Kanunu m.169'da düzenlenen ve boşanma veya ayrılık davası süresince eş ve velayet altındaki çocukların geçim ve bakım giderlerini karşılamak üzere hâkim tarafından resen veya talep üzerine hükmedilen geçici nafakadır. Dava açıldığı andan kararın kesinleştiği ana kadar sürer; karar kesinleşince yerini kalıcı düzenlemelere (yoksulluk nafakası, iştirak nafakası) bırakır. Kusur değerlendirmesi yapılmaksızın çocuk ve eşin korunması amaçlanır.
Aile Mahkemesi
Aile mahkemesi, 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun ile kurulan ve aile hukuku uyuşmazlıklarına bakmakla görevli özel asliye hukuk mahkemesidir. Boşanma, velayet, evlat edinme, soybağı, vesayet, mal rejimi tasfiyesi, nafaka davalarında yetkilidir. Hâkim, aile hukuku alanında deneyim ve uzmanlık sahibidir; gizlilik ve uzlaştırma esastır.
İştirak Nafakası
İştirak nafakası, Türk Medeni Kanunu m.182'de düzenlenen ve boşanma kararıyla velayeti kendisine verilmeyen eşin, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine mali gücüne göre katılma yükümlülüğüdür. Velayet düzenlemesiyle birlikte hâkim tarafından resen hükmedilir ve çocuk ergin olana kadar ödenir; eğitimi devam ediyorsa süre uzayabilir. Miktar çocuğun ihtiyaçları ve yükümlünün mali gücüne göre belirlenir. Yoksulluk nafakasından farkı eş değil çocuk yararına olmasıdır.
Aile Konutu
Aile konutu, Türk Medeni Kanunu m.194 hükmü ile özel koruma altına alınmış, eşlerin evlilik birliğinin merkezi olarak birlikte kullandıkları ve aile hayatının sürdürüldüğü konuttur. Eşlerden biri, diğerinin açık rızası olmaksızın aile konutu ile ilgili kira sözleşmesini feshedemez, konutu devredemez veya üzerindeki hakları sınırlayamaz. Mülkiyet veya kira hakkı hangi eşte olursa olsun koruma geçerlidir; tapu siciline aile konutu şerhi işlenerek üçüncü kişilere karşı etkinleştirilir.
Boşanma
Boşanma, hâkim kararıyla evlilik birliğinin sona ermesi olup Türk Medeni Kanunu m.161-184 arasında düzenlenen aile hukuku kurumudur. Özel sebepler (zina, hayata kast, suç işleme, terk, akıl hastalığı) ve genel sebep (evlilik birliğinin temelinden sarsılması) olmak üzere sınırlı sayıdaki sebeplere dayanır. Dava aile mahkemesinde açılır; sonuç olarak kişisel hükümlerin yanı sıra velayet, nafaka, maddi-manevi tazminat ve mal rejimi tasfiyesi gibi mali etkiler doğurur.
Eşlerin Sadakat Yükümlülüğü
Eşlerin sadakat yükümlülüğü, evlilik birliğinin temel unsuru olarak eşlerin birbirine fiziksel ve manevi sadakatle bağlı kalması zorunluluğudur (TMK m.185/3). Sadakat ihlali zina (TMK m.161), pek kötü davranış veya suç işleme şeklinde kendini gösterebilir; bu hâllerde diğer eş özel boşanma sebebiyle dava açabilir. Sadakat tek taraflı değil, karşılıklı yükümlülüktür.
Evlilik Birliğini Koruma Tedbiri
Evlilik Birliğini Koruma Tedbiri, eşlerden birinin diğerinin yükümlülüklerini yerine getirmemesi veya birliğin tehlikeye girmesi hâlinde [Aile Mahkemesi](/sozluk/medeni-hukuk/aile-mahkemesi) tarafından alınan geçici tedbirlerdir; TMK m.195-199 hükümlerine dayanır. Birliğin yönetiminden kazanç paylaşımına, eşlerin temsilinden konut tahsisine kadar geniş yelpazede tedbir alınabilir; boşanmadan farklı olarak evlilik korunur.
Eşler Arası Mal Rejimi
Eşler arası mal rejimi, Türk Medeni Kanunu m.202-281 arasında düzenlenen ve eşlerin evlilik süresince mal varlıkları üzerindeki hak ve yükümlülüklerini, evliliğin sona ermesi halinde bu malların tasfiyesini düzenleyen sistemdir. Yasal rejim edinilmiş mallara katılmadır (TMK m.218). Eşler sözleşmeyle mal ayrılığı, paylaşmalı mal ayrılığı veya mal ortaklığı rejimlerini seçebilir. Her rejim mal tasnifi, yönetim, sorumluluk ve tasfiye kurallarını ayrı biçimde düzenler.
Evlilik Birliğinin Sarsılması
Evlilik birliğinin temelinden sarsılması, Türk Medeni Kanunu m.166'da düzenlenen ve özel boşanma sebepleri dışında kalan olaylarla da boşanmaya imkân veren genel boşanma sebebidir. Hüküm, 1988 yılında 3444 sayılı Kanunla genişletilerek evlilik birliğinin ortak hayatı çekilmez kılan her türlü sarsılmasını kapsar hâle getirilmiştir. Uygulamada çekişmeli boşanma (m.166/1-2), anlaşmalı boşanma (m.166/3) ve üç yıllık fiilî ayrılık hâli (m.166/4) olmak üzere üç alt düzenleme üzerinden işler.
Aile Birliği
Aile birliği, evlenme ile kurulan ve eşler arası dayanışma, sadakat, yardım, ortak konut ve ortak yaşam yükümlülüklerine dayanan hukuki ilişki bütünüdür (TMK m.185-188). Eşler arası eşitlik ilkesi esastır; aile reisliği kurumu kaldırılmıştır. Aile birliği boşanma, ölüm veya evlenmenin butlanı ile sona erer. Birliğin sürekli sarsılması boşanmanın genel sebebidir; eşlerin yardım yükümlülüğü süreklidir.
Birlikte yaşamaya ara verme, Türk Medeni Kanunu m.197 hükmünde düzenlenen ve eşlerin boşanma davası açmaksızın ayrı yaşamaya başlamaları ve bu durumun aile mahkemesi tarafından düzenlenmesidir. Boşanma alternatifi olarak işlev görür; aile birliği hukuken devam eder.
Birlikte yaşamaya ara vermenin temel özellikleri:
TMK m.197'nin uygulanması için:
Evlilik birliğinin sarsılması sebebine dayalı anlaşmalı boşanma:
Eşler birlikte yaşamaya dönerse:
| Özellik | Birlikte Yaşamaya Ara Verme | Boşanma |
|---|---|---|
| Aile birliği | Sürer | Sona erer |
| Mali rejim | Sürer | Tasfiye edilir |
| Sadakat | Sürer | Sona erer |
| Yeniden evlenme | Yasak | Mümkün |
| Mirasçılık | Korunur | Sona erer |
| Geri dönüş | Mümkün | Yeni evlilikle |
İki kurum farklıdır:
Birlikte yaşamaya ara verme talebi mahkeme tarafından mal ayrılığı kararı ile sonuçlanabilir.
Birlikte yaşamaya ara verme, HMGS Medeni Hukuk sınavlarında aile hukuku sorularında ele alınır. Tipik konular:
Boşanma, Aile Birliği, Aile Konutu, Tedbir Nafakası, İştirak Nafakası, Velayet, Eşler Arası Mal Rejimi, Eşlerin Sadakat, Evlilik Birliğinin Sarsılması ve Aile Mahkemesi ara vermenin uygulama bağlamını oluşturur.