44 terim

I Harfiyle Başlayan Borçlar Hukuku Terimleri

Borçlar Hukuku kapsamında I harfiyle başlayan 44 hukuk terimi. Hâkimlik sınavı için derlenmiş tanım, madde referansı ve örnek.

Tüm Borçlar Hukuku Terimleri575 I Harfindeki Tüm Terimler

Borçlar Hukuku — I Harfi

Borçlar Hukuku

İade Borcu (Sebepsiz Zenginleşme)

Sebepsiz zenginleşmede iade borcu, haklı bir sebep olmaksızın başkasının malvarlığından zenginleşen kişinin, elde ettiği zenginleşmeyi (semereleri ve kullanım değeri dâhil) fakirleşene geri verme yükümlülüğüdür. TBK m.79 hükmüne göre iade borcunun kapsamı zenginleşmenin türüne ve zenginleşenin iyi ya da kötü niyetli olmasına göre belirlenir; aynen iade asıl, mümkün değilse değer iadesi söz konusudur.

Detayları gör

Borçlar Hukuku

İade Edilemeyecek Zenginleşme

I Harfi — Diğer Kategoriler

Demo Blog Araçlar

I Harfine Dön

44 terim

I Harfiyle Başlayan Borçlar Hukuku Terimleri

Borçlar Hukuku kapsamında I harfiyle başlayan 44 hukuk terimi. Hâkimlik sınavı için derlenmiş tanım, madde referansı ve örnek.

Tüm Borçlar Hukuku Terimleri575 I Harfindeki Tüm Terimler

Borçlar Hukuku — I Harfi

Borçlar Hukuku

İade Borcu (Sebepsiz Zenginleşme)

Sebepsiz zenginleşmede iade borcu, haklı bir sebep olmaksızın başkasının malvarlığından zenginleşen kişinin, elde ettiği zenginleşmeyi (semereleri ve kullanım değeri dâhil) fakirleşene geri verme yükümlülüğüdür. TBK m.79 hükmüne göre iade borcunun kapsamı zenginleşmenin türüne ve zenginleşenin iyi ya da kötü niyetli olmasına göre belirlenir; aynen iade asıl, mümkün değilse değer iadesi söz konusudur.

Detayları gör

Borçlar Hukuku

İade Edilemeyecek Zenginleşme

I Harfi — Diğer Kategoriler

İade edilemeyecek zenginleşme, iyiniyetli zenginleşen tarafından geri verme isteminden önce iyi niyetle elden çıkarılmış olan zenginleşme kısmıdır. TBK m.79/3 hükmüne göre bu kısım iade yükümlülüğünden istisna tutulur; tüketim, kayıp, hasar, hediye gibi yollarla zenginleşme malvarlığından çıkmışsa fakirleşen iade talep edemez. Bu kural, hukuk düzeninin iyi niyetli zenginleşeni "çift kayıptan" koruma tercihinin somut yansımasıdır.

Detayları gör

Borçlar Hukuku

İbra (Borçtan Kurtarma)

İbra, alacaklının kendi iradesiyle borçlusunu borç ilişkisinden kısmen veya tamamen kurtardığı sona erme sebebidir. TBK m.132 uyarınca alacaklı ile borçlu arasındaki ibra sözleşmesi, borcun ifa edilmeksizin sona ermesini sağlar; kural olarak şekil serbestisine tabidir, ancak iş hukukunda 4857 sk. m.32 ve TBK m.420 çerçevesinde ibranamenin yazılı şekilde, borç doğmasından en az bir ay sonra ve makul tutarla yapılması geçerlilik şartıdır.

Detayları gör

Borçlar Hukuku

İcaba Davet

İcaba davet (invitatio ad offerendum), bir kimsenin sözleşme yapma niyeti olduğunu açıklayarak karşı tarafı icapta bulunmaya yönlendiren, kendisi bağlayıcı olmayan beyandır. TBK m.8 uyarınca tarife, fiyat listesi, vitrin sergileme, katalog gönderme ve ilan gibi durumlar kural olarak icaba davet sayılır; icap niteliğindeki kesin ve bağlayıcı önerilerden ayrılır. İcaba davete cevaben yapılan teklif icaptır; karşı tarafın kabulü ile sözleşme kurulur.

Detayları gör

Borçlar Hukuku

İcabın Bağlayıcılığı

İcabın bağlayıcılığı, icabın muhataba ulaşmasından itibaren icapçının kabul süresi sonuna kadar icabıyla bağlı kalması ve onu tek taraflı geri alamamasıdır. TBK m.3-5 kapsamında bağlayıcılık süresi, süreli icapta belirlenen süre, hazır olanlar arası süresiz icapta derhal, hazır olmayanlar arasında ise makul süre kadardır. Bağlayıcılık, sözleşme görüşmelerinin güvenilirliği için temel ilkedir.

Detayları gör

Borçlar Hukuku

İcabın Geri Alınması

İcabın geri alınması, icapta bulunan kişinin yaptığı icap beyanından dönme imkânıdır. TBK m.9 uyarınca icabın geri alınması ancak geri alma beyanı muhataba icaptan önce veya icapla aynı anda ulaşırsa geçerlidir. Aksi halde icapçı, kabul süresi sonuna kadar icabıyla bağlı kalır. Mektupla sözleşmede geri alma daha hızlı bir araçla (e-posta, telefon) gönderilerek mümkündür.

Detayları gör

Borçlar Hukuku

İcap

İcap (öneri), bir kimsenin sözleşme yapmak amacıyla karşı tarafa yönelttiği, kabul edildiği takdirde sözleşmeyi meydana getirecek nitelikte olan kesin ve bağlayıcı irade beyanıdır. TBK m.3-9 arasında düzenlenen icap; sözleşmenin esaslı noktalarını içermesi, icapçıyı bağlayıcı olması ve karşı tarafa ulaşmasıyla hüküm doğurması bakımından icaba davetten ayrılır. İcabı yapan kişi, kabul süresi içinde beyanından dönemez.

Detayları gör

Borçlar Hukuku

İcazet

İcazet, iptal hakkı sahibi tarafın bu haktan vazgeçtiğini açıkça veya örtülü olarak beyan etmesi ya da bir yıllık hak düşürücü süreyi geçirmesidir. İcazet ile sözleşme geçmişe etkili olarak kesin geçerli hâle gelir. Ayrıca yetkisiz temsilde temsil olunanın işleme onay vermesi anlamında da kullanılır (TBK m.46). Açık veya örtülü, dolaylı veya doğrudan olabilir.

Detayları gör

Borçlar Hukuku

İfa

İfa, borçlunun borç ilişkisinden doğan edimi alacaklıya ya da yetkili temsilcisine, sözleşme veya kanunda öngörülen biçimde tam olarak yerine getirmesi ve böylece borcu sona erdirmesidir. TBK m.83 vd. düzenlemiş; ifanın geçerli sayılabilmesi için doğru kişiye, doğru yer ve zamanda, doğru içerik ve nitelikte yapılması gerekir. İfa, borcu ortadan kaldıran asıl sebeptir.

Detayları gör

Borçlar Hukuku

İfanın İspatı

İfanın ispatı, borcun ödendiğinin yargılama sırasında somut delillerle ortaya konulmasıdır. TBK m.103 ve devamı uyarınca ispat yükü borçluda olup, makbuz, banka dekontu, senet iadesi karinesi (m.104), tanık beyanı ve yemin gibi delillerle gerçekleştirilir. HMK m.190 ispat yükünü, m.200 senetli işlemlerde senetle ispat zorunluluğunu öngörür. Senedin borçluda bulunması, borcun ödendiğine yasal karine teşkil eder.

Detayları gör

Borçlar Hukuku

İfaya Eklenen Cezai Şart

İfaya eklenen cezai şart, TBK m.179/2 hükmünde düzenlenen ve borcun süresinde veya kararlaştırılan yer ya da biçimde ifa edilmemesi halinde alacaklının asıl edim ile cezayı birlikte talep etmesine olanak tanıyan cezai şart türüdür. Bu tipte tercih sorusu doğmaz; her iki edim aynı anda istenir ve gerçek dünyada en sık görülen tiptir. Tarafların iradesi açıkça aksine değilse, m.179/2 anlamında ifaya eklenen ceza karinesi geçerlidir; alacaklının asıl edime ulaşma menfaati önceliklidir.

Detayları gör

Borçlar Hukuku

İfa Yeri

İfa yeri, borçlunun edimi alacaklıya teslim ya da tevdi etmekle yükümlü olduğu coğrafi mekândır. TBK m.89; sözleşme ve kanunda aksi öngörülmedikçe para borçlarının alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yerinde, parça borçlarının sözleşme anında şeyin bulunduğu yerde, diğer borçların ise borcun doğumu sırasında borçlunun yerleşim yerinde ifa edileceğini düzenler.

Detayları gör

Borçlar Hukuku

İfa Zamanı

İfa zamanı, borçlunun edimi yerine getirmekle yükümlü olduğu andır. TBK m.83 vd. düzenler; vade kararlaştırılmışsa o tarihte, kararlaştırılmamışsa borç doğar doğmaz ifa edilebilir. Sürelerin hesaplanması, mehil verilmesi ve tatil günlerinin etkisi TBK m.92 ve m.93 uyarınca belirlenir; tatile rastlayan vade ertesi iş gününe uzar. İfa zamanı, temerrüt ile faizin başlangıç noktasını da tayin eder.

Detayları gör

Borçlar Hukuku

İhbar Tazminatı (TBK)

İhbar tazminatı, hizmet sözleşmesini fesih bildirim sürelerine uymadan sona erdiren tarafın diğer tarafa, bildirim süresince hak edilen ücreti karşılığı ödemekle yükümlü olduğu götürü tazminattır (TBK m.438). TBK rejiminde ihbar tazminatı bildirim süresine ait ücret + %25 fazla olarak ödenir; bu ek %25 İş Kanunu rejiminde yoktur. Belirli süreli sözleşmelerin haksız feshinde ise m.439 uyarınca kalan süreye ait ücret götürü tazminat olarak ödenir.

Detayları gör

Borçlar Hukuku

İhmal

İhmal (negligence, culpa), gerekli özen ve dikkati göstermeyerek zarara yol açma şeklindeki kusurdur. Kasıttan ayrılır: ihmalde sonuç istenmez, sadece dikkatsizlikle gerçekleşir. TBK m.114 ihmal türlerini ağır ihmal (kaba dikkatsizlik) ve hafif ihmal (sıradan dikkatsizlik) olarak ayırır. Sorumluluk derecesi ihmalin yoğunluğuna göre değişir; ağır ihmal kasta yakın bir rejime tabidir.

Detayları gör

Borçlar Hukuku

İhtar

İhtar, alacaklının borçluya yönelttiği ve muaccel hâle gelmiş borcun derhâl ifa edilmesini açıkça talep ettiği tek taraflı, varması gerekli irade beyanıdır; TBK m.117/1 uyarınca borçluyu temerrüde düşüren temel araçtır ve geçerliliği için kanun şekil şartı öngörmemiş olsa da ispat yükü alacaklıda bulunduğundan uygulamada noter veya iadeli taahhütlü posta gibi belgelenebilir yollarla yapılır.

Detayları gör

Borçlar Hukuku

İhtar Sonrası Fesih (Kira)

İhtar sonrası fesih, kira sözleşmesinde kiracının kira bedelini veya yan giderleri ödememe yoluyla temerrüde düşmesi durumunda kiraya verenin yazılı ihtar göndererek konut ve çatılı işyeri kirasında 30 gün, diğer kira ilişkilerinde 10 gün süre verdikten sonra ödeme yapılmazsa sözleşmeyi sona erdirme hakkıdır. Türk Borçlar Kanunu m.315 düzenler. Bu rejim, genel borçlu temerrüdüne göre daha sıkı prosedür içerir ve kiracıyı koruma amacını yansıtır.

Detayları gör

Borçlar Hukuku

İhtiyaç Nedeniyle Tahliye

İhtiyaç nedeniyle tahliye, kiraya verenin, eşinin, altsoyunun, üstsoyunun veya bakmakla yükümlü olduğu kişilerin konuta veya çatılı işyerine samimi ve sürekli kullanım ihtiyacı duyması durumunda kira sözleşmesini sona erdirebilmesidir. Türk Borçlar Kanunu m.350/1 hükmü; bu tahliye sebebi için ihtiyacın gerçek olduğu kanıtlanmasını ve dava sonrası 3 yıl yeniden kiralama yasağına (m.355) tabi olunmasını şart koşar. Hâkimlik sınavının en sık çıkan tahliye sebeplerinden biridir.

Detayları gör

Borçlar Hukuku

İki Haklı İhtar Tahliyesi

İki haklı ihtar tahliyesi, bir kira yılı içinde kira bedelinin ödenmemesi sebebiyle kiraya verenin kiracıya iki ayrı yazılı haklı ihtar göndermiş olması durumunda, sözleşmenin sonunda bu ihtarlara dayanarak tahliye davası açabilmesidir. Türk Borçlar Kanunu m.352/II hükmü; bu tahliye yolu için ihtarların aynı kira yılı içinde, yazılı şekilde ve haklı sebep taşıyacak biçimde gönderilmiş olmasını şart koşar.

Detayları gör

Borçlar Hukuku

İki Yıllık (Sübjektif) Zamanaşımı

İki yıllık sübjektif zamanaşımı, TBK m.72/1'in ilk cümlesinde düzenlenen ve haksız fiil tazminatı isteminin zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren iki yıl geçmekle zamanaşımına uğramasını ifade eder. Süre, zarar ile failin birlikte ve kesin biçimde öğrenilmesiyle başlar; muhtemel fail yeterli değildir. Süre durma ve kesilmeye tabi olup defi olarak ileri sürülmelidir.

Detayları gör

Borçlar Hukuku

İlliyet Bağı

İlliyet bağı, haksız fiil sorumluluğunda failin davranışı ile mağdurun uğradığı zarar arasındaki nedensellik (sebep-sonuç) ilişkisidir. TBK m.49 sorumluluğun zorunlu unsurlarından biridir; davranış olmaksızın zararın da gerçekleşmeyeceği "conditio sine qua non" testiyle belirlenir, ardından uygun illiyet bağı süzgecinden geçirilir. Mücbir sebep, mağdurun ağır kusuru veya üçüncü kişinin fiili illiyeti kesebilir.

Detayları gör

Borçlar Hukuku

İmkansızlıkta İade Borcu

İmkansızlıkta iade borcu, TBK m.136/2 uyarınca borç sönmesi sonucu hukuki sebepten yoksun kalan karşı edimin sebepsiz zenginleşme hükümleriyle (m.77 vd.) iade edilmesi yükümlülüğüdür. Henüz ifa edilmemiş karşı edim borcu kendiliğinden söner; ifa edilmiş ise iade rejimi devreye girer ve yapısal olarak condictio ob causam finitam kategorisi ile örtüşür.

Detayları gör

Borçlar Hukuku

İptal Beyanı

İptal beyanı, irade sakatlığına uğrayan veya gabinde zarar gören tarafın iptal hakkını kullanmak amacıyla karşı tarafa yönelttiği tek taraflı, varma ile sonuç doğuran hukuki işlemdir (TBK m.39). Açıkça iptal niyeti belirtilmeli; özel bir şekle tabi değildir. Beyanın karşı tarafa varması ile sözleşme geçmişe etkili (ex tunc) ortadan kalkar; geri alınamaz.

Detayları gör

Borçlar Hukuku

İptal Edilebilirlik

İptal edilebilirlik, sözleşmenin geçerli olarak kurulduğu ancak bir tarafın tek taraflı beyanıyla geçmişe etkili (ex tunc) ortadan kaldırılabildiği nispi geçersizlik halidir. İrade sakatlıkları (hata, hile, ikrah) ve aşırı yararlanma (gabin) iptal sebepleridir. İptal hakkı yanılma/aldatmada öğrenmeden, ikrahta korkunun etkisinin kalkmasından itibaren bir yıl içinde kullanılmalıdır (TBK m.39).

Detayları gör

Borçlar Hukuku

İptal Hakkı

İptal hakkı, irade sakatlığına uğrayan veya gabinde zarar gören tarafın sözleşmeyi tek taraflı beyanla geçmişe etkili ortadan kaldırabilme yetkisidir. TBK m.39 hükmü düzenler. Yenilik doğuran (kurucu) bir haktır; karşı tarafa yöneltilen iptal beyanı ile kullanılır. Bir yıllık hak düşürücü süreye tabidir; süre sonunda sözleşme icazet edilmiş sayılır.

Detayları gör

Borçlar Hukuku

İrade Beyanının Yorumu

İrade beyanının yorumu, sözleşme veya tek taraflı hukuki işlemde tarafların kullandığı sözcükler ve davranışların hukuki anlamının belirlenmesidir. TBK m.18-19 kapsamında yorumda öncelikle tarafların gerçek ve ortak iradesi esas alınır; bu tespit edilemiyorsa güven teorisi uyarınca makul muhatabın dürüstlük kuralı çerçevesinde anlayacağı anlam belirleyici olur. Yorum, sözleşmenin tamamlanması değil, mevcut anlaşmanın anlaşılmasıdır.

Detayları gör

Borçlar Hukuku

İrade Sakatlığı

İrade sakatlığı, sözleşmeyi kuran iradenin oluşumu, açıklanması veya iletilmesi sürecinde yaşanan bozukluk nedeniyle hâlin gerçek iradeye uymadığı durumdur. TBK m.30-39'da düzenlenen üç temel sakatlık tipi yanılma (hata), aldatma (hile) ve korkutma (ikrah) olup buna doktrinde aşırı yararlanma (gabin) eklenir. Sakat irade sözleşmeyi iptal edilebilir kılar; bir yıllık hak düşürücü süre işler.

Detayları gör

Borçlar Hukuku

İrade Sakatlığında Tazminat

İrade sakatlığında tazminat, sakat iradeli tarafın iptal hakkını kullanması yanında yaşadığı zararın karşılığını talep edebilmesidir. Yanılmada kusurlu yanılan TBK m.35 uyarınca menfi zarar öder; aldatılan/korkutulan TBK m.49 haksız fiil hükümlerine göre müsbet zarar + menfi zarar + manevi tazminat talep edebilir. Aşırı yararlanmada TBK m.28 iade ile birlikte tazminat saklıdır.

Detayları gör

Borçlar Hukuku

İradi Şekil

İradi şekil, kanun aramamasına rağmen tarafların sözleşmeye geçerlilik koşulu olarak özel bir biçim kararlaştırmasıdır (TBK m.17). Karine olarak iradi şekil de geçerlilik şartı sayılır; aksi sözleşmeden anlaşılmadıkça şekle uyulmadan yapılan sözleşme bağlayıcı olmaz. Taraflar yazılı veya noterli şart koyabilir; bu kararlaştırılan şekil sözleşmenin değişikliği için de uygulanır.

Detayları gör

Borçlar Hukuku

İradi Temlik

İradi temlik, alacaklı (devreden) ile devralan arasında yapılan yazılı sözleşmeyle alacağın geçirildiği temlik türüdür (TBK m.183). Borçlunun rızası gerekmez; ancak yazılı şekil geçerlilik şartıdır. İradi temlik, kanunun doğrudan öngördüğü yasal temlik ve mahkeme kararıyla doğan yargısal temlik ile birlikte alacağın devri kurumunun üç temel görünüm biçiminden biridir; uygulamada en yaygın olanıdır.

Detayları gör

Borçlar Hukuku

İradi Temsil

İradi temsil, temsil yetkisinin temsil olunanın iradesiyle (yetki belgesi, vekâletname) doğan türüdür. Temsil olunan istediği zaman yetkiyi sınırlandırabilir, geri alabilir veya değiştirebilir. Vekaletten farklı olarak iradi temsil sözleşme değil tek taraflı yetki verme işlemidir; vekalet bazen iradi temsile dayanır ama her iradi temsil vekalet değildir.

Detayları gör

Borçlar Hukuku

İrat Şeklinde Tazminat

İrat şeklinde tazminat, TBK m.55 uyarınca özellikle bedensel zarar ve destekten yoksun kalma hâllerinde, haksız fiil sonucu doğan zararın belirli aralıklarla (aylık, yıllık) periyodik ödemeler biçiminde karşılanmasını öngören tazminat ödeme şeklidir. Hâkim takdiriyle hükmedilir; m.55/2 uyarınca borçludan teminat istenebilir, şartlar değişirse miktar uyarlanabilir.

Detayları gör

Borçlar Hukuku

İşçinin İşi Bizzat Yapma Borcu

İşçinin işi bizzat yapma borcu, hizmet sözleşmesinde işçinin üstlendiği işi şahsen yapmakla yükümlü olduğunu ve aksi sözleşmeden veya işin niteliğinden anlaşılmadıkça başka birine devredemeyeceğini ifade eden temel borçtur (TBK m.395). Bu yükümlülük, hizmet sözleşmesinin şahsi karakterinin doğrudan sonucudur; işverenin sözleşmeyi belirli bir kişinin emek ve becerisine güvenerek kurması esasına dayanır.

Detayları gör

Borçlar Hukuku

İşçinin Kişiliğinin Korunması

İşçinin kişiliğinin korunması, hizmet sözleşmesinde işverenin işçinin yaşamını, sağlığını, kişilik haklarını ve manevi varlığını koruyacak her türlü önlemi alma yükümlülüğüdür (TBK m.417). Bu emredici borç, işçinin iş sağlığı ve güvenliği, cinsel taciz/mobbing'den korunma, dürüstlük kuralı içinde insan onuruna yakışan davranış taleplerini kapsar; ihlal halinde maddi/manevi tazminat ve haklı sebeple derhal fesih hakkı doğurur.

Detayları gör

Borçlar Hukuku

İşçinin Özen ve Sadakat Borcu

İşçinin özen ve sadakat borcu, işçinin yüklendiği işi gerekli özenle yapma ve işverenin haklı menfaatlerini sadakatle korumakla yükümlü olduğunu ifade eden temel borçtur (TBK m.396). Özen, işin nesnel olarak doğru yapılmasını; sadakat ise işveren çıkarlarına aykırı davranışlardan kaçınılmasını, sır saklamayı ve menfaat çatışmasından uzak durulmasını gerektirir. Vasıflı işçide kusur ölçüsü m.400 uyarınca daha ağırdır.

Detayları gör

Borçlar Hukuku

İşçinin Teslim ve Hesap Verme Borcu

İşçinin teslim ve hesap verme borcu, hizmet sözleşmesinde işçinin işverenin malvarlığına dahil olarak işin görülmesi sırasında elde ettiği şeyleri işverene teslim ve yaptığı işlerin hesabını verme yükümlülüğüdür (TBK m.397, m.400). Bu borç sadakat borcunun (m.396) bir görünümüdür; ayrıca TBK m.401 işçinin sözleşmeye aykırı olarak iş bırakması halinde sözleşmesel cezai şartı düzenler.

Detayları gör

Borçlar Hukuku

İşletmelerin Birleşmesi ve Şekil Değiştirmesi

İşletmelerin birleşmesi ve şekil değiştirmesi, iki veya daha fazla işletmenin tek bir tüzel kişiliğe dönüşmesi (birleşme) veya bir işletmenin hukuki biçim değiştirmesi (örneğin LTD'den AŞ'ye) sonucu doğan borçluluğun yeni tüzel kişiye geçişi rejimini düzenler (TBK m.203). Borcun üstlenilmesinin özel bir biçimidir: alacaklılar bireysel onay vermek zorunda kalmaz; geçiş kanun gereği gerçekleşir. TTK m.155 ve devamı hükümleri ek koruma sağlar.

Detayları gör

Borçlar Hukuku

İş Sahibinin Bedel Borcu

İş sahibinin bedel borcu (TBK m.479), eser sözleşmesinde iş sahibinin yükleniciye sözleşme uyarınca ödemesi gereken bedeldir. Bedel götürü, değere göre veya yaklaşık olarak belirlenebilir; kural olarak eserin teslimi anında muaccel olur. Bu borç eser-sozlesmesi'nde iş sahibinin asıl borcudur ve yüklenicinin teslim borcuyla karşılıklılık ilişkisi içindedir.

Detayları gör

Borçlar Hukuku

İş Sahibinin Borçları (Vekaletsiz İş Görme)

İş sahibinin vekaletsiz iş görmedeki borçları, TBK m.529 uyarınca işin onayı halinde doğan yükümlülüklerdir. Başlıca borçlar: iş görenin yaptığı masrafların faiziyle iadesi, üstlenilen borçlardan iş göreni kurtarma, iş ile ilgili olarak iş görenin uğradığı zararların tazmini. Onay yokluğunda iş sahibinin borçları doğmaz; ancak sebepsiz zenginleşme hükümleri çerçevesinde elde edilen yarar oranında iade söz konusu olabilir.

Detayları gör

Borçlar Hukuku

İş Sahibinin Müşterek Kusuru (Eser)

İş sahibinin müşterek kusuru (TBK m.476), eser sözleşmesinde iş sahibinin verdiği malzeme veya talimatın eserin ayıbını doğurmasıdır. Yüklenici m.474 hükmü gereği bu malzeme veya talimatın hatalı olduğunu derhal ihtar etmişse, ayıba karşı tekeffül sorumluluğu büyük ölçüde azalır veya kalkar. İhtar etmemişse müşterek kusurdan kurtulamaz; sorumluluğu paylaşır.

Detayları gör

Borçlar Hukuku

İş Sahibinin Seçimlik Hakları (Eser)

İş sahibinin seçimlik hakları (TBK m.475), ayıplı eser teslim edildiğinde iş sahibinin yükleniciye karşı kullanabileceği beş haktır: (1) sökme isteme, (2) sözleşmeden dönme, (3) bedel indirimi, (4) ücretsiz onarım, (5) tazminat. Bu beş hak satıştaki dört haktan daha geniştir; sökme hakkı eser sözleşmesine özgüdür. Hâkim oransızlık denetimi yapabilir; sökme önemli zarar yaratırsa reddedebilir.

Detayları gör

Borçlar Hukuku

İş Sahibinin Tazminat Ödeyerek Dönmesi

İş sahibinin tazminat ödeyerek dönmesi (TBK m.484), eser tamamlanmadan önce iş sahibinin haklı sebep aranmaksızın sözleşmeden dönebilmesi; karşılığında yüklenicinin yapılan masraflarını ve müspet zararını (kâr kaybı dahil) tazmin etmesidir. Bu özel hak ihaleli işlerde ve inşaat projelerinde sıkça uygulanır. Yüklenicinin temerrüdü veya kusuru aranmaz; iş sahibi serbestçe dönebilir.

Detayları gör

Borçlar Hukuku

İşverenin Borçları

İşverenin borçları, hizmet sözleşmesinde işverenin işçiye karşı yerine getirmekle yükümlü olduğu, başta ücret ödeme olmak üzere kişiliğin korunması, eşit davranma, izin verme ve hesap pusulası düzenleme gibi sürekli edimlerin tümüdür (TBK m.401-419). Ücret zorunlu ana edim olup TBK m.401-409 arasında türleri ve korunması düzenlenir; m.417 kişiliğin korunması, m.421-422 ise tatil/izin haklarını içerir.

Detayları gör

Borçlar Hukuku

İyiniyetli Zenginleşen

İyiniyetli zenginleşen, zenginleşmenin haklı bir sebebe dayanmadığını bilmeyen ve bilmesi de gerekmeyen kişidir. TBK m.79/1 hükmüne göre, iyiniyetli zenginleşenin iade yükümlülüğü, geri verme isteminden önceki zenginleşme miktarı ile sınırlıdır; iyi niyetle elden çıkarılan, tüketilen veya kaybedilen kısımlar iade kapsamı dışında kalır. Bu kural, hukuk düzeninin iyi niyeti koruma ilkesinin sebepsiz zenginleşmedeki açık yansımasıdır.

Detayları gör