Son güncelleme:
Tekerrür: Tekerrür, daha önceden cezaya mahkûm edilen kişinin yeni bir suç işlemesi ve bu durumda cezasının kanunda öngörülen oranlarda artırılmasıdır. TCK m.58'de düzenlenmiştir. İlk mahkûmiyet kesinleşmiş olmalıdır; tekerrür süresi 5 yıldır (TCK m.58/2). Tekerrür durumunda yeni suçun cezası kanunda öngörülen oranda artırılır ve özel ceza türleri uygulanır. Mükerrirlere özgü infaz rejimi de mevcuttur.
Tekerrür, ceza hukukunun "tekrarlanan suç" durumuna verdiği özel cevaptır. TCK m.58, daha önce ceza almış olan kişinin yeni suç işlemesi durumunda cezanın artırılmasını ve özel rejimin uygulanmasını öngörür. Bu kurum suç tekrarının caydırılmasını ve toplumsal düzenin korunmasını amaçlar.
TCK m.58/1 — "Önceden işlenen suçtan dolayı verilen hüküm kesinleştikten sonra yeni bir suçun işlenmesi halinde, tekerrür hükümleri uygulanır. Bunun için cezanın infaz edilmiş olması gerekmez."
Daha önce ceza almış olan kişinin yeni suç işlemesi, suç tekrarına yatkınlığı gösterir. Kanun koyucu bu durumu özel cezalandırma sebebiyle ele alır; tekerrür yeni cezayı artırır ve infaz rejimini sertleştirir.
TCK m.58/1 "hüküm kesinleştikten sonra" ifadesini kullanır; tekerrür için ilk mahkumiyetin kesinleşmiş olması zorunludur. İnfaz edilmiş olması şart değildir; sadece kesinleşme yeterlidir. Bu durum hukuki güvenlik gereği dikkat edilmesi gereken nokta.
Tekerrür belirli bir zaman dilimi içinde gerçekleşmelidir.
TCK m.58/2 hükmü tekerrür süresini 5 yıl olarak belirler. İlk mahkumiyet kesinleştikten itibaren 5 yıl içinde yeni suç işlenmişse tekerrür hükümleri uygulanır. 5 yıl geçmişse tekerrür uygulanmaz; suçlar bağımsız değerlendirilir.
5 yıllık süre ilk mahkumiyetin kesinleşme tarihinden itibaren işler. Mahkumiyetin infaz edilmesi durumunda infaz tamamlandıktan sonra da süre işlemeye devam eder. Şartla tahliye, denetimli serbestlik gibi süreçler süreyi etkilemez.
Önceki suçun tipi yeni suçla aynı olmak zorunda değildir; farklı tipikteki suçlar arasında da tekerrür uygulanabilir. Önemli olan ilk mahkumiyetin geçerli olması ve 5 yıl içinde yeni suç işlenmesidir.
Tekerrür durumunda belirli sonuçlar uygulanır.
TCK m.58/3 hükmü uyarınca yeni suçun cezası kanunda öngörülen oranda artırılır. Bu artırım her suç tipi için kanunda ayrı düzenlenmiştir; standart bir oran yoktur. Hâkim somut suçun yasal artırım oranını uygulamak zorundadır.
| Durum | TCK m.58 Uygulaması | Sonuç |
|---|---|---|
| İlk mahkumiyet kesinleşmemiş | Tekerrür yok | Bağımsız değerlendirme |
| 5 yıl geçmiş | Tekerrür yok | Bağımsız değerlendirme |
| 5 yıl içinde yeni suç | Tekerrür var | Ceza artırımı + özel rejim |
| Mükerrir hükümlü | TCK m.58/9 özel rejim | Sıkı infaz, koşullu salıverme uzar |
TCK m.58/9 hükmü "mükerrirler" için özel infaz rejimini öngörür. Bu rejim kapalı ceza infaz kurumunda kalmayı, denetimli serbestlik ve şartla tahliye sürelerinin uzatılmasını içerir. Mükerrirler özel tehlikeli sayılır; topluma yeniden uyumda daha sıkı denetim uygulanır.
Belirli durumlarda tekerrür uygulanır veya uygulanmaz.
(a) İlk suç taksirli suç ise tekerrür uygulanmaz; (b) Çocuk yaşta işlenen suçlar tekerrür hesabında dikkate alınmaz; (c) Kabahatler Kanunu (5326 SK) kapsamındaki cezalar tekerrür için yeterli değildir.
Yabancı mahkeme kararı tekerrür hesabında dikkate alınabilir mi sorusu doktrinde tartışmalıdır. Genel görüş yabancı mahkeme kararının Türk hukukunda tekerrür için yeterli olduğu yönündedir; ancak bu durum somut olayda incelenmek gerekir.
Tekerrür diğer kurumlarla etkileşim içindedir.
Hapis cezasının ertelenmesi kapsamında erteleme şartları tekerrürle uyumlu yorumlanır; 5 yıl içinde kasıtlı suçtan ceza almamış olma şartı tekerrür süresiyle örtüşür.
Mükerrir hükümlülerin şartla tahliye süreleri uzar; bu süre TCK m.58/9 ve 5275 sayılı İnfaz Kanunu hükümleriyle düzenlenir.
Erteleme döneminde suç işleyen kişi tekerrür hükümlerine de tabi olur; ertelenmiş ceza infazı başlar ve yeni suç için tekerrür artırımı uygulanır. Bu durum failin lehine olmaz; ek sertleşmeye yol açar.
Tekerrür hükümleri diğer cezalandırma kurumlarıyla çoklu etkileşim içindedir. Şartla tahliye, denetimli serbestlik, erteleme gibi kurumlar mükerrir hükümlüler için sıkı uygulanır.
Mükerrir hükümlüler kapalı ceza infaz kurumunda kalır; açık infaz kurumlarına naklen edilmeleri sınırlıdır. Şartla tahliye süreleri uzar (örneğin süreli hapiste 2/3 yerine 3/4). Bu durum mükerrirlerin topluma dönüşünde sıkı denetim sağlar.
Hâkimlik sınavlarında tekerrür sıkça gündeme gelir; özellikle "tekerrür süresi 5 yıl mı yoksa 10 yıl mı?" gibi temel sorular yer alır. Adayların doğru süreyi (5 yıl) bilmesi ve uygulama koşullarını kavraması beklenir.
T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi