Son güncelleme:
Tam Akıl Hastalığı: Tam akıl hastalığı, ceza hukukunda failin akıl hastalığı nedeniyle fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılayamaması veya davranışlarını yönlendirme yeteneğinin önemli derecede azalmış olması durumunda ceza sorumluluğunun tamamen kalkmasını ifade eder. 5237 sayılı TCK m.32/1 düzenler. Faile ceza verilemez; akıl hastalarına özgü güvenlik tedbiri (TCK m.57) yüksek güvenlikli sağlık kurumlarında uygulanır.
Tam akıl hastalığı, ceza hukukunda failin akıl hastalığı nedeniyle fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılayamaması veya davranışlarını yönlendirme yeteneğinin önemli derecede azalmış olması durumunda ceza sorumluluğunun tamamen kalkmasını ifade eder. TCK m.32/1 doğrudan bu durumu düzenler.
TCK m.32/1 — "Akıl hastalığı nedeniyle, işlediği fiilin hukukî anlam ve sonuçlarını algılayamayan veya bu fiille ilgili olarak davranışlarını yönlendirme yeteneği önemli derecede azalmış olan kişiye ceza verilmez."
Cezada Akıl Hastalığı'nın iki türünden biridir; diğeri Kısmi Akıl Hastalığı (m.32/2). Tam akıl hastalığında fail kusur yeteneğine sahip değildir; ceza yerine güvenlik tedbiri uygulanır.
| Şart | Açıklama |
|---|---|
| Akıl hastalığı | Tıbbi tanı konulmuş hastalık |
| Algılama yeteneği yok | Fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını anlayamama |
| VEYA | İki şart alternatif |
| Davranış yönlendirme yeteneği önemli azalmış | Önemli derecede irade kaybı |
| Fiil anındaki etki | Suçun işlendiği anda hastalık etkili olmalı |
| Hastalık | Açıklama | Fiil Etkisi |
|---|---|---|
| Şizofreni | Sanrılar, halüsinasyonlar | Algılama bozukluğu |
| Bipolar bozukluk | Manik-depresif dönemler | Manik dönemde irade kaybı |
| Ağır depresyon | Ümitsizlik, intihar düşünceleri | Karar verme bozukluğu |
| Demans | Bilişsel gerileme | Algılama kaybı |
| Ağır zihinsel engel | IQ çok düşük | Anlama yeteneği yok |
| Akut psikotik atak | Geçici şiddetli psikoz | Tam irade kaybı |
Adli psikiyatri uzmanı veya Adli Tıp Kurumu raporu zorunludur. Rapor şu sorulara yanıt verir: (1) Failde akıl hastalığı var mı? (2) Hastalığın türü ve şiddeti? (3) Fiil anında hastalık ne kadar etkiliydi? (4) Algılama yeteneği ne durumdaydı? (5) Davranış yönlendirme yeteneği ne durumdaydı?
TCK m.57 — "Fiili işlediği sırada akıl hastası olan kişi hakkında, koruma ve tedavi amaçlı olarak güvenlik tedbirine hükmedilir. Hakkında güvenlik tedbirine hükmedilen akıl hastası, yüksek güvenlikli sağlık kurumlarında koruma ve tedavi altına alınır."
Tedavi kurumları: Bakırköy Mazhar Osman Ruh Sağlığı Hastanesi, Elazığ Ruh Sağlığı Hastanesi, Manisa Ruh Sağlığı Hastanesi gibi adli psikiyatri merkezleri.
Süre: Belirsiz; kişi toplum için tehlike taşımayacak duruma gelene kadar.
Periyodik denetim: Mahkeme 6 aylık veya yıllık değerlendirmeler yapar; bilirkişi raporları alınır.
T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi