Son güncelleme:
Süreli Hapis: Süreli hapis cezası, belirli bir zaman dilimi (1 ay-20 yıl) için uygulanan hapis cezası türüdür. TCK m.49'da düzenlenmiştir. Ana ceza türü olup hapis cezasının en yaygın çeşididir. 1 yıl ve altı kısa süreli hapis, üzerindeki süreler uzun süreli hapis olarak ayrılır. Şartla tahliye için cezanın 2/3'ünün çekilmesi gerekir; kısa süreli hapis seçenek yaptırımlara çevrilebilir.
Süreli hapis cezası, Türk ceza hukukunun en yaygın yaptırım türüdür. TCK m.49, bu cezayı 1 ay ile 20 yıl arasında belirli bir süre için uygulanan hapis cezası olarak tanımlar. Çoğu suç tipi süreli hapis cezasına tabidir; özel kanunlarda 20 yılı aşan süreler de öngörülebilir.
TCK m.49 — "Süreli hapis cezası, kanunda aksine hüküm bulunmayan hâllerde bir aydan az, yirmi yıldan fazla olamaz. Hükmedilen bir yıl veya daha az süreli hapis cezası, kısa süreli hapis cezasıdır."
Süreli hapis cezasının asgari süresi 1 ay, azami süresi 20 yıldır. Ancak belirli özel kanunlarda (TMK gibi) bu aralık aşılabilir. Hâkim TCK m.61 hükümleri çerçevesinde temel cezayı belirler; somut olayda artırıcı veya azaltıcı sebepler bu cezayı etkiler.
TCK m.49/2 uyarınca 1 yıl veya daha az süreli hapis cezası "kısa süreli hapis"tir. 1 yılın üzerindeki süreler uzun süreli hapis olarak değerlendirilir. Bu ayrım kısa süreli hapsin seçenek yaptırımları (TCK m.50) ve hapis cezasının ertelenmesi (TCK m.51) açısından önemlidir.
Süreli hapis, müebbet hapis ve ağırlaştırılmış müebbet hapisten temel olarak süre yönüyle farklılaşır.
Süreli hapis belirli bir zaman dilimi için uygulanırken müebbet ve ağırlaştırılmış müebbet ömür boyu uygulanır. Bu fark hükümlünün geleceğine ilişkin öngörülebilirlik ve infaz planlamasını da etkiler.
Süreli hapis için şartla tahliye süresi cezanın 2/3'ünün çekilmesidir. Müebbet için 24 yıl, ağırlaştırılmış müebbet için 30 yıldır. Bu fark süreli hapsin daha esnek bir ceza yapısı taşıdığını yansıtır.
Hapis cezasının ertelenmesi (TCK m.51) yalnız 2 yıla kadar süreli hapis cezalarına uygulanabilir; çocuklar için bu sınır 3 yıldır. Seçenek yaptırımlar ise 1 yıl ve altı kısa süreli hapis için TCK m.50 uyarınca uygulanır.
| Süre Aralığı | Türü | TCK Hükmü | İmkânlar |
|---|---|---|---|
| 1 ay - 1 yıl | Kısa süreli hapis | m.49/2 | TCK m.50 seçenek yaptırımlar; m.51 erteleme |
| 1-2 yıl | Süreli hapis (kısa eşiği geçmiş) | m.49 | TCK m.51 erteleme |
| 2 yıl üzeri-20 yıl | Süreli hapis | m.49 | Standart infaz; 2/3 şartla tahliye |
| 20+ yıl (özel hükümlerde) | Süreli hapis (uzun) | Özel kanunlar | Standart infaz |
Süreli hapis cezası 5275 sayılı İnfaz Kanunu çerçevesinde infaz edilir.
Süreli hapis hükümlüleri başlangıçta kapalı ceza infaz kurumlarına yerleştirilir; iyi hâl ve sürelerin geçmesi durumunda açık kurumlara nakli edilebilir. Bu uygulama hükümlünün topluma yeniden uyumunu kolaylaştırır.
Süreli hapis hükümlüleri cezalarının 2/3'ünü çektikten sonra şartla tahliyeden yararlanabilir. İyi hâl, suçtan dolayı pişmanlık, denetim altında yaşama yeteneği gibi unsurlar değerlendirilir. Mahkeme şartla tahliyeyi reddederse hükümlü cezasını çekmeye devam eder.
Bazı süreli hapis hükümlüleri (özellikle 1 yıl ve altı) doğrudan denetimli serbestlik tedbiriyle infaz edebilir; bu durumda dışarıda denetim altında kalır ve belirli yükümlülükleri yerine getirir.
Süreli hapis, adli para cezası ile birlikte veya alternatif olarak öngörülebilir.
Bazı suç tipleri (örn. dolandırıcılığın belirli hâlleri) hem süreli hapis hem adli para cezası birlikte öngörür. Bu durumda fail her iki cezayı da çekmek zorundadır.
Kısa süreli hapis cezasının seçenek yaptırımlarından biri adli para cezasına çevrilmesidir (TCK m.50/1-a). Bu uygulama failin sosyal hayatından kopmamasını sağlar.
Süreli hapis cezası hak yoksunlukları (TCK m.53), müsadere ve diğer güvenlik tedbirleriyle birleştirilebilir.
Süreli hapis cezası Türk ceza hukukunun en yaygın yaptırım türü olarak hâkim kararlarının çoğunda uygulanır. Yargıtay içtihatlarının büyük kısmı süreli hapis ile ilgili olup uygulamada cezanın bireyselleştirilmesi, erteleme şartları ve seçenek yaptırımlar yoğun değerlendirmeye tabidir.
T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi