Son güncelleme:
Görev Suçları: Görev suçları, yabancı ülkede Türkiye namına memuriyet veya görev üstlenen kişilerin görevleri sırasında işledikleri suçların Türk kanunlarına göre cezalandırılmasını öngören ve yabancı mahkeme kararının tanınmamasını içeren özel düzenlemedir. 5237 sayılı TCK m.10 hükmünde yer alır; failin görev kapsamında bulunması, yurt dışında işlenmiş olması ve aynı fiilden Türkiye’de yeniden yargılanma yapılması esastır.
Görev suçları, yabancı ülkede Türkiye namına memuriyet veya görev üstlenen kişilerin görevleri sırasında işledikleri suçların Türk Ceza Kanunu’na göre cezalandırılmasını öngören özel bir Yer Bakımından Uygulama hükmüdür. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.10’da düzenlenir.
TCK m.10 — "Yabancı ülkede Türkiye namına memuriyet veya görev üstlenmiş olup da bundan dolayı bir suç işleyen kimse, bu fiile ilişkin olarak yabancı ülkede hakkında mahkûmiyet hükmü verilmiş bulunsa bile, Türkiye’de yeniden yargılanır."
Hükmün arkasında iki temel düşünce vardır: (1) Türk devleti adına yurt dışında görev yapan kişilerin sorumluluğu devlet otoritesi ile bağlantılıdır; bu nedenle Türk yargısı yetkili olmalıdır. (2) Görev kapsamında işlenen suçlar, Türk devletinin uluslararası imajını ve egemenlik haklarını etkilediği için yabancı yargının takdiri yeterli görülmemelidir.
| Koşul | Açıklama |
|---|---|
| Yabancı ülkede işlenmiş suç | Suç Türkiye dışında işlenmiş olmalı |
| Türkiye namına görev | Türk devleti adına memuriyet veya görev |
| Görev nedeniyle işlenmiş | Görev kapsamında veya görevle bağlantılı |
| Yeniden yargılama | Yabancı mahkeme kararı tanınmaz |
Bu kavram geniş yorumlanır:
Suç, görevle bağlantılı veya görev kapsamında işlenmiş olmalıdır. Görev dışında, tamamen özel hayatına ilişkin işlenen suç m.10 değil, Faal Şahsilik İlkesi (TCK m.11) kapsamında değerlendirilir. Bu ayrım önemlidir çünkü m.10 daha sıkı kuralları içerir (yeniden yargılama zorunludur).
TCK m.10’un en belirgin özelliği, yabancı mahkeme kararı tanınmaması ve yeniden yargılama yapılmasıdır. Bu kural Mülkilik ile paraleldir.
"...yabancı ülkede hakkında mahkûmiyet hükmü verilmiş bulunsa bile, Türkiye’de yeniden yargılanır."
Bu kural Vatandaş Tarafından İşlenen Suç (TCK m.11) ve Yabancı Tarafından İşlenen Suç (TCK m.12) ile karşılaştırıldığında daha sıkıdır. Çünkü m.11 ve m.12 yabancı kesinleşmiş kararı engel olarak tanır; m.10 tanımaz.
Yabancı ülkede çekilen ceza Türkiye’de hükmedilen cezadan mahsup edilir (TCK m.16); detay için bkz. Cezadan Mahsup. Bu sayede çifte cezalandırma şekli engellense de fiilen aşırı ceza önlenir.
| İlke | TCK Md. | Görev Suçu ile Fark |
|---|---|---|
| Mülkilik | m.8 | Suç Türkiye’de işlenmişse mülkilik; m.10 sadece yurt dışı için |
| Faal Şahsilik | m.11 | Görev dışı yurt dışı suçlarda m.11; görev kapsamında m.10 |
| Pasif Şahsilik / Koruma | m.12 | Yabancı failler için; Türkiye namına görevli yabancı (TC vatandaşı olmayan) tartışmalı |
| Evrensellik | m.13 | Uluslararası ortak çıkar suçları için |
| Yabancı Mahkeme Kararı | m.9 | Türkiye’de işlenen suç için tanımama; m.10 görev suçlarında tanımama |
T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi