Son güncelleme:
Geçici Nedenler: Geçici nedenler, ceza hukukunda failin geçici bir neden veya irade dışı alınan alkol-uyuşturucu madde etkisiyle fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılayamaması veya davranışlarını yönlendirme yeteneğinin önemli derecede azalmış olması durumunda ceza sorumluluğunun kalkmasını ifade eder. 5237 sayılı TCK m.34/1 düzenler. Ani fizyolojik kriz, ilaca konan uyuşturucu, kasıtsız zehirlenme tipik örneklerdir.
Geçici nedenler, ceza hukukunda failin geçici bir neden veya irade dışı alınan alkol-uyuşturucu madde etkisiyle fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılayamaması veya davranışlarını yönlendirme yeteneğinin önemli derecede azalmış olması durumunu ifade eder. TCK m.34/1 doğrudan bu durumu düzenler.
TCK m.34/1 — "Geçici bir nedenle ya da irade dışı alınan alkol veya uyuşturucu madde etkisiyle, işlediği fiilin hukukî anlam ve sonuçlarını algılayamayan veya bu fiille ilgili olarak davranışlarını yönlendirme yeteneği önemli derecede azalmış olan kişiye ceza verilmez."
Tam Akıl Hastalığı gibi kusur unsurunu kaldırır; ancak farklı olarak geçici durumdur. Ceza yoktur ve akıl hastalığına özgü güvenlik tedbiri uygulanmaz çünkü hastalık geçici.
| Şart | Açıklama |
|---|---|
| Geçici bir neden VEYA | Ani fizyolojik kriz, geçici akıl bulanıklığı |
| İrade dışı alkol/uyuşturucu | Kişinin bilinç ve rıza dışı maddi etki |
| Algılama yok VEYA davranış azalmış | Tam akıl hastalığına benzer ölçütler |
| Fiil anındaki etki | Suçun işlendiği anda |
| Tip | Örnek |
|---|---|
| Ani fizyolojik kriz | Epilepsi nöbeti, kalp krizi, ani şeker düşmesi |
| Geçici akıl bulanıklığı | Ateşli hastalık, ani delirium |
| Şok durumu | Kaza sonrası ağır şok |
| Travma sonrası geçici dissosiasyon | Ani ağır travma |
| İlaç yan etkisi | Reçeteli ilacın beklenmedik etkisi |
| Senaryo | Açıklama |
|---|---|
| İçeceğe gizli madde konması | Bilmeden alma |
| Kasıtsız zehirlenme | Mutfak kazası, çevresel maruz kalma |
| Tıbbi reçete sonucu | Doktor önerdiği ilacın ani etkisi |
| Çocuğa zorla içirme | Çocuk koruma altında değil |
| Ölçüt | Geçici Nedenler (m.34/1) | Tam Akıl Hastalığı (m.32/1) |
|---|---|---|
| Süre | Geçici | Sürekli/kronik |
| Tedbir | Genelde uygulanmaz | TCK m.57 yüksek güvenlikli kurum |
| Bilirkişi | Adli tıp/psikiyatri | Adli psikiyatri |
| Cezai sonuç | Ceza yok | Ceza yok |
| Tedavi | Geçici tedavi | Uzun süreli adli psikiyatri |
T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi