Son güncelleme:
Bilinçsiz Taksir: Bilinçsiz taksir, ceza hukukunda failin özen yükümlülüğüne aykırı davranması nedeniyle sonucu öngörmemesine rağmen zararın gerçekleşmesi durumunda ortaya çıkan taksirin temel ve klasik biçimidir. 5237 sayılı TCK m.22/2 düzenler. Bilinçli taksirden farkı failin sonucu öngörememiş olmasıdır. Tam taksir cezası uygulanır; bilinçli taksirin aksine ek ağırlaştırma yapılmaz.
Bilinçsiz taksir, ceza hukukunda failin özen yükümlülüğüne aykırı davranması nedeniyle sonucu öngörmemesine rağmen zararın gerçekleşmesi durumunda ortaya çıkan taksir türüdür. TCK m.22/2 doğrudan bilinçsiz taksiri tanımlar; bilinçli taksirden farkı failin sonucu öngörememiş olmasıdır.
TCK m.22/2 — "Taksir, dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık dolayısıyla, bir davranışın suçun kanuni tanımında belirtilen neticesi öngörülmeyerek gerçekleştirilmesidir."
Bilinçsiz taksir, taksirin temel ve klasik biçimidir. Fail sonucu öngörmediği için sonucu önleme veya kabul etme tartışması yapılamaz; sadece özen yükümlülüğüne aykırılık ve öngörülebilirlik ölçütleri değerlendirilir.
| Unsur | Açıklama |
|---|---|
| Özen yükümlülüğü | Fail özen yükümlülüğü altında |
| Yükümlülüğe aykırılık | Özen göstermemiş veya yetersiz göstermiş |
| Sonucu öngörmemiş | Fail sonucu zihninde tasavvur etmemiş |
| Öngörülebilirlik | Sonuç ortalama kişi için makul biçimde öngörülebilir |
| Sonucun gerçekleşmesi | Zarar veya tehlike sonucu meydana gelmiş |
| İlliyet bağı | Aykırılık ile sonuç arasında nedensellik |
Failin fiilen sonucu öngörmediği ispatlanmalıdır. Eğer fail sonucu öngörmüşse bilinçli taksir gündeme gelir. Sonucu öngörmemenin üç tipik örneği:
Fail sonucu öngörmemişse de, sonuç objektif olarak öngörülebilir olmalıdır. Tamamen sıra dışı ve makul biçimde öngörülemeyecek bir sonuç bilinçsiz taksir oluşturmaz; bu durumda kaza veya mücbir sebep söz konusu olabilir.
| Ölçüt | Bilinçsiz Taksir | Bilinçli Taksir |
|---|---|---|
| Sonucu öngörme | Yok | Var |
| Sonucu önleme inancı | Tartışma yok | Var |
| Yükümlülük aykırılığı | Var | Var |
| TCK Md. | m.22/2 | m.22/3 |
| Cezalandırma | Tam taksir cezası | 1/3 - 1/2 ağırlaştırma |
| Kınanabilirlik | Düşük | Yüksek (öngörmesine rağmen riski sürdürmüş) |
| Olay | Açıklama |
|---|---|
| Trafik kazası (basit) | Hız sınırını çok az aşan, dikkatsizlikle kazaya neden olan sürücü |
| Mesleki yanlışlık | Hekimin standart prosedürü unutması |
| Ev kazası | Dikkatsizlik sonucu yangına neden olma |
| İnşaat dikkatsizliği | İskele güvenliğini kontrol etmeyen ustabaşı |
| Çevre kirliliği | Atık imhasında prosedür hatası |
| Endüstriyel kaza | Standart bakım atlanması |
TCK m.22/4 — "Taksirle işlenen suçtan dolayı verilecek olan ceza failin kusuruna göre belirlenir."
Bilinçsiz taksirde fail kusur derecesine göre cezalandırılır. Bilinçli taksirden farklı olarak ek ağırlaştırma yoktur; TCK m.22/3 "1/3 - 1/2 oranında artırılır" hükmü yalnızca bilinçli taksire özgüdür.
Failin sonucu öngörmediği psikolojik bir durumdur ve doğrudan ispat edilemez. Mahkeme dolaylı belirtilerden çıkarsamada bulunur:
T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi