Yanılmanın Dürüstlük Kurallarına Aykırı İleri Sürülmesi ne demek? Hukuki tanımı

Borçlar Hukuku alanında kullanılan Yanılmanın Dürüstlük Kurallarına Aykırı İleri Sürülmesi terimi: Yanılmanın dürüstlük kurallarına aykırı ileri sürülmesi (TBK m.34), iptal hakkını kullanmayı amaçlayan yanılan tarafın bu hakkı dürüstlük kurallarına aykırı bir biçimde kullanmasıdır. Karşı taraf yanılmaya razı olmuş, sözleşme tam ifa edilmiş veya yanılan tarafın iddiası kötüniyetli ise mahkeme iptal talebini dinlemez. TMK m.2 dürüstlük kuralı süzgeçtir.

Yanılmanın Dürüstlük Kurallarına Aykırı İleri Sürülmesi hangi hukuk dalında kullanılır?

Yanılmanın Dürüstlük Kurallarına Aykırı İleri Sürülmesi, Borçlar Hukuku dalında kullanılan bir terimdir. Borçlar Hukuku, Türk hukuk sisteminin temel alanlarından biridir ve bu terimi anlamak ilgili mevzuatı kavramak için önemlidir.

Yanılmanın Dürüstlük Kurallarına Aykırı İleri Sürülmesi Nedir?

Tanım

Yanılmanın dürüstlük kurallarına aykırı ileri sürülmesi, TBK m.34 hükmü ile getirilen bir engel kuralıdır: yanılan taraf, iptal hakkını kullanmasının dürüstlük kurallarına aykırı olduğu durumlarda, mahkemeden iptal isteyemez. Bu kural TMK m.2'nin (dürüstlük kuralı) sözleşme hukukunda özel bir uygulamasıdır. Yanılan iddiada bulunsa bile sözleşmenin korunması, karşı tarafın meşru güveni ve sözleşmenin tam ifa edilmiş olması gibi durumlar iptal hakkının kullanılmasını engelleyebilir. Hâkim re'sen dikkate alır; yanılan tarafın kötüniyeti veya iddianın dürüst olmayan amacı bu süzgeçten geçer.

Hukuki Niteliği

TBK m.34, iptal hakkının nesnel sınırıdır. Yanılma şartları gerçekleşmiş olsa bile, dürüstlük kuralları iptal talebini engelliyorsa hâkim talebi reddeder. Bu hüküm, sözleşmenin korunması ilkesinin (favor contractus) yansımasıdır; yanılma kuralı bir kötüye kullanma aracı olarak işletilemez.

Dayanak

TBK m.34 (yanılmanın dürüstlük kurallarına aykırı ileri sürülmesi yasağı)
TMK m.2 (dürüstlük kuralı — temel kaynak)
TBK m.30 (esaslı yanılma — temel hak)
TBK m.39 (iptal beyanı, hak düşürücü süre)
TBK m.35 (yanılanın tazminat sorumluluğu)

Özellikleri / Şartları

Yanılma TBK m.30-33 kapsamında gerçekleşmiş olmalı (esaslı yanılma)
Yanılan tarafın iptal hakkını kullanmasının dürüstlük kurallarına aykırı olması gerekir
Karşı tarafın meşru güveni, sözleşmenin tam ifa edilmiş olması veya yanılan tarafın kötüniyeti durumlarında bu kural devreye girer
Hâkim re'sen dikkate alır; talep beklemez
TMK m.2'nin sözleşme hukukundaki özel görünümü olarak yorumlanır

Kritik Noktalar

TBK m.34 iptal hakkını tamamen ortadan kaldırmaz; sadece somut olaydaki kullanımın dürüstlük kuralına aykırılığını engelleyici nitelikte yorumlar
Yargıtay içtihadı: Tam ifa edilmiş, edinilen menfaatin korunduğu, uzun süre geçtikten sonra ortaya atılan yanılma iddiaları sıkça TBK m.34 ile reddedilmektedir
Karşı tarafın bilmesi/bilmemesi kritik faktördür; karşı taraf yanılmayı bilseydi sözleşmeyi yapmazdı durumunda dürüstlük dengesi farklı kurulur
TBK m.34 ≠ İcazet: İcazet yanılan tarafın iptal hakkından açıkça vazgeçmesidir; m.34 ise dürüstlük kuralları gereği iptal hakkının kullanılmamasıdır — taraf iradesi yoktur, hâkim takdiri vardır
TBK m.34 hile veya korkutmada uygulanmaz; çünkü o hâllerde aldatan/korkutan kendi kötüniyetiyle sakatlık yaratmıştır, yanılan tarafın dürüstlüğü engel olamaz

Aynı Alandan Bağlantılar

Tanım

Hukuki Niteliği

Özellikleri / Şartları

Yanılma TBK m.30-33 kapsamında gerçekleşmiş olmalı (esaslı yanılma)

Yanılan tarafın iptal hakkını kullanmasının dürüstlük kurallarına aykırı olması gerekir

Karşı tarafın meşru güveni, sözleşmenin tam ifa edilmiş olması veya yanılan tarafın kötüniyeti durumlarında bu kural devreye girer

Hâkim re'sen dikkate alır; talep beklemez

TMK m.2'nin sözleşme hukukundaki özel görünümü olarak yorumlanır

Kritik Noktalar

TBK m.34 iptal hakkını tamamen ortadan kaldırmaz; sadece somut olaydaki kullanımın dürüstlük kuralına aykırılığını engelleyici nitelikte yorumlar

Yargıtay içtihadı: Tam ifa edilmiş, edinilen menfaatin korunduğu, uzun süre geçtikten sonra ortaya atılan yanılma iddiaları sıkça TBK m.34 ile reddedilmektedir

Karşı tarafın bilmesi/bilmemesi kritik faktördür; karşı taraf yanılmayı bilseydi sözleşmeyi yapmazdı durumunda dürüstlük dengesi farklı kurulur

TBK m.34 ≠ İcazet: İcazet yanılan tarafın iptal hakkından açıkça vazgeçmesidir; m.34 ise dürüstlük kuralları gereği iptal hakkının kullanılmamasıdır — taraf iradesi yoktur, hâkim takdiri vardır

TBK m.34 hile veya korkutmada uygulanmaz; çünkü o hâllerde aldatan/korkutan kendi kötüniyetiyle sakatlık yaratmıştır, yanılan tarafın dürüstlüğü engel olamaz

Yanılmanın Dürüstlük Kurallarına Aykırı İleri Sürülmesi Nedir?

Tanım

Detaylı Açıklama

Tanım

Hukuki Niteliği

Dayanak

Özellikleri / Şartları

Kritik Noktalar

Aynı Alandan Bağlantılar

İlgili İçerikler

Yanılmanın Dürüstlük Kurallarına Aykırı İleri Sürülmesi Nedir?

Tanım

Detaylı Açıklama

Tanım

Hukuki Niteliği

Dayanak

Özellikleri / Şartları

Kritik Noktalar

Aynı Alandan Bağlantılar

İlgili İçerikler