Son güncelleme:
Yan Giderler (Kiracı): Yan giderler, kiracının kiralananın kullanımı sırasında ortaya çıkan ve doğrudan kullanımdan kaynaklanan ek masraflardır. Türk Borçlar Kanunu m.324 hükmüne göre, sözleşmede aksine bir hüküm veya yerel adet bulunmadıkça kiracı bu giderleri üstlenmekle yükümlüdür. Tipik yan giderler arasında elektrik, su, doğalgaz, ortak ısıtma, asansör elektriği, çöp toplama bedeli ve kapıcı giderleri yer alır.
Yan giderler, kiracının kiralananın kullanımı sırasında ortaya çıkan ve doğrudan kullanımdan kaynaklanan ek masraflardır. Türk Borçlar Kanunu m.324 hükmüne göre, sözleşmede aksine bir hüküm veya yerel adet bulunmadıkça kiracı bu giderleri üstlenmekle yükümlüdür. Bu rejim, kiraya verenin vergi ve yan gider yükümlülüğünü düzenleyen TBK m.302'den ayrılır.
TBK m.324 hükmü kiracının yan giderler üzerindeki sorumluluğunu tamamlayıcı kural olarak düzenler: "Aksine sözleşme veya yerel adet olmadıkça, kiracı kiralananın kullanılmasına bağlı olarak ortaya çıkan yan giderleri ödemekle yükümlüdür."
Bu hüküm üç önemli unsuru içerir:
Yan giderler, kiraya verenin TBK m.302 kapsamındaki vergi ve mülkiyetle bağlantılı yükümlülüklerinden ayrılır; iki kurumun kanunen farklı taraflara yüklenmesi sınava sıkça konu olur.
TBK m.324 kapsamına giren tipik kullanım giderleri:
Apartman aidatının kullanıma bağlı kısmı kiracıya, mülkiyetle bağlantılı kısmı (örneğin çatı tamiri, dış cephe boyası) kiraya verene aittir.
Bu ayrım sınavın klasik konularındandır:
| Gider Türü | Kaynak | Kanuni Dayanak | Kural Olarak |
|---|---|---|---|
| Elektrik faturası | Kullanım | TBK m.324 | Kiracı |
| Su faturası | Kullanım | TBK m.324 | Kiracı |
| Ortak ısıtma | Kullanım | TBK m.324 | Kiracı |
| Asansör elektriği | Kullanım | TBK m.324 | Kiracı |
| Çöp toplama bedeli | Kullanım | TBK m.324 | Kiracı |
| Emlak vergisi | Mülkiyet | TBK m.302 | Kiraya veren |
| Çevre temizlik vergisi | Mülkiyet | TBK m.302 | Kiraya veren |
| DASK primi | Mülkiyet (zorunlu sigorta) | TBK m.302 | Kiraya veren |
| Çatı onarımı, dış cephe | Mülkiyet | TBK m.302 | Kiraya veren |
Ölçüt: Gider kullanımdan mı yoksa mülkiyetten mi kaynaklanıyor? Kullanım kaynaklıysa kiracıya, mülkiyet kaynaklıysa kiraya verene.
TBK m.324 tamamlayıcı niteliktedir; üç farklı esneklik yolu vardır:
Sözleşme silent ise m.324 kuralı uygulanır; aksini iddia eden taraf kanıtlama yükü altındadır.
Yan giderlerin ödenmesi:
Yan giderlerin ödenmemesi de TBK m.315 kapsamındadır; kira bedelinde temerrüt hükümleri yan giderler için de işler:
Bu nedenle kiracı sadece kira bedelini değil, yan giderleri de eksiksiz ve zamanında ödemek zorundadır.