Son güncelleme:
Vekaletin Kapsamı: Vekaletin kapsamı, vekilin müvekkil adına ve hesabına yapabileceği iş ve işlemlerin sözleşmeyle belirlenen sınırını ifade eder (TBK m.504). Sözleşmede açıkça belirtilmemişse vekaletin olağan ve süreklilik gösteren işlerle sınırlı olduğu kabul edilir; (sulh, dava, hakem, kefil, taşınmaz devri, bağışlama) için açık ve özel yetki olmaksızın vekil yetkisizdir.
TBK m.504/1 vekaletin kapsamını belirleme kuralını koyar: sözleşmede açık hüküm yoksa, görülecek işin niteliğine göre belirlenir. Vekaletname dar yorumlanır; tereddüt halinde dar kapsam tercih edilir (in dubio contra mandatorem). Bu, müvekkilin iradesinin korunması ilkesine dayanır — vekil müvekkilin açık iradesini aşamaz.
Vekaletin kapsamı, vekalet sözleşmesinin merkez konularından biri olduğundan hâkimlik sınavında klasik tuzak olarak çıkar: "genel vekaletname ile kefalet verilir" türü ifadeler her zaman YANLIŞ kabul edilir.
Vekaletname konuyu belirtmişse, o konunun olağan ve süreklilik gösteren her işi vekilin yetkisindedir. Örnekler:
Bu işler için ayrıca özel yetki aranmaz çünkü "işin niteliği" gereği zorunludurlar.
Bu liste sınırlı sayı (numerus clausus) değildir; doktrinde benzer önem taşıyan işler için kıyasen uygulanır. Ancak m.504/2'de sayılanlar mutlak özel yetki gerektirir:
| Kategori | İşlemler |
|---|---|
| Yargılama | Dava açma/kabul/feragat, sulh, hakem sözleşmesi, iflas/ihtiyati haciz/konkordato talebi |
| Mali Yükümlülük | Kambiyo taahhüdü, kefalet, bağışlama |
| Mülkiyet | Taşınmaz devri, taşınmaz üzerinde hak ile sınırlandırma (rehin/intifa kurma) |
Yargıtay içtihatlarına göre boşanma davası açma, mirasın reddi, evlilik dışı çocuğu tanıma, vasiyetname düzenleme gibi işler için de özel yetki gerekir (m.504/2'nin kıyasen uygulanması).
"Genel vekaletname" ifadesi yanıltıcıdır. Bu vekaletname m.504/2 işlerini kapsamaz; sadece olağan işleri kapsar. Avukatlık Kanunu m.35/A'ya göre düzenlenen avukatlık vekaletnamelerinde de bu sınırlama geçerlidir; vekaletnamede özel yetki ayrıca gösterilmedikçe avukat sulh olamaz, davadan feragat edemez. Hâkimlik tuzağı: "Genel vekaletname taşınmaz satışı için yeterlidir" YANLIŞ.
Zımni vekaletin kapsamı, iş'in olağan kısmıyla sınırlıdır; m.504/2 işlerine zımni vekalet uzanmaz.
Vekaletin süresi sözleşmeyle belirlenebilir; süresiz vekalet de geçerlidir. Süre, kapsamın zaman boyutudur; süre içinde de kapsam dışı iş yapılamaz. m.512 her zaman fesih hakkı (vekaletin tek taraflı sona erdirilmesi) süreyi kesebilir.
Vekil m.504'ü aşarsa, yetkisiz temsil hükümleri kıyasen uygulanır:
Bu durum adi vekalet vs genel vekalet ayrımını da etkiler — adi vekalette kapsam aşımı daha kolay tespit edilir.