Ürün Kirasında Bakım ve Onarım ne demek? Hukuki tanımı

Borçlar Hukuku alanında kullanılan Ürün Kirasında Bakım ve Onarım terimi: Ürün kirasında bakım ve onarım, kiracının kiralanan ürün getiren mal veya işletmeyi getirimini koruyacak biçimde özenle bakma yükümlülüğünü ve esaslı onarımların kiraya verene ait olduğunu düzenleyen kuraldır. Türk Borçlar Kanunu m.367-368 hükümleri; kiracıya olağan bakım yükümlülüğü yüklemiş ve esaslı onarımları kiraya verene bırakmıştır.

Ürün Kirasında Bakım ve Onarım hangi hukuk dalında kullanılır?

Ürün Kirasında Bakım ve Onarım, Borçlar Hukuku dalında kullanılan bir terimdir. Borçlar Hukuku, Türk hukuk sisteminin temel alanlarından biridir ve bu terimi anlamak ilgili mevzuatı kavramak için önemlidir.

Ürün Kirasında Bakım ve Onarım Nedir?

Q: Ürün Kirasında Bakım ve Onarım ne anlama gelir?

Ürün kirasında bakım ve onarım, ürün kirası sözleşmesinde kiralananın getiriminin korunması için kiracı ile kiraya veren arasında bakım ve onarım yükümlülüklerinin nasıl paylaşılacağını düzenleyen kurallardır. Türk Borçlar Kanunu m.367-368 hükümleri; olağan bakımın kiracıya, esaslı onarımın kiraya verene ait olduğunu düzenler. Bu kurallar emredici niteliktedir; aksine sözleşme hükümleri kiracı aleyhine yorumlanmaz.

Ürün kirasında bakım ve onarım, ürün kirası sözleşmesinde kiralananın getiriminin korunması için kiracı ile kiraya veren arasında bakım ve onarım yükümlülüklerinin nasıl paylaşılacağını düzenleyen kurallardır. Türk Borçlar Kanunu m.367-368 hükümleri; olağan bakımın kiracıya, esaslı onarımın kiraya verene ait olduğunu düzenler. Bu kurallar emredici niteliktedir; aksine sözleşme hükümleri kiracı aleyhine yorumlanmaz. Adi kiradan ve konut/çatılı işyeri kirasından farklı olarak, ürün kirasında kiracının bakım yükümlülüğü daha geniş kapsamlıdır; kiralananın gelir getiriminin sürdürülmesi sağlanmalıdır.

Hukuki Niteliği ve Dayanak

TBK m.367 hükmü kiracının olağan bakım yükümlülüğünü düzenler; m.368 hükmü ise esaslı onarımları kiraya verene bağlar. Bu sistem üç ana ekseni içerir:

Olağan bakım: Günlük, dönemsel, mevsimlik bakım kiracıya aittir.
Esaslı onarım: Yapısal, taşıyıcı, kalıcı onarımlar kiraya verene aittir.
İhbar yükümlülüğü: Kiracı esaslı onarım gerekliliğini kiraya verene bildirmek zorundadır.

Bu kurallar kiralananın getirimini sürdürme amacını korumaya yöneliktir.

Kiracının Olağan Bakım Yükümlülüğü (m.367)

Kiracının üstlendiği olağan bakım türleri:

Tarımsal Kirada

Toprak işleme: Sürme, çapalama, tava açma.
Sulama: Bireysel sulama, su yönetimi.
Gübreleme: Mevsimlik gübre uygulamaları.
Hastalıkla mücadele: İlaçlama, böcek-yabani ot kontrolü.
Gözlem ve müdahale: Mahsulün izlenmesi, sorunlara erken müdahale.

İşletme Kirasında (Otel/Restoran/Fabrika)

Günlük temizlik ve bakım: Mutfak, salon, makinelerin günlük çalışır halde tutulması.
Mevsimlik bakım: Klima, ısıtma sistemlerinin sezonluk kontrolleri.
Tüketim malzemelerinin temini: Hammadde, sarf malzemesi.
Personel-müşteri ilişkisi yönetimi: İşletmenin işleyişi.

Hayvan Kirasında

Beslenme ve barınak: Yem, su, temiz ortam.
Veteriner kontrolü: Aşı, sağlık takibi.
Üreme yönetimi: Doğum, yavru bakımı.

Kiraya Verenin Esaslı Onarım Yükümlülüğü (m.368)

Esaslı onarım kapsamı:

Yapısal sorunlar: Bina çatlakları, taşıyıcı duvarların güçlendirilmesi.
Çatı tamiri/yenilemesi: Çatının sızdırma, kırılma sorunları.
Sulama tesisatı: Su kanalı, kuyu, ana boru sisteminin yenilenmesi.
Elektrik şebekesi: Ana hatların değişimi, transformatör yenilemesi.
Toprak iyileştirmesi: Erozyon, tuzlanma gibi yapısal sorunların giderilmesi.
Mekanik tesisat değişimi: Fabrika makinelerinin esaslı bakımı (sözleşmeye bağlı).

İhbar Yükümlülüğü

Kiracı, esaslı onarım gerekliliğini fark ettiğinde derhal kiraya verene bildirmelidir:

Bildirim yazılı şekilde yapılmalıdır (ispat için).
Bildirim yapılmazsa kiracı zarardan sorumlu tutulabilir.
Bildirim sonrası kiraya veren makul süre içinde gerekli onarımı sağlamalıdır.
Kiraya veren onarımı yapmazsa kiracı olağanüstü fesih hakkına sahip olabilir (m.371).

Kiracının Acil Durumda Yapması Gereken Onarımlar

Acil durumlarda kiracı kendi başına onarım yapma hakkına sahiptir:

Acil zarar önleme: Kiraya verene haber verme imkanı yoksa kiracı kendi inisiyatifiyle onarım yapabilir.
Bedel iadesi: Yapılan masraflar kiraya verene fatura edilir; kira bedelinden mahsup edilebilir.
Belge tutma: Yapılan onarımın faturası, fotoğrafı, gerekçe açıkça belgelenmelidir.

Kira Bedelinde Etki

Esaslı onarım gerektiği halde kiraya verenin yapmaması durumunda:

Kira bedelinde indirim: Kiralananın getirimi düştüyse orantılı kira indirimi talep edilebilir (TBK m.305 — adi kira benzer hükmü).
Tazminat talebi: Bakımsızlığa bağlı zararlar için tazminat.
Olağanüstü fesih: Esaslı onarımın yapılmaması durumunda kiracının fesih hakkı.
Aşırı ifa güçlüğü: Olağanüstü koşullarda bedel uyarlama yolu (m.138).

Hâkimlik Sınavı Açısından Kritik Noktalar

Olağan bakım = kiracı: Günlük, mevsimlik, dönemsel bakım kiracının sorumluluğundadır.
Esaslı onarım = kiraya veren: Yapısal, kalıcı, sistematik onarımlar kiraya verene aittir.
İhbar yükümlülüğü kiracıdadır: Esaslı onarım gerekliliği bildirilmezse kiracı zarardan sorumlu olur.
Acil durum onarımı: Kiracı kendi inisiyatifiyle yapıp masrafı kiraya verenden tahsil edebilir.
Bakımsızlık tazminat doğurur: Kiracının özen borcunu ihmali kira bedeli indirimi/tazminat sebebidir.
Esaslı onarım yapılmazsa olağanüstü fesih hakkı: Kiracı m.371 hükmüne dayanabilir.
Toprağın verimliliğinin korunması: Tarımsal kiralarda kiracı bilinçli olarak toprağı verimsizleştiremez.
Aksine sözleşme kiracı aleyhine yorumlanmaz: Emredici nitelikteki bu kurallar kiracı aleyhine zorlaştırılamaz.

Aynı Alandan Bağlantılar

Hukuki Niteliği ve Dayanak

TBK m.367 hükmü kiracının olağan bakım yükümlülüğünü düzenler; m.368 hükmü ise esaslı onarımları kiraya verene bağlar. Bu sistem üç ana ekseni içerir:

Olağan bakım: Günlük, dönemsel, mevsimlik bakım kiracıya aittir.
Esaslı onarım: Yapısal, taşıyıcı, kalıcı onarımlar kiraya verene aittir.
İhbar yükümlülüğü: Kiracı esaslı onarım gerekliliğini kiraya verene bildirmek zorundadır.

Bu kurallar kiralananın getirimini sürdürme amacını korumaya yöneliktir.

Kiracının Olağan Bakım Yükümlülüğü (m.367)

Kiracının üstlendiği olağan bakım türleri:

Tarımsal Kirada

Toprak işleme: Sürme, çapalama, tava açma.
Sulama: Bireysel sulama, su yönetimi.
Gübreleme: Mevsimlik gübre uygulamaları.
Hastalıkla mücadele: İlaçlama, böcek-yabani ot kontrolü.
Gözlem ve müdahale: Mahsulün izlenmesi, sorunlara erken müdahale.

İşletme Kirasında (Otel/Restoran/Fabrika)

Günlük temizlik ve bakım: Mutfak, salon, makinelerin günlük çalışır halde tutulması.
Mevsimlik bakım: Klima, ısıtma sistemlerinin sezonluk kontrolleri.
Tüketim malzemelerinin temini: Hammadde, sarf malzemesi.
Personel-müşteri ilişkisi yönetimi: İşletmenin işleyişi.

Hayvan Kirasında

Beslenme ve barınak: Yem, su, temiz ortam.
Veteriner kontrolü: Aşı, sağlık takibi.
Üreme yönetimi: Doğum, yavru bakımı.

Kiraya Verenin Esaslı Onarım Yükümlülüğü (m.368)

Esaslı onarım kapsamı:

Yapısal sorunlar: Bina çatlakları, taşıyıcı duvarların güçlendirilmesi.
Çatı tamiri/yenilemesi: Çatının sızdırma, kırılma sorunları.
Sulama tesisatı: Su kanalı, kuyu, ana boru sisteminin yenilenmesi.
Elektrik şebekesi: Ana hatların değişimi, transformatör yenilemesi.
Toprak iyileştirmesi: Erozyon, tuzlanma gibi yapısal sorunların giderilmesi.
Mekanik tesisat değişimi: Fabrika makinelerinin esaslı bakımı (sözleşmeye bağlı).

İhbar Yükümlülüğü

Kiracı, esaslı onarım gerekliliğini fark ettiğinde derhal kiraya verene bildirmelidir:

Bildirim yazılı şekilde yapılmalıdır (ispat için).
Bildirim yapılmazsa kiracı zarardan sorumlu tutulabilir.
Bildirim sonrası kiraya veren makul süre içinde gerekli onarımı sağlamalıdır.
Kiraya veren onarımı yapmazsa kiracı olağanüstü fesih hakkına sahip olabilir (m.371).

Kiracının Acil Durumda Yapması Gereken Onarımlar

Acil durumlarda kiracı kendi başına onarım yapma hakkına sahiptir:

Acil zarar önleme: Kiraya verene haber verme imkanı yoksa kiracı kendi inisiyatifiyle onarım yapabilir.
Bedel iadesi: Yapılan masraflar kiraya verene fatura edilir; kira bedelinden mahsup edilebilir.
Belge tutma: Yapılan onarımın faturası, fotoğrafı, gerekçe açıkça belgelenmelidir.

Kira Bedelinde Etki

Esaslı onarım gerektiği halde kiraya verenin yapmaması durumunda:

Kira bedelinde indirim: Kiralananın getirimi düştüyse orantılı kira indirimi talep edilebilir (TBK m.305 — adi kira benzer hükmü).
Tazminat talebi: Bakımsızlığa bağlı zararlar için tazminat.
Olağanüstü fesih: Esaslı onarımın yapılmaması durumunda kiracının fesih hakkı.
Aşırı ifa güçlüğü: Olağanüstü koşullarda bedel uyarlama yolu (m.138).

Hâkimlik Sınavı Açısından Kritik Noktalar

Olağan bakım = kiracı: Günlük, mevsimlik, dönemsel bakım kiracının sorumluluğundadır.
Esaslı onarım = kiraya veren: Yapısal, kalıcı, sistematik onarımlar kiraya verene aittir.
İhbar yükümlülüğü kiracıdadır: Esaslı onarım gerekliliği bildirilmezse kiracı zarardan sorumlu olur.
Acil durum onarımı: Kiracı kendi inisiyatifiyle yapıp masrafı kiraya verenden tahsil edebilir.
Bakımsızlık tazminat doğurur: Kiracının özen borcunu ihmali kira bedeli indirimi/tazminat sebebidir.
Esaslı onarım yapılmazsa olağanüstü fesih hakkı: Kiracı m.371 hükmüne dayanabilir.
Toprağın verimliliğinin korunması: Tarımsal kiralarda kiracı bilinçli olarak toprağı verimsizleştiremez.
Aksine sözleşme kiracı aleyhine yorumlanmaz: Emredici nitelikteki bu kurallar kiracı aleyhine zorlaştırılamaz.

Ürün Kirasında Bakım ve Onarım Nedir?

Tanım

Detaylı Açıklama

Hukuki Niteliği ve Dayanak

Kiracının Olağan Bakım Yükümlülüğü (m.367)

Tarımsal Kirada

İşletme Kirasında (Otel/Restoran/Fabrika)

Hayvan Kirasında

Kiraya Verenin Esaslı Onarım Yükümlülüğü (m.368)

İhbar Yükümlülüğü

Kiracının Acil Durumda Yapması Gereken Onarımlar

Kira Bedelinde Etki

Hâkimlik Sınavı Açısından Kritik Noktalar

Aynı Alandan Bağlantılar

İlgili İçerikler

Ürün Kirasında Bakım ve Onarım Nedir?

Tanım

Detaylı Açıklama

Hukuki Niteliği ve Dayanak

Kiracının Olağan Bakım Yükümlülüğü (m.367)

Tarımsal Kirada

İşletme Kirasında (Otel/Restoran/Fabrika)

Hayvan Kirasında

Kiraya Verenin Esaslı Onarım Yükümlülüğü (m.368)

İhbar Yükümlülüğü

Kiracının Acil Durumda Yapması Gereken Onarımlar

Kira Bedelinde Etki

Hâkimlik Sınavı Açısından Kritik Noktalar

Aynı Alandan Bağlantılar

İlgili İçerikler