Son güncelleme:
Sürekli Borç İlişkisinde Fesih: Sürekli borç ilişkisinde fesih, TBK m.126 uyarınca ifasına başlanan sürekli edimli sözleşmelerde (kira, hizmet, iş, abonelik) borçlu temerrüdüne karşı dönme yerine kullanılan, sözleşmeyi ileriye etkili olarak sona erdiren tek taraflı bozucu yenilik doğuran haktır; geçmişe etkili tasfiye ekonomik olarak elverişsiz olduğundan getirilen bu kural hâkimlik sınavının sıkça çıkan konularındandır.
Sürekli borç ilişkisinde fesih, TBK m.126'nın getirdiği özel bir borçlu temerrüdü çözüm yoludur. Borçlu temerrüdü kuralı olan TBK m.125/III'e göre alacaklı sözleşmeden dönerek menfi zararını ister; ancak bu mekanizma ani edimli sözleşmeler için tasarlanmıştır. Buna karşın sürekli edimli sözleşmeler (iş sözleşmesi, kira sözleşmesi, hizmet sözleşmesi, ortaklık ilişkileri, abonelik tipi sürekli ilişkiler) ifa süreci içinde tüketilmiş edimleri geriye almayı imkânsız kılar; bir yıl boyunca kiracı malı kullandıysa, işçi emeğini sundu ya da müşteri hizmeti aldıysa bu edimleri "iade etmek" mümkün değildir. TBK m.126 bu sorunu, sözleşmeyi ileriye etkili olarak sona erdirme (fesih) hakkıyla çözer ve alacaklıya feshe bağlı zararını isteme imkânı tanır.
Fesih, bozucu yenilik doğuran (kurucu yenilik karşıtı) tek taraflı bir hak olup karşı tarafa ulaşmakla sözleşmeyi sona erdirir. Dönmeden temel farkı etki anıdır: dönme geriye etkilidir (sözleşme hiç yapılmamış sayılır), fesih ise ileriye etkilidir (sözleşme fesih anına kadar geçerli kabul edilir, o tarihten sonra sona erer). Bu nedenle fesih sonrası taraflar geçmişte ifa ettikleri edimleri iade etmez; yalnızca fesih anından sonraki dönem için tasfiye yapılır. TBK m.126 bu klasik ayrımı ani edimli/sürekli edimli sözleşme ekseninde yasalaştırmıştır.
Fesih, sözleşmeyi ex nunc (şu andan itibaren) sona erdirir. Bu durumun pratik sonuçları:
Borçlunun kusur sorumluluğu varsayımı geçerlidir; borçlu kusursuzluğunu ispatlamadıkça tazminat sorumluluğu doğar.