Sözleşmeye Aykırılık nedir?

Sözleşmeye aykırılık (borca aykırılık), borçlunun aslî veya yan edim borcunu hiç, geç veya gereği gibi ifa etmemesi durumudur (TBK m.112). Borçlunun kusurlu olduğu karine olarak kabul edilir; kusursuz olduğunu ispatla yükümlüdür. Sonuçları aynen ifa, geç ifa tazminatı, sözleşmeden dönme, müsbet/menfi zarar tazminatı ve cezai şart talebidir. Talep yarışı kuralları çerçevesinde alacaklı uygun talep türünü seçer; bazı talepler aynı anda ileri sürülemez.

Sözleşmeye Aykırılık ne demek? Hukuki tanımı

Borçlar Hukuku alanında kullanılan Sözleşmeye Aykırılık terimi: Sözleşmeye aykırılık (borca aykırılık), borçlunun aslî veya yan edim borcunu hiç, geç veya gereği gibi ifa etmemesi durumudur (TBK m.112). Borçlunun kusurlu olduğu karine olarak kabul edilir; kusursuz olduğunu ispatla yükümlüdür. Sonuçları aynen ifa, geç ifa tazminatı, sözleşmeden dönme, müsbet/menfi zarar tazminatı ve cezai şart talebidir. Talep yarışı kuralları çerçevesinde alacaklı uygun talep türünü seçer; bazı talepler aynı anda ileri sürülemez.

Sözleşmeye Aykırılık hangi hukuk dalında kullanılır?

Sözleşmeye Aykırılık, Borçlar Hukuku dalında kullanılan bir terimdir. Borçlar Hukuku, Türk hukuk sisteminin temel alanlarından biridir ve bu terimi anlamak ilgili mevzuatı kavramak için önemlidir.

Sözleşmeye Aykırılık — TBK m.112 — hâkimlik

Tanım

Sözleşmeye aykırılık (borca aykırılık, breach of contract), borçlunun aslî veya yan edim borcunu hiç, geç veya gereği gibi ifa etmemesi durumudur. TBK m.112 hükmü açıktır: "Borç hiç veya gereği gibi ifa edilmediği takdirde borçlu, kendisine hiçbir kusurun yüklenemeyeceğini ispat etmedikçe, alacaklının bundan doğan zararını gidermekle yükümlüdür." Sözleşmeye aykırılık üç şekilde olabilir: (i) hiç ifa etmeme (imkânsızlaşma, temerrüt sonucu), (ii) gereği gibi ifa etmeme (eksik veya kusurlu ifa), (iii) geç ifa etme (temerrüt). Borçlunun kusurlu olduğu karine olarak kabul edilir; kusursuz olduğunu ispat yükü borçluya aittir.

Hukuki Niteliği

Sözleşmeye aykırılık, borç ilişkisi sorumluluğunun (Vertragshaftung) kapı kavramıdır. Haksız fiil sorumluluğundan farklı olarak kusur karinesi uygulanır (TBK m.112) — borçlu kusursuz olduğunu ispatlamak zorundadır. Sonuçları geniş bir yelpazedir: aynen ifa, geç ifa tazminatı, dönme, müsbet/menfi zarar, cezai şart, kullanım hakkından yoksun kalma tazminatı, indirim seçenekleri.

Dayanak

TBK m.112 (borca aykırılık — temel kural, kusur karinesi)
TBK m.114 (kusur derecesi — ağır/hafif kusur)
TBK m.115 (sorumsuzluk anlaşması — sınırları)
TBK m.116 (yardımcı kişilerin fiilinden sorumluluk)
TBK m.117 (alacaklının kusuru — temerrüt karinesinin etkilenmesi)
TBK m.125 (sözleşmeden dönme — temerrüt sonucu)
TBK m.136-138 (imkansızlık ve aşırı ifa güçlüğü)

Özellikleri / Şartları

Borçlunun aslî veya yan edim borcunu ihlal etmiş olması
İhlal hiç, geç veya gereği gibi ifa etmeme biçimlerinden birinde olabilir
Kusur karinesi: borçlu kusurlu sayılır; kusursuzluğu ispatla yükümlüdür (TBK m.112)
Alacaklının zarar uğramış olması
İhlal ile zarar arasında illiyet bağı bulunmalı

Kritik Noktalar

Üç ihlal türü: (i) hiç ifa etmeme (imkansızlık, temerrüt sonucu), (ii) gereği gibi ifa etmeme (ayıplı ifa, eksik ifa), (iii) geç ifa (temerrüt)
Kusur karinesi avantajı: Sözleşme sorumluluğunda kusur karine olarak kabul edilir; haksız fiilde alacaklı kusur ispatı zorundadır. Bu, sözleşme ihlal davalarında alacaklıya büyük avantaj sağlar
Yardımcı kişi sorumluluğu (TBK m.116): Borçlu, ifa yardımcısının fiillerinden de sorumludur; bu sorumluluk haksız fiilden (TBK m.66) daha geniştir
Sorumsuzluk anlaşması sınırları (TBK m.115): Ağır kusur ve kasıttan doğan sorumluluk anlaşmayla kaldırılamaz; hafif kusur için anlaşma mümkündür ama tüketici sözleşmelerinde sınırlıdır
Alacaklının kusuru (TBK m.117): Alacaklı kendisi de kusurluysa ve zararına katkıda bulunduysa tazminat indirilebilir veya kaldırılabilir

Aynı Alandan Bağlantılar

Tanım

Hukuki Niteliği

Dayanak

TBK m.112 (borca aykırılık — temel kural, kusur karinesi)

TBK m.114 (kusur derecesi — ağır/hafif kusur)

TBK m.115 (sorumsuzluk anlaşması — sınırları)

TBK m.116 (yardımcı kişilerin fiilinden sorumluluk)

TBK m.117 (alacaklının kusuru — temerrüt karinesinin etkilenmesi)

TBK m.125 (sözleşmeden dönme — temerrüt sonucu)

TBK m.136-138 (imkansızlık ve aşırı ifa güçlüğü)

Özellikleri / Şartları

Borçlunun aslî veya yan edim borcunu ihlal etmiş olması

İhlal hiç, geç veya gereği gibi ifa etmeme biçimlerinden birinde olabilir

Kusur karinesi: borçlu kusurlu sayılır; kusursuzluğu ispatla yükümlüdür (TBK m.112)

Alacaklının zarar uğramış olması

İhlal ile zarar arasında illiyet bağı bulunmalı

Kritik Noktalar

Üç ihlal türü: (i) hiç ifa etmeme (imkansızlık, temerrüt sonucu), (ii) gereği gibi ifa etmeme (ayıplı ifa, eksik ifa), (iii) geç ifa (temerrüt)

Kusur karinesi avantajı: Sözleşme sorumluluğunda kusur karine olarak kabul edilir; haksız fiilde alacaklı kusur ispatı zorundadır. Bu, sözleşme ihlal davalarında alacaklıya büyük avantaj sağlar

Yardımcı kişi sorumluluğu (TBK m.116): Borçlu, ifa yardımcısının fiillerinden de sorumludur; bu sorumluluk haksız fiilden (TBK m.66) daha geniştir

Sorumsuzluk anlaşması sınırları (TBK m.115): Ağır kusur ve kasıttan doğan sorumluluk anlaşmayla kaldırılamaz; hafif kusur için anlaşma mümkündür ama tüketici sözleşmelerinde sınırlıdır

Alacaklının kusuru (TBK m.117): Alacaklı kendisi de kusurluysa ve zararına katkıda bulunduysa tazminat indirilebilir veya kaldırılabilir

Sözleşmeye Aykırılık Nedir?

Tanım

Detaylı Açıklama

Tanım

Hukuki Niteliği

Dayanak

Özellikleri / Şartları

Kritik Noktalar

Aynı Alandan Bağlantılar

İlgili İçerikler

Sözleşmeye Aykırılık Nedir?

Tanım

Detaylı Açıklama

Tanım

Hukuki Niteliği

Dayanak

Özellikleri / Şartları

Kritik Noktalar

Aynı Alandan Bağlantılar

İlgili İçerikler