Son güncelleme:
Sözleşmenin Hüküm Anı: Sözleşmenin hüküm anı, sözleşmenin hukuki sonuçlarını doğurmaya başladığı tarihtir. TBK m.11/I uyarınca hazır olmayanlar arasında kurulan sözleşme, kabul beyanının yola çıktığı andan itibaren hüküm doğurur. Sözleşmenin (varma anı) ile (yola çıkış anı) farklıdır; bu ayrım faiz başlangıcı, hasarın geçişi ve mülkiyet nakli bakımından kritiktir.
Sözleşmenin hüküm anı; sözleşmenin hukuki sonuçlarını doğurmaya başladığı andır. TBK m.11/I: "Sözleşmenin kuruluş anı, kabulün karşı tarafa varması anıdır. Hazır olmayanlar arasında kurulan sözleşme, kabulün gönderildiği andan başlayarak hüküm doğurur." Bu hüküm, varma teorisinin (kuruluş) ile gönderme teorisinin (hüküm) bir karma uygulamasıdır.
Sözleşmenin hüküm anı, kuruluş anından önce gerçekleşebilir (hazır olmayanlar arası sözleşmelerde). Bu geriye etkili (rückwirkend) hüküm doğurma, hasarın geçişi, faiz başlangıcı, mülkiyet nakli gibi konularda pratik önem taşır.
| Özellik | Kuruluş Anı (TBK m.10) | Hüküm Anı (TBK m.11) |
|---|---|---|
| Hangi olay | Kabulün varması | Kabulün yola çıkışı |
| Sözleşme statüsü | Hukuken doğar | Hükümler işler |
| Hazır olanlarda | Aynı an | Aynı an |
| Hazır olmayanlarda | Sonra | Önce |
| Pratik etki | Sözleşmenin varlığı | Faiz, hasar, mülkiyet |
Hazır olanlar arası sözleşmede (telefon, yüz yüze) kuruluş ve hüküm anı çakışır: Kabulün açıklandığı, ulaştığı ve hüküm doğurduğu an aynıdır. Bu nedenle ayrımın pratik önemi yoktur.