Son güncelleme:
Senet İadesi: Senet iadesi, alacaklının elindeki borç senedini borçluya geri vermesi olup, TBK m.104 gereği borcun ödendiğine karine teşkil eder. Borç tamamen ödendiğinde alacaklı senedi iade etmek zorundadır; kısmi ödemede senet üzerine şerh düşülür veya yeni senet düzenlenir. Karine kesin değil, çürütülebilir niteliktedir; alacaklı senedin çalındığını veya yanlışlıkla iade edildiğini ispatlayabilir.
Senet iadesi, borç ilişkisinde alacaklının elindeki borç senedinin (bono, çek, adi senet vb.) borçluya geri verilmesi işlemidir. TBK m.104, alacaklının senedi borçluya iade etmesini borcun ödendiğine yönelik bir karine olarak düzenler; senet iadesi ile birlikte borç sona ermiş sayılır.
Bu hüküm, borçluyu makbuz almamış olsa bile koruyan tamamlayıcı bir delil mekanizmasıdır. Makbuz yanında ifanın ispatında en güçlü kanıtlardan biridir.
Senet iadesi karinesi, çürütülebilir nitelikte yasal bir karinedir (HMK m.190/2). Alacaklı, senedin çalındığını, kaybedildiğini veya yanlışlıkla iade edildiğini ispatlayarak karineyi çürütebilir. Ancak ispat yükü artık alacaklıdadır; borçlu sadece senedin elinde olduğunu göstermekle yükümlüdür.
| Durum | Yapılacak İşlem |
|---|---|
| Tam ödeme | Senet borçluya iade edilir; karine işler. |
| Kısmi ödeme | Senet üzerine kısmi ödeme şerhi düşülür veya yeni senet düzenlenir. |
| Kambiyo senedi (bono/çek) | TTK m.778 vd. uyarınca özel iade rejimi (cirantalardan vs.) |