Semen, satış sözleşmesinde alıcının satıcıya satılanın karşılığı olarak ödemeyi taahhüt ettiği para borcudur (TBK m.207). Türk Borçlar Kanunu'nda semen, satış sözleşmesinin esaslı unsurlarından biridir; tam rakamla belirlenmesi şart olmamakla birlikte sözleşme anında objektif kriterlerle belirlenebilir nitelikte olmalıdır. Belirlenebilirlik koşulunu karşılamayan bedel sözleşmeyi hukuken kuruluşundan itibaren geçersiz kılar; tek taraflı keyfi belirleme de yasaktır.

Semen ne demek? Hukuki tanımı

Borçlar Hukuku alanında kullanılan Semen terimi: Semen, satış sözleşmesinde alıcının satıcıya satılanın karşılığı olarak ödemeyi taahhüt ettiği para borcudur (TBK m.207). Türk Borçlar Kanunu'nda semen, satış sözleşmesinin esaslı unsurlarından biridir; tam rakamla belirlenmesi şart olmamakla birlikte sözleşme anında objektif kriterlerle belirlenebilir nitelikte olmalıdır. Belirlenebilirlik koşulunu karşılamayan bedel sözleşmeyi hukuken kuruluşundan itibaren geçersiz kılar; tek taraflı keyfi belirleme de yasaktır.

Semen hangi hukuk dalında kullanılır?

Semen, Borçlar Hukuku dalında kullanılan bir terimdir. Borçlar Hukuku, Türk hukuk sisteminin temel alanlarından biridir ve bu terimi anlamak ilgili mevzuatı kavramak için önemlidir.

Semen (Satış Bedeli, TBK m.207) — hâkimlik

Q: Semen ne anlama gelir?

Semen, satış sözleşmesinin üç esaslı unsurundan biri olup alıcının satıcıya satılanın karşılığı olarak ödemeyi üstlendiği para borcudur. Türk Borçlar Kanunu m.207'de tanımlanan satış sözleşmesinin kurucu unsurlarından biri olarak semen, sözleşmenin geçerliliği bakımından zorunludur ve satılan mal ile birlikte sözleşmenin temel edim taahhütlerini oluşturur.

Semen, satış sözleşmesinin üç esaslı unsurundan biri olup alıcının satıcıya satılanın karşılığı olarak ödemeyi üstlendiği para borcudur. Türk Borçlar Kanunu m.207'de tanımlanan satış sözleşmesinin kurucu unsurlarından biri olarak semen, sözleşmenin geçerliliği bakımından zorunludur ve satılan mal ile birlikte sözleşmenin temel edim taahhütlerini oluşturur. Semen para olarak belirlenir; mal değişimi (trampa) söz konusu olduğunda ise edim para değil eşya olduğundan satış sözleşmesi değil mal değişim sözleşmesi (TBK m.282) söz konusu olur.

Semenin Belirlenmesi (TBK m.217)

TBK m.217 uyarınca semenin sözleşme anında belirli veya belirlenebilir olması yeterlidir. Belirlilik için sayısal bir tutarın yazılması gerekmez; tarafların kabul ettiği objektif ölçütlerle (piyasa rayici, ölçü-tartı sonucu, üçüncü kişinin takdiri, örf ve adet) saptanabilir nitelikte olması yeterlidir. Belirlenebilir bedel için kullanılan üç temel yöntem: (i) piyasa fiyatı (sözleşme yerinde teslim anındaki cari fiyat), (ii) üçüncü kişinin takdiri (ekspertiz, hakem heyeti), (iii) objektif kriterler (ürün borsasında listelenen fiyat, tarife). Tamamen tek taraflı veya keyfi bırakılan bedel sözleşmenin esaslı unsuru eksik kalacağı için kuruluşundan itibaren hükümsüzdür.

Semenin Niteliği: Para Borcu

Semen kural olarak para borcudur ve bu nitelik nakit ödeme dışı edim biçimlerini sözleşme tipini değiştirici şekilde etkiler. Semen yerine: (i) eşya verilirse mal değişim sözleşmesi (trampa); (ii) hizmet verilirse karma sözleşme; (iii) hak verilirse ayni karşılıklı sözleşme söz konusu olur. Para birimi olarak Türk Lirası dışı para da kararlaştırılabilir; ancak ödeme yeri ve zamanı önemlidir, borçlu temerrüdü hâlinde temerrüt faizi hesabı buna göre yapılır.

Semenin Ödenmesi

Alıcının semen ödeme borcu (TBK m.207, m.234), alıcının temel borcudur ve satıcının zilyetlik geçirme borcu ile karşılıklılık ilişkisi içindedir. Sözleşmede aksi kararlaştırılmadıkça TBK m.234'e göre semen, satılanın teslimi ile aynı anda ödenir; bu kural 'eş zamanlı ifa' (Zug-um-Zug) ilkesinin satış için somut görünümüdür. Ödeme yeri TBK m.89'a göre alacaklının (satıcının) iş yeri ya da ikametgâhıdır; sözleşme ile başka yer tayin edilebilir. Ödememe hâlinde ödemezlik defi ve borçlu temerrüdü kuralları işler.

Hâkimlik Sınavı Açısından Kritik Noktalar

Belirlenebilirlik yeterli, belirlilik şart değil: Sözleşmede tutar yazmasa bile objektif kriterlerle saptanabiliyorsa semen geçerlidir; 'piyasa rayicinden' ifadesi yeterlidir (TBK m.217).
Tek taraflı keyfi belirleme yasak: 'Satıcının takdir edeceği fiyatla' türü ifadeler — açıkça keyfi olduğunda — sözleşmeyi hükümsüz kılar; 'dürüstlük kuralları çerçevesinde' kaydı bu sakıncayı giderebilir.
Para borcudur: Semen kural olarak para edimidir; eşya verilirse trampa doğar, hizmet verilirse karma sözleşme tipi söz konusu olur.
Temel edim olduğu için kısmi ifa istisnaen: Tek başına alıcıyı kurtarmaz; sözleşmeden dönme veya tazminat hakkı doğurur (alacaklı temerrüdü ayrıca incelenir).
Eş zamanlı ifa kuralı: TBK m.234, semen ödeme ile zilyetlik aktarma eş zamanlıdır; aksi kararlaştırılmadıkça ödemezlik defi işler.
Ödeme yeri alacaklınınkidir: TBK m.89/1-1 ödeme yerini alacaklı yerleşim yerine bağlar; sözleşmesel atama bu kuralı bertaraf eder.

Aynı Alandan Bağlantılar

Semenin Belirlenmesi (TBK m.217)

Semenin Niteliği: Para Borcu

Semenin Ödenmesi

Hâkimlik Sınavı Açısından Kritik Noktalar

Belirlenebilirlik yeterli, belirlilik şart değil: Sözleşmede tutar yazmasa bile objektif kriterlerle saptanabiliyorsa semen geçerlidir; 'piyasa rayicinden' ifadesi yeterlidir (TBK m.217).

Tek taraflı keyfi belirleme yasak: 'Satıcının takdir edeceği fiyatla' türü ifadeler — açıkça keyfi olduğunda — sözleşmeyi hükümsüz kılar; 'dürüstlük kuralları çerçevesinde' kaydı bu sakıncayı giderebilir.

Para borcudur: Semen kural olarak para edimidir; eşya verilirse trampa doğar, hizmet verilirse karma sözleşme tipi söz konusu olur.

Temel edim olduğu için kısmi ifa istisnaen: Tek başına alıcıyı kurtarmaz; sözleşmeden dönme veya tazminat hakkı doğurur (alacaklı temerrüdü ayrıca incelenir).

Eş zamanlı ifa kuralı: TBK m.234, semen ödeme ile zilyetlik aktarma eş zamanlıdır; aksi kararlaştırılmadıkça ödemezlik defi işler.

Ödeme yeri alacaklınınkidir: TBK m.89/1-1 ödeme yerini alacaklı yerleşim yerine bağlar; sözleşmesel atama bu kuralı bertaraf eder.

Semen Nedir?

Tanım

Detaylı Açıklama

Semenin Belirlenmesi (TBK m.217)

Semenin Niteliği: Para Borcu

Semenin Ödenmesi

Hâkimlik Sınavı Açısından Kritik Noktalar

Aynı Alandan Bağlantılar

İlgili İçerikler

Semen Nedir?

Tanım

Detaylı Açıklama

Semenin Belirlenmesi (TBK m.217)

Semenin Niteliği: Para Borcu

Semenin Ödenmesi

Hâkimlik Sınavı Açısından Kritik Noktalar

Aynı Alandan Bağlantılar

İlgili İçerikler