Şekil Serbestisi ne demek? Hukuki tanımı

Borçlar Hukuku alanında kullanılan Şekil Serbestisi terimi: Şekil serbestisi, Türk Borçlar Kanunu'nun temel ilkesidir; sözleşmelerin geçerliliği için kanun veya tarafların kararlaştırdığı özel bir şekil aranmadıkça hiçbir biçim koşuluna bağlı olmaması anlamına gelir (TBK m.12/1). Sözlü, yazılı, hatta zımni irade beyanları bağlayıcı sözleşme oluşturabilir. İstisnalar emredici şekil ve iradi şekildir. Kanunen aranan şeklin ihlâli yaptırımı, kural olarak işlemin kesin geçersizliğidir.

Şekil Serbestisi hangi hukuk dalında kullanılır?

Şekil Serbestisi, Borçlar Hukuku dalında kullanılan bir terimdir. Borçlar Hukuku, Türk hukuk sisteminin temel alanlarından biridir ve bu terimi anlamak ilgili mevzuatı kavramak için önemlidir.

Şekil Serbestisi Nedir? TBK m.12 — hâkimlik

Tanım

Şekil serbestisi (şekil özgürlüğü), Türk Borçlar Kanunu'nun temel ilkelerinden biridir ve TBK m.12/1'de "Sözleşmelerin geçerliliği, kanunda aksi öngörülmedikçe, hiçbir şekle bağlı değildir" şeklinde ifade edilmiştir. Bu ilke uyarınca taraflar sözleşmelerini sözlü, yazılı, telefonla, e-postayla, hatta zımnen kurabilirler; geçerlilik için herhangi bir tören veya yazılı belge zorunluluğu yoktur. İstisnalar kanunun emredici şekil koşulu öngördüğü haller (TBK m.12/2) ile tarafların iradi olarak şekil kararlaştırdığı hallerdir (TBK m.17).

Hukuki Niteliği

Şekil serbestisi, sözleşme özgürlüğünün bir alt boyutudur. İrade muhtariyeti ilkesinin doğal sonucudur. Şekil serbestisi sayesinde günlük ticari hayatın hızı korunur; ancak bu serbesti ispat yükünü ağırlaştırır — yazılı belge bulunmayan sözleşmelerin ispatı zordur (HMK m.200 — senetle ispat sınırı).

Dayanak

TBK m.12/1 (şekil serbestisi temel ilkesi)
TBK m.12/2 (kanunun şekli emrettiği hâller — geçerlilik şartı)
TBK m.13 (yazılı şekil)
TBK m.14-16 (resmi şekil)
TBK m.17 (iradi şekil)
HMK m.200 (senetle ispat zorunluluğu — şekilden farklı bir kavramdır)

Özellikleri / Şartları

Kural: Sözleşme geçerlilik için hiçbir şekle bağlı değildir; sözlü, yazılı, zımni her irade beyanı bağlayıcıdır
Kanun aksini öngörmüşse şekil geçerlilik şartı olur (örn: kefalet TBK m.583, taşınmaz satış vaadi TBK m.237)
Taraflar iradi olarak şekil kararlaştırabilir; bu durumda şekil geçerlilik şartı olarak kabul edilir (TBK m.17)
Şekil serbestisi ispat kolaylığı sağlamaz; HMK m.200 belirli bedelin üstünde sözlü ispat sınırı getirir
Elektronik imza (5070 sayılı Kanun) yazılı şekil yerine geçer

Kritik Noktalar

Şekil ≠ İspat: Şekil serbestisi olsa bile HMK m.200 uyarınca belirli tutarın üstündeki sözleşmelerin senetle ispatı gerekir; bu bir geçerlilik koşulu değil ispat kuralıdır
TBK m.13/1 — kanun yazılı şekil emretmiş ancak özel biçim göstermemişse adi yazılı şekil yeterlidir
Tüketici sözleşmelerinde TKHK genellikle şekil zorunluluğu getirir; bu durum şekil serbestisinin temel istisnasıdır
Kambiyo senetleri (TTK), evlenme sözleşmesi (TMK), miras sözleşmesi (TMK m.545) gibi işlemler şekil serbestisinin dışındadır
Şekle aykırılık halinde sözleşme butlan ile geçersizdir; ancak Yargıtay bazı hallerde dürüstlük kuralı (TMK m.2) gerekçesiyle şekil eksikliğine rağmen ifa edilen edimleri korumaktadır

Aynı Alandan Bağlantılar

Tanım

Hukuki Niteliği

Özellikleri / Şartları

Kural: Sözleşme geçerlilik için hiçbir şekle bağlı değildir; sözlü, yazılı, zımni her irade beyanı bağlayıcıdır

Kanun aksini öngörmüşse şekil geçerlilik şartı olur (örn: kefalet TBK m.583, taşınmaz satış vaadi TBK m.237)

Taraflar iradi olarak şekil kararlaştırabilir; bu durumda şekil geçerlilik şartı olarak kabul edilir (TBK m.17)

Şekil serbestisi ispat kolaylığı sağlamaz; HMK m.200 belirli bedelin üstünde sözlü ispat sınırı getirir

Elektronik imza (5070 sayılı Kanun) yazılı şekil yerine geçer

Kritik Noktalar

Şekil ≠ İspat: Şekil serbestisi olsa bile HMK m.200 uyarınca belirli tutarın üstündeki sözleşmelerin senetle ispatı gerekir; bu bir geçerlilik koşulu değil ispat kuralıdır

TBK m.13/1 — kanun yazılı şekil emretmiş ancak özel biçim göstermemişse adi yazılı şekil yeterlidir

Tüketici sözleşmelerinde TKHK genellikle şekil zorunluluğu getirir; bu durum şekil serbestisinin temel istisnasıdır

Kambiyo senetleri (TTK), evlenme sözleşmesi (TMK), miras sözleşmesi (TMK m.545) gibi işlemler şekil serbestisinin dışındadır

Şekle aykırılık halinde sözleşme butlan ile geçersizdir; ancak Yargıtay bazı hallerde dürüstlük kuralı (TMK m.2) gerekçesiyle şekil eksikliğine rağmen ifa edilen edimleri korumaktadır

Şekil Serbestisi Nedir?

Tanım

Detaylı Açıklama

Tanım

Hukuki Niteliği

Dayanak

Özellikleri / Şartları

Kritik Noktalar

Aynı Alandan Bağlantılar

İlgili İçerikler

Şekil Serbestisi Nedir?

Tanım

Detaylı Açıklama

Tanım

Hukuki Niteliği

Dayanak

Özellikleri / Şartları

Kritik Noktalar

Aynı Alandan Bağlantılar

İlgili İçerikler