Sebepsiz Zenginleşmede Zamanaşımı hangi hukuk dalında kullanılır?

Sebepsiz Zenginleşmede Zamanaşımı, Borçlar Hukuku dalında kullanılan bir terimdir. Borçlar Hukuku, Türk hukuk sisteminin temel alanlarından biridir ve bu terimi anlamak ilgili mevzuatı kavramak için önemlidir.

Sebepsiz Zenginleşmede Zamanaşımı Nedir?

Q: Sebepsiz Zenginleşmede Zamanaşımı nedir?

Sebepsiz zenginleşmeden doğan iade istemi, TBK m.82 uyarınca hak sahibinin geri isteme hakkı olduğunu öğrendiği tarihten itibaren iki yıl ve her hâlde zenginleşmenin gerçekleştiği tarihten itibaren on yıl geçmekle zamanaşımına uğrar; süre defi olarak ileri sürülmedikçe re'sen dikkate alınmaz, TBK m.153-156 genel hükümlerine göre kesilip durabilir ve eski 818 sayılı eBK m.66'daki bir yıllık sürenin yerini alır.

Q: Sebepsiz Zenginleşmede Zamanaşımı ne demek? Hukuki tanımı

Borçlar Hukuku alanında kullanılan Sebepsiz Zenginleşmede Zamanaşımı terimi: Sebepsiz zenginleşmeden doğan iade istemi, TBK m.82 uyarınca hak sahibinin geri isteme hakkı olduğunu öğrendiği tarihten itibaren iki yıl ve her hâlde zenginleşmenin gerçekleştiği tarihten itibaren on yıl geçmekle zamanaşımına uğrar; süre defi olarak ileri sürülmedikçe re'sen dikkate alınmaz, TBK m.153-156 genel hükümlerine göre kesilip durabilir ve eski 818 sayılı eBK m.66'daki bir yıllık sürenin yerini alır.

Q: Sebepsiz Zenginleşmede Zamanaşımı ne anlama gelir?

Sebepsiz zenginleşmede zamanaşımı, TBK m.82 ile düzenlenmiş özel bir süredir: iki yıl sübjektif + on yıl objektif ikili kuralı uygulanır. Bu süre, eski 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun bir yıllık sübjektif süresinin yerini almıştır; modern TBK ile süre iki yıla çıkarılmıştır. Hâkimlik sınavında "iki yıl" doğru cevaptır; "bir yıl" 818 sayılı eBK m.66'nın eski rejimine aittir.

Sebepsiz zenginleşmede zamanaşımı, TBK m.82 ile düzenlenmiş özel bir süredir: iki yıl sübjektif + on yıl objektif ikili kuralı uygulanır. Bu süre, eski 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun bir yıllık sübjektif süresinin yerini almıştır; modern TBK ile süre iki yıla çıkarılmıştır. Hâkimlik sınavında "iki yıl" doğru cevaptır; "bir yıl" 818 sayılı eBK m.66'nın eski rejimine aittir.

Hukuki Niteliği

TBK m.82 hükmü, sebepsiz zenginleşme iade isteminin hak sahibinin malvarlığına müdahaleyi öğrendiği andan itibaren işlemeye başlayan kısa bir sübjektif süreyle, zenginleşme anından itibaren işleyen mutlak bir objektif tavanı birleştirir. Yapı, TBK m.72'nin haksız fiil zamanaşımı yapısına paraleldir; ancak kanun koyucu sebepsiz zenginleşmeyi kendi maddesinde ayrıca düzenlemeyi tercih etmiştir.

Dayanak

TBK m.82 — Hak sahibinin geri isteme hakkı olduğunu öğrendiği tarihten itibaren iki yıl, her hâlde zenginleşmenin gerçekleştiği tarihten itibaren on yıl.
TBK m.72 — Paralel haksız fiil zamanaşımı kuralı (öğreti, ceza zamanaşımının uzatılması meselesinde m.72 kıyasını tartışır).
TBK m.153-156 — Zamanaşımının durması, kesilmesi ve sonuçları (genel hükümler m.82'ye de uygulanır).
TBK m.161 — Zamanaşımı re'sen dikkate alınmaz; ancak defi olarak ileri sürülürse hüküm doğurur.

Sürelerin Anatomisi

Sübjektif süre — iki yıl — Hak sahibinin iade hakkını öğrendiği anda işlemeye başlar. Öğrenme, hem zenginleşmenin maddi varlığını hem de hukuki sebep eksikliğini bilmeyi kapsar; salt malvarlığı kaybının fark edilmesi yetmez.
Objektif süre — on yıl — Zenginleşmenin gerçekleştiği tarihten itibaren işler; öğrenmeden bağımsız mutlak tavandır. On yıl dolduğunda hak düşse de, sübjektif süre işlemeye başlamamış olabilir; mutlak süre buna kapı kapatır.
İki süreden hangisi önce dolarsa dava zamanaşımına uğrar. Bu "iki kapılı" yapı m.72 ile özdeştir.
Defi olarak ileri sürülmesi — TBK m.161 uyarınca zamanaşımı re'sen dikkate alınmaz; davalının açık biçimde ileri sürmesi gerekir. Defi süresi geçirilirse hak fiilen tükenmiş olur.
Kesilme ve durma — TBK m.153-156 genel hükümleri uygulanır: dava açılması, icra takibi, borçlunun ikrarı zamanaşımını keser; sürekli ilişkilerde durma sebepleri işler.

Ceza Zamanaşımının Uzaması Tartışması

Sebepsiz zenginleşme aynı zamanda bir suç oluşturuyorsa (örneğin dolandırıcılık, hırsızlık, irtikap), TCK ceza zamanaşımı süresinin TBK m.82 üzerinde uzatıcı etki doğurup doğurmadığı tartışmalıdır. TBK m.72/2 haksız fiilde ceza zamanaşımı uzaması için açık bir kural getirir; ancak m.82 sessizdir. Öğretinin bir kanadı m.72 paralelizmiyle uzamanın burada da işlemesi gerektiğini savunur; diğer kanat ise pozitif düzenleme olmadığı için kıyasen uygulanmaması yönünde fikir beyan eder. Yargıtay net içtihat ortaya koymaz.

Hâkimlik Sınavı Açısından Kritik Noktalar

TBK m.82 = iki yıl sübjektif + on yıl objektif. Sınavda "bir yıl" şıkkı 818 sayılı eBK m.66 rejimine aittir, yanlış cevaptır.
Sübjektif süre öğrenme anından başlar; sadece zarar değil hukuki sebep eksikliğinin de bilinmesi gerekir.
Objektif süre zenginleşme tarihinden başlar; mutlak tavandır, öğrenme şartı aramaz.
Re'sen dikkate alınmaz (TBK m.161); davalı defi olarak ileri sürmelidir.
Kesilme/durma TBK m.153-156 genel hükümlerine tabidir; dava açma, icra takibi, ikrar keser.
Ceza zamanaşımı uzaması m.82'de açık değildir; m.72 kıyası tartışmalıdır.

Aynı Alandan Bağlantılar

Hukuki Niteliği

Dayanak

TBK m.82 — Hak sahibinin geri isteme hakkı olduğunu öğrendiği tarihten itibaren iki yıl, her hâlde zenginleşmenin gerçekleştiği tarihten itibaren on yıl.

TBK m.72 — Paralel haksız fiil zamanaşımı kuralı (öğreti, ceza zamanaşımının uzatılması meselesinde m.72 kıyasını tartışır).

TBK m.153-156 — Zamanaşımının durması, kesilmesi ve sonuçları (genel hükümler m.82'ye de uygulanır).

TBK m.161 — Zamanaşımı re'sen dikkate alınmaz; ancak defi olarak ileri sürülürse hüküm doğurur.

Sürelerin Anatomisi

Sübjektif süre — iki yıl — Hak sahibinin iade hakkını öğrendiği anda işlemeye başlar. Öğrenme, hem zenginleşmenin maddi varlığını hem de hukuki sebep eksikliğini bilmeyi kapsar; salt malvarlığı kaybının fark edilmesi yetmez.

Objektif süre — on yıl — Zenginleşmenin gerçekleştiği tarihten itibaren işler; öğrenmeden bağımsız mutlak tavandır. On yıl dolduğunda hak düşse de, sübjektif süre işlemeye başlamamış olabilir; mutlak süre buna kapı kapatır.

İki süreden hangisi önce dolarsa dava zamanaşımına uğrar. Bu "iki kapılı" yapı m.72 ile özdeştir.

Defi olarak ileri sürülmesi — TBK m.161 uyarınca zamanaşımı re'sen dikkate alınmaz; davalının açık biçimde ileri sürmesi gerekir. Defi süresi geçirilirse hak fiilen tükenmiş olur.

Kesilme ve durma — TBK m.153-156 genel hükümleri uygulanır: dava açılması, icra takibi, borçlunun ikrarı zamanaşımını keser; sürekli ilişkilerde durma sebepleri işler.

Ceza Zamanaşımının Uzaması Tartışması

Hâkimlik Sınavı Açısından Kritik Noktalar

TBK m.82 = iki yıl sübjektif + on yıl objektif. Sınavda "bir yıl" şıkkı 818 sayılı eBK m.66 rejimine aittir, yanlış cevaptır.

Sübjektif süre öğrenme anından başlar; sadece zarar değil hukuki sebep eksikliğinin de bilinmesi gerekir.

Objektif süre zenginleşme tarihinden başlar; mutlak tavandır, öğrenme şartı aramaz.

Re'sen dikkate alınmaz (TBK m.161); davalı defi olarak ileri sürmelidir.

Kesilme/durma TBK m.153-156 genel hükümlerine tabidir; dava açma, icra takibi, ikrar keser.

Ceza zamanaşımı uzaması m.82'de açık değildir; m.72 kıyası tartışmalıdır.

Sebepsiz Zenginleşmede Zamanaşımı Nedir?

Tanım

Detaylı Açıklama

Hukuki Niteliği

Dayanak

Sürelerin Anatomisi

Ceza Zamanaşımının Uzaması Tartışması

Hâkimlik Sınavı Açısından Kritik Noktalar

Aynı Alandan Bağlantılar

İlgili İçerikler

Sebepsiz Zenginleşmede Zamanaşımı Nedir?

Tanım

Detaylı Açıklama

Hukuki Niteliği

Dayanak

Sürelerin Anatomisi

Ceza Zamanaşımının Uzaması Tartışması

Hâkimlik Sınavı Açısından Kritik Noktalar

Aynı Alandan Bağlantılar

İlgili İçerikler