Son güncelleme:
Sebepsiz Zenginleşme Davası: Sebepsiz zenginleşme davası, TBK m.77 vd. uyarınca hukuki sebep olmaksızın gerçekleşen malvarlığı kaymasının iadesini sağlamak üzere açılan eda davasıdır; görevli mahkeme kural olarak asliye hukuk (HMK m.2), yetkili mahkeme davalının yerleşim yeri (HMK m.6) ya da sözleşmeden doğan zenginleşmelerde HMK m.10 uyarınca ifa yeridir; ispat yükü davacıdadır.
Sebepsiz zenginleşme davası, sebepsiz zenginleşme alacağının yargısal yolla tahsili için TBK m.77 vd. uyarınca açılan eda davasıdır. Talep usulü serbesttir; yazılı/sözlü şekil zorunluluğu bulunmaz. Görev, yetki, ispat yükü ve faiz başlangıcı hâkimlik sınavında en sık sorulan dört teknik noktadır.
Sebepsiz zenginleşme davası, davacının zenginleşmenin aynen ya da mümkün değilse değer olarak iadesini istediği bir eda davasıdır. Tespit + tahsil bir arada görülür; HMK m.118 vd. genel dava açma kuralları geçerlidir. Maddi temeli TBK m.77 (genel kural), iade rejimi m.78-79, istisnaları m.81, zamanaşımı m.82 oluşturur.
Görev kuralı asliye hukuk mahkemesidir (HMK m.2). İşlem niteliği özel mahkeme alanına giriyorsa orada açılır: tüketici işlemiyse tüketici mahkemesi (TKHK m.73), iş sözleşmesinden doğmuşsa iş mahkemesi, ticari işlemse ticaret mahkemesi (TTK m.4 + HMK m.5). Yetki açısından temel kural HMK m.6 — davalının yerleşim yeri. Sözleşmenin geçersizliğinden doğan zenginleşmelerde HMK m.10 uyarınca sözleşmenin ifa yeri de yetkilidir; öğretide zenginleşmenin gerçekleştiği yer mahkemesinin de yetkili sayılması gerektiği savunulur.
İspat yükü kural olarak davacıdadır (HMK m.190). Davacı şu unsurları ispatlar:
Davalı ise TBK m.78 (borç olmadığını bilerek ödeme, zamanaşımına uğramış borç ifası, ahlaki ödev ifası) istisnalarını ve TBK m.79 anlamında elinde kalan değerin azlığını ispatla yükümlüdür.
Faiz başlangıcı: kötüniyetli zenginleşen için zenginleşme tarihinden; iyiniyetli zenginleşen için iade isteminden (temerrüt) itibaren. Karar şekli: aynen iade asıl, mümkün değilse değer iadesi. Davacı dilerse kısmi dava ya da belirsiz alacak davası açabilir.