On Yıllık (Objektif) Zamanaşımı ne demek? Hukuki tanımı

Borçlar Hukuku alanında kullanılan On Yıllık (Objektif) Zamanaşımı terimi: On yıllık objektif zamanaşımı, TBK m.72/1 son cümlesinde düzenlenen ve haksız fiil tazminat isteminin her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren on yıl geçmekle zamanaşımına uğramasını ifade eden azami süredir. Zarar görenin öğrenip öğrenmediğine bakılmaksızın işler; süre dolduğunda iki yıllık sübjektif süre henüz başlamamış olsa bile istem düşer. Ceza zamanaşımı uzunsa istisnai olarak m.72/2 uygulanır.

On Yıllık (Objektif) Zamanaşımı hangi hukuk dalında kullanılır?

On Yıllık (Objektif) Zamanaşımı, Borçlar Hukuku dalında kullanılan bir terimdir. Borçlar Hukuku, Türk hukuk sisteminin temel alanlarından biridir ve bu terimi anlamak ilgili mevzuatı kavramak için önemlidir.

On Yıllık (Objektif) Zamanaşımı Nedir?

On Yıllık Objektif Zamanaşımının Anlamı

On yıllık zamanaşımı, haksız fiilde tazminat isteminin tabi olduğu nesnel azami süredir; failin korunması ve hukuki güvenlik adına öngörülmüştür. TBK m.72/1 son cümlesi, sübjektif iki yıllık süreden bağımsız olarak fiilin işlendiği tarihten itibaren on yıl geçmesiyle istemin zamanaşımına uğrayacağını düzenler. Bu süre, zarar görenin bilgisine bakmaz: kişi zararı veya faili hiç öğrenmemiş olsa dahi süre işler ve dolduğunda istem düşer. İki süre paralel ilerler; hangisi önce dolarsa zamanaşımı sonucunu doğurur. M.72/2 ile ceza zamanaşımı bu üst sınırı aşabilir.

Hukuki Niteliği ve Dayanak

TBK m.72/1 son cümle: "...her hâlde fiilin işlendiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar."
TBK m.72/2: Ceza zamanaşımı bu süreyi aşabilir (istisna).
TBK m.146: Genel zamanaşımı süresi (on yıl) ile uyum.
TBK m.154-156: Durma ve kesilme halleri.
TBK m.158: Kesilmeden sonra süre yeniden işler.

Sürenin Hesaplanması ve Özellikleri

Başlangıç anı: Fiilin işlendiği tarih; süreklilik gösteren fiillerde son fiil tarihi esas alınır.
Öğrenmeden bağımsız: Zarar gören öğrenmemiş bile olsa süre işler; "haberim yoktu" savunması üst sınırı uzatmaz.
İhmali fiillerde: İhmalin sona erdiği veya zararın somutlaştığı an tartışmalıdır; doktrinde fiilin tamamlanması esas alınır.
Birden çok fiil: Her fiil için ayrı on yıl işler; bağlantılı olsalar dahi sürelerin ayrı hesaplanması ilke olarak kabul edilir.
Geç ortaya çıkan zarar: Asbestoz, ilaç yan etkisi gibi geç açılan zararlarda mağdur dezavantajlıdır; ceza zamanaşımı kurtarıcı olabilir.
Üst sınır niteliği: İki yıllık sübjektif süre on yılın sonuna doğru başlamış olsa bile, on yıl dolduğunda kesilir.

Hâkimlik Sınavı Açısından Kritik Noktalar

Fiil tarihinden başlar: Öğrenmeyle değil, fiilin işlendiği gün ile sayılır; mağdurun bilgisi süreyi etkilemez.
Üst sınırdır: İki yıllık süre on yıl dolmadan önce başlamış olsa bile, on yıl bittiğinde istem düşer.
Ceza istisnası (m.72/2): Suç oluşturan fiillerde TCK ceza zamanaşımı daha uzunsa, on yıl üst sınırı aşılır.
Durma - kesilme uygulanır: Genel zamanaşımı kuralları (TBK m.154-156) on yıl için de işler; dava açılması süreyi keser.
Devam eden zararlarda: Tek fiilden doğan müteselsil zararlarda süre fiilin tamamlandığı tarihten başlar; her kalem için ayrı süre işlemez.

Aynı Alandan Bağlantılar

On Yıllık Objektif Zamanaşımının Anlamı

Hukuki Niteliği ve Dayanak

TBK m.72/1 son cümle: "...her hâlde fiilin işlendiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar."

TBK m.72/2: Ceza zamanaşımı bu süreyi aşabilir (istisna).

TBK m.146: Genel zamanaşımı süresi (on yıl) ile uyum.

TBK m.154-156: Durma ve kesilme halleri.

TBK m.158: Kesilmeden sonra süre yeniden işler.

Sürenin Hesaplanması ve Özellikleri

Başlangıç anı: Fiilin işlendiği tarih; süreklilik gösteren fiillerde son fiil tarihi esas alınır.

Öğrenmeden bağımsız: Zarar gören öğrenmemiş bile olsa süre işler; "haberim yoktu" savunması üst sınırı uzatmaz.

İhmali fiillerde: İhmalin sona erdiği veya zararın somutlaştığı an tartışmalıdır; doktrinde fiilin tamamlanması esas alınır.

Birden çok fiil: Her fiil için ayrı on yıl işler; bağlantılı olsalar dahi sürelerin ayrı hesaplanması ilke olarak kabul edilir.

Geç ortaya çıkan zarar: Asbestoz, ilaç yan etkisi gibi geç açılan zararlarda mağdur dezavantajlıdır; ceza zamanaşımı kurtarıcı olabilir.

Üst sınır niteliği: İki yıllık sübjektif süre on yılın sonuna doğru başlamış olsa bile, on yıl dolduğunda kesilir.

Hâkimlik Sınavı Açısından Kritik Noktalar

Fiil tarihinden başlar: Öğrenmeyle değil, fiilin işlendiği gün ile sayılır; mağdurun bilgisi süreyi etkilemez.

Üst sınırdır: İki yıllık süre on yıl dolmadan önce başlamış olsa bile, on yıl bittiğinde istem düşer.

Ceza istisnası (m.72/2): Suç oluşturan fiillerde TCK ceza zamanaşımı daha uzunsa, on yıl üst sınırı aşılır.

Durma - kesilme uygulanır: Genel zamanaşımı kuralları (TBK m.154-156) on yıl için de işler; dava açılması süreyi keser.

Devam eden zararlarda: Tek fiilden doğan müteselsil zararlarda süre fiilin tamamlandığı tarihten başlar; her kalem için ayrı süre işlemez.

On Yıllık (Objektif) Zamanaşımı Nedir?

Tanım

Detaylı Açıklama

On Yıllık Objektif Zamanaşımının Anlamı

Hukuki Niteliği ve Dayanak

Sürenin Hesaplanması ve Özellikleri

Hâkimlik Sınavı Açısından Kritik Noktalar

Aynı Alandan Bağlantılar

İlgili İçerikler

On Yıllık (Objektif) Zamanaşımı Nedir?

Tanım

Detaylı Açıklama

On Yıllık Objektif Zamanaşımının Anlamı

Hukuki Niteliği ve Dayanak

Sürenin Hesaplanması ve Özellikleri

Hâkimlik Sınavı Açısından Kritik Noktalar

Aynı Alandan Bağlantılar

İlgili İçerikler